شفقنا افغانستان – پروژه انتقال گاز از کشور ترکمنستان به افغانستان، پاکستان و هند، موسوم به تاپی، یکی از بزرگترین پروژههای اقتصادی در منطقه است؛ پروژهای که حدود سه دهه میشود که هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، پس از تسلط گروه طالبان بر افغانستان، کار عملی این پروژه در افغانستان، متوقف شد.
اما این روزها بار دیگر خبرهای در مورد از سرگیری کار عملی این پروژه نشر میشود و احتمال میرود که مقامات کشورهای شامل پروژه بار دیگر برای اجرایی کردن آن، پشت میز گفتگو بنشینند.
گفتگوها در مورد انتقال گاز از ترکمنستان به افغانستان و پاکستان، در دهه 1990 آغاز شد و در سال 2003 میلادی با حمایت مالی بانک انکشاف آسیایی عملا در مرحله مذاکرات جدی گرفت قرار گرفت.
در سال 2008 میلادی کشور هند نیز به این پروژه پیوست و بخشهای از کار آن در خاک ترکمنستان و افغانستان، عملا آغاز شده بود.
با اجرایی شدن این پروژه حیاتی، قرار است که 33 میلیارد متر مکعب گاز از کشور ترکمنستان و از طریق افغانستان به پاکستان و هند صادر شود.
افغانستان به عنوان یک کشور ترانزیتی، نقش قابل توجهی در اجرایی شدن آن دارد و با حق ترانزیتی که بدست میآورد، میتواند بخش بزرگی از مشکل کمبود گاز خود را برآورده کند.
تمایل روسیه به پیوستن به پروژه تاپی
اخیرا نیکولای شولگینوف، وزیر انرژی روسیه گفته است، در صورتی که برخی مسائل امنیتی در مورد پروژه تاپی حل شود، روسیه ممکن است به این پروژه بپیوندد.
بر اساس گزارش خبرگزای تاس، وزیر انرژی روسیه در یک مصاحبه گفته است که این کشور جزء کشورهای پروژه انتقال خط لوله گاز ترکمنستان به افغانستان، پاکستان و هند نیست، اما امکان پیوستن به آن را رد نمیکند.
او گفته که ابتدا برخی از مسائل مربوط به امنیت این خط لوله گاز باید حل شود. و افزوده است: «فکر نمیکنم حل این مسائل یک چالش بزرگ باشد، معتقدم که ما قادر به حل آن هستیم.»
روسیه بزرگترین صادر کننده گاز در جهان است و بیشترین گاز کشورهای اروپایی را تأمین میکند، اما پس از آغاز جنگ اوکراین، مسئله توقف خرید گاز از روسیه، بارها بین کشورهای اروپایی مطرح شده است.
احتمال این میرود که روسیه برای گاز طبیعی خود، دنبال مشتریهای جدید است و میخواهد مسیرهای جدیدی را برای صادرات گاز جستجو کند.
علاوه بر این، این امر میتواند یک هشدار غیر مستقیم به کشورهای اروپایی از قطع صادرات گاز به آن کشورها باشد.
در صورتی پیوستن روسیه به این پروژه بزرگ اقتصادی منطقوی، احتمال دخالت کشورهای جهان و سنگ اندازی آنها برای اجرای نشدن این پروژه نیز افزایش خواهد یافت، اما از سوی دیگر روسیه نیز تلاش نهایی خود را به خرج خواهد داد تا این پروژه اجرا شود.
تدابیر امنیتی طالبان
پس از اظهارات وزیر انرژی روسیه مبنی احتمال پیوستن به پروژه تاپی در صورت حل شدن برخی مسائل امنیتی، گروه طالبان اعلام کردهاند که امنیت مسیر این پروژه را تأمین خواهند کرد.
دفتر ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی گروه طالبان اعلام کرده است که در صورت نیاز برای تأمین امنیت پروژه تاپی، یک واحد ویژه ایجاد خواهند کرد.
کار عملی این پروژه پس از فروپاشی نظام جمهوریت و تسلط گروه طالبان بر افغانستان، متوقف شده بود، اما دفتر معاون اقتصادی گروه طالبان گفته است که همه آمادگیها برای آغاز کار این پروژه در افغانستان گرفته شده است.
مشخص نیست که گروه طالبان برای آغاز کار عملی این پروژه در افغانستان چه آمادگیهایی گرفته است و آیا ظرفیت لازم برای اجرای این پروژه را دارند یا خیر.
در زمانی که نظام جمهوریت در افغانستان حاکم بود، همواره از گروه طالبان به عنوان یک تهدید امنیتی برای اجرای سازی پروژه تاپی نام برده میشد.
اما اکنون این گروه که روزی تهدیدی برای این پروژه بزرگ به شمار میرفت، قرار است امنیت آن را تأمین کند و در راستای اجرایی کردن آن، گام بردارد.
گروه طالبان که اکنون در تنگنای شدید اقتصادی بسر میبرد، در تلاش است با اجرایی شدن این پروژه و سهمی از حق ترانزیت بدست میآورد، بخشی از مشکلات اقتصادی حکومت خود را حل کند.
اما هنوز این اطمینان وجود ندارد که گروه طالبان توانایی تأمین امنیت این پروژه بزرگ را داشته باشد و بتواند از تهدید گروههای تروریستی مانند داعش، جلوگیری کند.
