شفقنا افغانستان- رییس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ظهور خوارج را منحصر به دوره خاصی از زمان و مکان ندانست و گفت: همواره ظهور خوارج یک امر تکرار پذیر و ممکن الوقوع است. فتنه خوارج جلوگاه مساله کج فهمی دینی و خشک مقدسی مذهبی است، این گروه با انگیزه مادی و سهم خواهی مقابل حضرت علی(ع) ایستادند.
حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد واعظی در گفتوگو با شفقنا به شیوه عملی و نظری امیرمومنان علی(ع) در مواجهه و برخورد با پدیده خوارج اشاره و اظهار کرد: خوارج پدیده ای است که شاید نخستین بروز و ظهور افراط گرایی مذهبی در تاریخ اسلام تلقی می شود. نکته اول اینکه ظهور خوارج یک اتفاق استثنایی تاریخی، یک نسخه منحصر به فرد، یک اتفاق یک بار و برای همیشه نیست بلکه یک امر تکرار پذیر و ممکن الوقوع در جغرافیای زمانی و مکانی متفاوت و مختلف است.
او ادامه داد: بستر افراط گرایی مذهبی، تفسیر و تأویل خشک، متعصبانه، عقل گریزانه و اعتدال ستیز از اسلام و دینداری است از این رو علی(ع) با تأکید بر این نکته که تندروی و لغزش فکری ناشی از جهالت و تعصب خشک مذهبی، یک واقعیت همیشگی است و همواره وجود خواهد داشت، در پاسخ به کسی که بعد از جنگ نهروان به امام علی(ع) گفت، خوارج همگی کشته شدند، فرمودند: «هرگز به خدا! آنها نطفه هایی هستند در پشت مردان و در رحم های مادران» [خطبه 59 نهج البلاغه] این کلام حضرت نشان می دهد که علی(ع) با دور اندیشی پیش بینی می کردند که در آینده جلوه های مختلف جریان خوارج و افراط گرایی مذهبی در سیماها و جلوه های جدید بروز خواهد کرد.
واعظی ریشه دشمنی و مخالفت با پیامبر اعظم را در دشمنی و مخالفت با تنزیل قرآن دانست و عنوان کرد: خوارج و دشمنان حضرت علی(ع)، نبوت و وحی و تنزیل قرآن را انکار می کردند، در واقع دشمنی و مخالفت با امیرالمومنان ریشه در تاویل و تفسیر وحی دارد؛ زمانه علوی، زمانه تثبیت اسلام و پذیرش حقانیت وحی و نبوت است. اسلام در زمان علی(ع) دامن گستر شده بود، شاهد آن این است که در ماجرای فتح مکه که در رمضان سال هشتم هجری اتفاق می افتد، پیامبر(ص) در اول و دوم ماه رمضان آن سال، قرین 20 هزار نفر را فقط از مدینه به سمت فتح مکه راهی می کنند؛ این مساله نشان می دهد که چقدر اسلام گسترش پیدا کرده است.
رییس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، افزود: پس از رسول گرامی اسلام با توجه به فتوحاتی که صورت گرفت، اسلام بسیار در دنیا گسترده شد و دیگر زمینه ای برای مبارزه با وحی و تنزیل قرآن نبود، منتها با مقوله تأویل و تفسیر ناروای قرآن مواجه بودیم. کسانی که طیف های مختلف مخالفین حضرت علی(ع) را تشکیل می دادند حتی اگر پشت صحنه و در باطن، قدرت طلبی، دنیا طلبی و مال اندوزی در نظر آنها بود، اما متمسک به قرآن و قرائتی از دین می شدند و آن را بهانه مقابله خود با حضرت قرار می دادند.
دکتر واعظی مخالفان امیرمومنان پس از خلافت را در چهار دسته اصلی تقسیم کرد و گفت: دسته اول “گوشه گیران و بیعت ناکردگان” با امیرالمومنان هستند، کسانی مانند عبدالله بن عمر و سعد بن ابی وقاص؛ آنها از بیعت با امیرالمومنین سر باز زدند و در گروه قاعدین و گوشه گیران قرار گرفتند. دسته دوم “پیمان شکننان و ناکثین” بودند، مانند طلحه و زبیر که ابتدا با علی(ع) بیعت کردند ولی عهد و پیمان خود را شکستند و جنگ جمل را راه انداختند. دسته سوم “قاسطین” هستند. این گروه اهل شام بودند، آنها به رهبری معاویه و بخش قابل توجهی از بنی امیه با حضرت مقابله کردند و جنگ صفین را به راه انداختند. دسته چهارم “مارقین” یا خوارج هستند، آنها مانند تیری که از کمان رها می شود از جاده اعتدال و مسیر هدایت مستقیم رها شدند و فاصله گرفتند.
واعظی در ادامه این بخش از گفت و گوی خود با شفقنا تصریح کرد: در میان چهار طایفه مخالف امامت و خلافت حضر علی(ع)، فتنه خوارج که جلوگاه مساله کج فهمی دینی و خشک مقدسی مذهبی است، بیش از سایرین بعد فرهنگی و معرفتی و اعتقادی دارد چرا که مانند طلحه و زبیر هم با انگیزه مادی و هم سهم خواهی مقابل حضرت ایستادند تا جایی که مرحوم شیخ مفید در صفحه 164 کتاب “الجمل” خود که به واقعه جمل پرداخته، این مساله را مطرح می کند که امیرالمومنین به طلحه و زبیر پیشنهاد داد از مال شخصی خود به آنها ببخشد، اما آنها سهم خواهی شان بیش از صرف مال اندوزی بود و حکومت را می خواستند؛ یا مثلا مخالفت معاویه و طیف اموی و اهل شام در واقع نزاع بر سر قدرت و کسب قدرت بود اما خوارج کج فهمی دینی و افراط گرایی مذهبی را یدک می کشیدند.
انتهای پیام