شفقنا افغانستان – حجت الاسلام والمسلمین محمدی به عملکرد عدالت گرایانه امیرمومنان علی(ع) اشاره و بیان کرد: حکومت امام علی(ع) گسترش بسیاری پیدا کرده بود و سیره، عملکرد و تأکید حضرت بر تحقق «عدالت» سبب شد تا در دوره حکومت ایشان در اقصی نقاط جامعه یک فقیر پیدا نمی شد. امروز اگر فردی مسئولیتی را پذیرفت، باید در آن مسئولیت درست عمل کند، نه اینکه کرسی را تصاحب کند و چهار سالی باشد و این منصب را مأمنی برای ثروت اندوزی قرار دهد.
آقای محمدی بیان کرد: برای تحقق «عدالت» باید حاکمان عادل باشند، عالمان دین نسبت به عدالت محوری حاکمان مسئولیت پذیر باشند، در جامعه آموزش عدل داده شود و خود مردم به عدالت قیام کنند.
حجت الاسلام والمسلمین محمدجعفر محمدی در گفت وگو با شفقنا، ضمن تسلیت شهادت امیرمومنان حضرت علی(ع)، اظهار داشت: در ماه رمضان و ایام شب های قدر که قلب ماه مبارک رمضان است، قرار گرفتیم. در شب قدر مقدرات الهی برای انسان ها مکتوب و محتوم می شود منتها باید به این نکته توجه داشت که ماه رمضان، ماه میهمانی خداست و خداوند انسان را بر سر سُفره خویش دعوت کرده و قاعدتاً دعوت کسی را که دوست داریم و برای او حرمت و احترام قائل هستیم را می پذیریم.
وی ادامه داد: وقتی به میهمانی می رویم چون در حریم میزبان وارد می شویم، باید آداب میهمانی او را مراعات کنیم. خداوند نیز فرموده است: «آنچه من با آن از شما پذیرایی می کنم رحمت، مغفرت، غفران و برکت است.» بنابراین توجه به میزبانی خداوند و رعایت کردن آداب میهمانی خداوند این است که به دستورات میزبان که در قرآن آمده، توجه کنیم و به قلب تپنده این ماه میهمانی که ولی خداست، توجهی ویژه داشته باشیم.
وی گفت: خداوند متعال می فرماید که اگر می خواهید در این ماه عزیز، بهره کامل و وافری از این میهمانی ببرید، به دو اصل توجه کنید، یکی قرآن که دستورات الهی است و دیگری محور جهان هستی که ولی خداست.
اگر حاکمان و عالمان «فاسد» شوند، امت من هم فاسد می شوند
وی بیان کرد: قاعدتاً آنچه تاکنون گفتیم برای هر فرد مسلمانی است که به ماه مبارک رمضان یا ماه میهمانی خدا اعتقاد دارد بنابراین وارد این میهمانی می شود و می خواهد از این میهمانی استفاده کند اما اگر بخواهیم به این بحث، موضوع حاکم، حکومت و مسئولیت حاکمان را اضافه کنیم، وظیفه مسئولان، حاکمان و کسانی که سردمدار جامعه اسلامی هستند، دو چندان است به جهت اینکه امام صادق(ع) از پدران بزرگوارشان که سلسله سند این روایت تا امیرمومنان علی(ع) ادامه پیدا می کند و حضرت علی(ع) از پیامبر(ص) نقل می کنند که حضرت رسول(ص) فرمودند: «صِنْفَانِ مِنْ أُمَّتِی إِذَا صَلَحَا صَلَحَ اَلنَّاسُ وَ إِذَا فَسَدَا فَسَدَ اَلنَّاسُ اَلْأُمَرَاءُ وَ اَلْعُلَمَاءُ؛ اگر دو گروه اصلاح شوند، امت من هم اصلاح می شوند، اما اگر این دو گروه فاسد شوند، امت من هم فاسد می شوند. این دو گروه یکی حاکمان جامعه اسلامی و دیگری عالمان دینی هستند.»
وی افزود: بنابراین اگر اَلْأُمَرَاءُ وَ اَلْعُلَمَاءُ یعنی حاکمان و عالمان دینی ابتدا به اصلاح نفس خود بپردازند و خود را اصلاح کنند، تابع اوامر الهی و نواهی الهی باشند، از گناه بپرهیزند و با دوستان خدا دوست باشند و با دشمنان خدا دشمن باشند، علاوه بر واجبات، به مستحبات اهمیت دهند، مردم هم به این سمت کشیده خواهند شد. اما اگر این دو گروه خودشان فاسد شوند و دنبال اشرافی گری باشند، با دشمن خدا دست دوستی بدهند، در مقابل کفار و مستکبران از خود کرنش نشان دهند و تسلیم شوند، قطعاً جامعه هم به همان سمت و سو خواهد رفت.
وظیفه عالمان و حاکمان فقط تبلیغ دین و معنویت نیست
آقای محمدی با بیان اینکه قاعده میهمانی خدا، توجه به معنویت، اصلاح نفس و تزکیه است، عنوان کرد: کسانی که حاکم و عالم هستند، مسئولیتشان در قبال جامعه بیشتر است، هر سمت و سویی که آنها بروند، جامعه هم به همان سمت و سو خواهد رفت بنابراین وظیفه عالمان و حاکمان فقط تبلیغ دین و معنویت نیست بلکه ابتدا باید خودشان دیندار باشند، سپس تبلیغ دین کنند. ابتدا باید معنویت گرا باشند، سپس ترویج معنویت کنند. قاعدتاً باید در همه امور زندگی خود چه زندگی فردی و خانوادگی و چه زندگی اجتماعی و شغلی خدا محور باشند در این صورت این معنویت می تواند به جامعه هم سرایت پیدا کند، در غیر این صورت دیگر امیدی برای اصلاح جامعه وجود ندارد.
وی در پاسخ به این پرسش که مسئولان و سیاستمداران باید از ماه رمضان چه آموزه هایی دریافت کنند تا بتوانند عملکرد اخلاقی، انسانی، عدالت محور، قانون گرا و پاسخگو داشته باشند؟ گفت: یک جلوه ماه مبارک رمضان توجه به ولی خدا و به خصوص امیرمومنان علی(ع) است. در ابتدا چندین تعریف واژگانی را مطرح می کنم و سپس به زندگی امام علی(ع) می پردازم.
اولین واژه «اطعام» است. اطعام به این معناست که من غذایی دارم و از همان یا مشابه این غذا به دیگران و فقرا می دهم.
اما گاهی «ایثار» است. ایثار به این معناست که هر آنچه خودم می خورم را برای دیگران هم در نظر می گیرم یا حتی ممکن است دیگری را بر خودم برتر قرار دهم؛ حتی در ابتدا دیگران را سیر می کنم و بعد خودم غذا می خورم. کما اینکه طبق سیره امام رضا(ع) ایشان بر سر سفره خانه خود که می نشستند، ابتدا دستور می دادند که بهترین غذا را در ظرفی جدا کنند و آن را برای فقرا بفرستند و سپس خودشان غذا می خوردند.
واژه بعدی «مواسات» است. مواسات به این معناست که اگر من یقین دارم که دیگرانی گرسنه هستند و برای من این امکان وجود ندارد که غذا را به آنها برسانم، من از خوردن غذایی که در اختیارم هست، امتناع می کنم چون دیگران نمی توانند از این غذا بخورند، همانطور که امیرمومنان علی(ع) می فرمایند: «من شکم سیر از گندم نخوردم.»
به عنوان مثال ما می دانیم بیش از 60 درصد از کودکان یمنی سوء تغذیه دارند و غذا برای خوردن ندارند، اگر کسی در ایران نمی توانست به این کودکان کمک کند و تصمیم بگیرد که غذا نخورد یا کمتر غذا بخورد، معنای آن مواسات است.
وی ادامه داد: اما یک مواسات برتر داریم که ویژه امیرالمومنین علی(ع) است، در مواسات ما می دانستیم که عده ای گرسنه هستند، در صورتی که در مواسات برتر یقین نداریم ولی احتمال می دهیم که گرسنگانی وجود داشته باشند و به خاطر اینکه ممکن است گرسنه ای در جامعه وجود داشته باشد، ما از خوردن غذای خاص و ویژه امتناع می کنیم. این سیره مختص حضرت علی(ع) است لذا حضرت غذای مفصل و خاصی میل نمی کردند و می فرمودند: «شاید در حکومت من کسی باشد که با شکم گرسنه سر بر زمین بگذارد.»
وی افزود: امیرالمومنین علی(ع) نانی می خورد که دیگران نمی توانستند این نان را استفاده کنند، غذای امیرالمومنین نان جو بسیار خشک بود و علی رغم اینکه دیگران نمی توانستند از این نان استفاده کنند، آن را در گونی گذاشته و دَر آن را مُهر می زدند که مبادا حسنین به این نان خشک، روغنی بمالند.
در دوره حکومت امام علی(ع) در اقصی نقاط جامعه یک فقیر پیدا نمی شد
آقای محمدی گفت: اگر حاکم جامعه اسلامی اینگونه عمل کرد، حکومت او به جایی می رسد که همچون حکومت امیرالمومنین علی(ع) در مدت زمان کوتاهی در اقصی نقاط جامعه یک فقیر پیدا نمی شود. در زمان حکومت امام علی(ع)، کشور اسلامی گسترش زیادی پیدا کرده بود، از خراسان ایران تا شمال آفریقا و بخشی از اروپا، جزو حکومت امیرالمومنین بود، ولی به دلیل عملکرد عدالت گرایانه حضرت، در تمام این منطقه گرسنه ای پیدا نمی شد.
خواص قدرتمند نتوانستند عدالت حضرت علی(ع) را تحمل کنند
وی بیان کرد: برپایی عدالت از سوی امام علی(ع) سبب شد تا خواص قدرتمند آنها نتوانند عدالت حضرت را تحمل کنند لذا امام علی(ع) را به شهادت رساندند. معاویه درباره امیرمومنان علی(ع) می گوید: «قُتِلَ عَلِیٌّ فِی مِحْرَابِ عِبَادَتِهِ لِشِدَّهَ عَدْلِهِ» علی(ع) در محراب عبادت به شهادت رسید به دلیل شدت عدالتی که داشت.»
حاکمان جامعه اسلامی باید هم نشین فقرا باشند
وی با تأکید بر اینکه حاکمان جامعه اسلامی باید هم نشین فقرا باشند، نه همنشین اقلیت ثروتمند، اظهار داشت: حاکم جامعه اسلامی باید با تمام وجود فقر اقتصادی را درک کند. باید در خانه و زندگی او محدودیت ها وجود داشته باشد. همچون امیرمومنان باید بر سر سفره او یک مدل غذا باشد و همواره به فکر نیازمندان و فقرا باشد.
وی ادامه داد: در شب ضربت خوردن، حضرت علی(ع) میهمان دخترش بود، سر سفره نمک بود و ام کلثوم شیر هم آورد، حضرت می فرماید: چه زمانی دیدی که من سر سفره ای بنشینم که دو غذا باشد؟! ام کلثوم می خواست نمک را از سفره بردارد که حضرت می گوید: شیر را بردار، من با همین نمک افطار می کنم.
اگر حاکم جامعه اسلامی خود را به «زهد» مقید کند، برای فقر جامعه چاره اندیشی خواهد کرد
وی تأکید دارد که اگر حاکم جامعه اسلامی خود را به «زهد» مقید کند، درک صحیحی از فقر خواهد داشت و برای فقر جامعه چاره اندیشی خواهد کرد. اگر «اسراف و تزویر» را در مناسبت ها، سفرها و برنامه ریزی ها مراعات کند، این امر را می تواند به بدنه جامعه هم انتقال دهد. مقام معظم رهبری تأکید دارند که باید مشکلات اقتصادی رفع و تورم مهار شود. نگاه ایشان این است که مشکلات اقتصادی باعث گسترش فقر و افزایش تبعیض می شود و همچنین موجب می گردد که ثروت های حرام در یک بخش اقلیتی جمع شود و ایجاد فساد کند؛ فساد نیز بر فرهنگ، افکار و رفتار مردم اثر منفی دارد.
اگر عدل نباشد، جامعه اسلامی روی خوش و سعادت را نخواهد دید
آقای محمدی درخصوص ضرورت بازنگری سیره اخلاقی و مردمی پیامبر اکرم (ص) و سیره عدالت خواهانه ی علی ابن ابی طالب (ع)، گفت: اساس حکومت اسلامی باید بر پایه «عدل» باشد. عدل مرکز اصلی حیات طیبه انسانی و نیاز اصلی جامعه اسلامی است؛ اگر عدل نباشد، این جامعه اسلامی روی خوش و سعادت را نخواهد دید. براساس آیات قرآن اگر بخواهیم به این عدالت برسیم، نتیجه آن حکومت جهانی مهدوی می شود که محوریت آن «عدل» است.
پیش شرط تحقق عدالت؛ حاکمان عادل باشند
پیش شرط تحقق عدالت؛ عالمان دین نسبت به عدالت محوری حاکمان مسئولیت پذیر باشند
وی برای تحقق عدالت برداشتن چهار قدم را ضروری دانست و توضیح داد: قدم اول این است که حاکمان عادل باشند. قدم دوم اینکه عالمان دین نسبت به عدالت محوری حاکمان مسئولیت پذیر باشند. اگر دیدند در مواردی بی عدالتی صورت می گیرد، در مقابل آن قیام کنند.
امیرالمومنین علی(ع) می فرمایند: و ما أخَذَ اللّه ُ عَلَى العُلَماءِ أن لا یُقارُّوا على کِظَّهِ ظالِمٍ، و لا سَغَبِ مَظلومٍ؛ وظیفه عالمان دینی است که نسبت به گرسنگی فقرا و شکم بارگی ستمگران بی تفاوت نباشند و صبر نکنند؛ عالمان دینی نباید نسبت به مسایل جامعه بی تفاوت باشند، باید امر به معروف و نهی از منکر کنند و مسیر حاکمان را زیر ذره بین قرار دهند تا عدالت برقرار شود.
پیش شرط تحقق عدالت؛ در جامعه آموزش عدل داده شود
وی ادامه داد: قدم سوم این است که در جامعه آموزش عدل داده شود، جهت گیری آموزش و فرهنگ سازی جامعه به سمتی باشد که عدالت پرور باشد و مسئولین عادل را تربیت کند. یک جامعه اسلامی باید بتواند افراد عادلی را تربیت کند که بعدها مسئولیت جامعه را بپذیرند.
پیش شرط تحقق عدالت؛ خود مردم به عدالت قیام کنند
قدم چهارم اینکه مسیر نظام جامعه اسلامی به سمتی باشد که خود مردم به عدالت قیام کنند. آیات قرآن هم در رابطه با این امر زیاد است مثلاً لَقَد اَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّنٰتِ وَ اَنزَلنا مَعَهُمُ الکـِتٰبَ وَ المیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط؛ نمی گوید که حاکمان عدالت را برقرار کنند بلکه می گوید که حاکمان باید زمینه سازی و فرهنگ سازی کنند و مردم به قسط و عدل قیام کنند که اگر این مسیر اتفاق بیفتد، زمینه ساز حکومت جهانی حضرت مهدی(عج) می شود که محوریت حکومت جهانی مهدوی «عدالت» است.
وی گفت: پیامبر اکرم(ص) می فرمایند: «یَمْلَأُ اَلْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً کَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً» این سخن بدین معناست که پس از اینکه دنیا پر از ظلم و ستم شد، خداوند به وسیله امام زمان(عج) دنیا و زمین را پر از «عدل» خواهد کرد. خداوند در این آیه مطرح نمی کند که حکومت مهدوی دنیا را پر از دین و دینداری و معنویت کند بلکه می گوید عدالت مهم است و باید به وسیله امام زمان(عج) دنیا پر از عدالت شود.
هنوز مسئولانی داریم که مطابق با تخصص خود مسئولیت ندارند
آقای محمدی با طرح پرسشی مبنی بر اینکه در حال حاضر جامعه اسلامی ما از منظر اخلاقی و عدالت محوری در چه وضعیتی قرار دارد؟ اظهار داشت: متأسفانه با اینکه اقدامات مناسب و کاربردی خوبی انجام شده و قدم هایی خوبی در این راستا برداشته شده، ولی هنوز مسئولانی داریم که مطابق با تخصص خود مسئولیت ندارند. شاید بسیاری از کسانی که به معنویت و عدالت اعتقاد دارند، بر سر کارهای کلیدی نباشند؛ همه این مسایل به جامعه و حکومت اسلامی ضربه می زند.
وی افزود: هنوز آموزه های عدالت خواهی در محور آموزش وزارت علوم، وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش رسوخ پیدا نکرده است. به تعبیری مسئولین عدالت خواه در سیستم آموزش ما تربیت نشدند.
سیستم بانکی، اسلامی نیست بلکه بومی سازی شده سیستم غربی است. قوانین فقر زدا هنوز در دستور کارهای مجلس کامل نشده است. اقتصاد بر مبنای اصول ثروت اندوزی اسلامی بنا نشده در ضمن اینکه در اقتصاد، خمس و زکات جا پیدا نکرده است.
معاهدات کشور با دیگر کشورها هنوز براساس عقود اسلامی نیست
معاهدات کشور با دیگر کشورها هنوز براساس عقود اسلامی و شرایط تعهدات اسلامی که موافق با اصل نفی سبیل باشد، نیست. ما در اسلام 11 مدل عقد، بیع و معاهده داریم، مثلاً وزیر امور خارجه آیا از این 11 مدل تعهد اسلامی و مدل عقد اسلامی با خبر است و مطابق با این مدل ها سر میز مذاکره می نشیند!؟ باید مطابق با هر کشوری، یک مدل معاهده بست. با عربستان باید یک مدل معاهده بست. اگر با طرف های مذاکره کننده بر سر برجام می خواهیم مذاکره کنیم باید با یک معاهده خاص اسلامی و مبنای اسلامی این مذاکرات انجام شود. اگر با چین یا روسیه وارد مذاکره می شویم باید مبنای دیگری داشته باشیم. به طور کلی باید مطابق با رویکرد طرف مقابل، رویکرد اسلامی خنثی کننده توطئه دشمن داشته باشیم. به نظر می رسد که ما هنوز به این سطح نرسیدیم و باید یک بازنگری جدی در سیاستگذاری کلان اقتصادی رخ دهد.
همه انسان ها مسلمان و غیر مسلمان در جایگاه خودشان محترم هستند
وی در پاسخ به این پرسش که قرآن درخصوص محور قرار دادن کرامت انسانی و برخورد و رفتار اخلاقی با مردم چه توصیه هایی به مسئولین دارد؟ بیان کرد: بیان آموزه های اسلام در این خصوص کاملاً روشن است. انسان به عنوان خلیفه خداوند در روی زمین دارای کرامت است، حتی در روایات است که عظمت و حرمت مؤمن از کعبه بیشتر است و جایگاهی که انسان به عنوان خلیفه خداوند در روی زمین دارد، نباید خدشه دار شود لذا دستوراتی در این زمینه هست مبنی بر اینکه انسان حق ندارد حق خود را ضایع کند، حق ندارد خودش را بکشد، حق ندارد به خودش ظلم کند، حق ندارد به خودش ضرر وارد کند. عدم تعرض انسان به جان و نفس خود مورد تأکید است چه برسد به اینکه انسان به دیگران، حکومت، گروه، جامعه و قبیله دیگری تعرضی داشته باشد.
وی تصریح کرد: همه انسان ها مسلمان و غیر مسلمان در جایگاه خودشان محترم هستند؛ در حکومت پیامبر(ص) مسلمان، یهودی و مسیحی تا زمانی که تعرضی اتفاق نیفتاده، به عنوان شهروند در کنار هم زندگی می کنند. مطابق آیه قرآن که می فرماید: «لَکُمۡ دِینُکُمۡ وَلِیَ دِینِ؛ شما دین خود را داشته باشید لا اِکْراهَ فِی الدّین؛ ما هم شما را مجبور نمی کنیم که حتماً مسلمان شوید.» البته از این نکته اشتباه برداشت نشود؛ چون برخی می گویند که اگر اجبار در دین نیست، پس چرا حجاب را اجبار می کنید در صورتی که بحث حجاب موضوع دیگری است. وقتی گفته می شود لا اِکْراهَ فِی الدّین یعنی شما مختارید که اسلام را بپذیرید یا نپذیرید، ما شما را مجبور نمی کنیم که مسلمان شوید، اما اگر کسی با اختیار خود اسلام را پذیرفت، باید همه اسلام را بپذیرد و اختیاری برای جدا کردن ندارد.
وی با تأکید بر اینکه انسان ارزش، حرمت و کرامت دارد چرا که او خلیفه الله روی زمین است، اظهار داشت: اگر بین دو انسان قول و قراری رد و بدل شد، باید بر این قول و قرار پایبند باشد. لذا امام صادق(ع) در یکی از روایات می فرمایند: اَتَنْظُرُوا إِلَى کَثْرَهِ صَلاَتِهِمْ وَ صَوْمِهِمْ؛ به اینکه یک نفر نماز زیاد می خواند و روزه زیاد می گیرد و نماز شب زیاد دارد، نگاه نکنید و حکم کنید به اینکه این فرد انسان بسیار خوب و مومنی است و نزد خدا ارزش زیای دارد، چرا که نماز زیاد خواندن و روزه زیاد گرفتن نشان دهنده و میزان و معیار محاسبه ایمان کسی نیست. اُنْظُرُوا إِلَى صِدْقِ اَلْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ اَلْأَمَانَهِ؛ اگر کسی راست بگوید، راست کردار باشد، در امانت خیانت نکند، در مسئولیتی که به او سپرده می شود، درست عمل کند، این بالاترین عبادت نزد خداوند است و این شخص بالاترین درجه را نزد خداوند دارد. به این معنا که اگر می خواهد مسئولیت را بپذیرد، صاف و صادق می گوید که من صلاحیت این مسئولیت را دارم و اگر پیش خودش احساس کند که از من شخص بهتری وجود دارد، کنار می کشد.
آقای محمدی به نکته دیگری درخصوص ضرورت مسئولیت پذیری و عمل به وعده ها از سوی مسئولین اشاره و عنوان کرد: اگر فردی مسئولیتی را پذیرفت، باید در آن مسئولیت درست عمل کند، نه اینکه کرسی را تصاحب کند و چهار سالی باشد و این منصب را مأمنی برای ثروت اندوزی قرار دهد. امیرمومنان علی(ع) اشکال می کنند به کسانی که خلافت را غصب کردند و می گویند اینها خلافت را به عنوان طعمه قرار دادند و می خواهند به این طمعه چنگ بزنند در حالی که مسئولیت در جامعه اسلامی به عنوان یک وظیفه ای عبادی است که انسان بتواند خدمتی کند لذا وقتی نزد امیرالمومنین علی(ع) آمدند و بحث مسئولیت حضرت و امیر بودن ایشان را مطرح کردند، حضرت فرمودند: من به شرطی می پذیرم که بتوانم حق مظلومی را از ظالم بگیرم، اگر با این شرط من موافق هستید، بپذیرم. همچنین حضرت تأکید می کنند که در صورت پذیرش حکمرانی، اگر در دوره خلفای قبلی ظلم شده باشد و مالی از بیت المال رفته باشد و هزار دست چرخیده باشد، من این مال را بر می گردانم لذا اگر می توانید با این مدل حکومت من کنار بیاید، حکومت را خواهم پذیرفت.
وی تصریح کرد: حکومت یعنی مسئولیت پذیری لذا ما در واژه های اسلامی چیزی به عنوان رییس نداریم، رییس یعنی کسی که قدرت دارد و در رأس امور قرار گرفته، ما مسئولیت داریم یعنی کسی که باید پاسخگو باشد. وقتی گروه گروه مردم آمدند تا مسئولیت حکومت را به حضرت علی(ع) واگذار کنند، دو نفر به عنوان نماینده مردم با حضرت صحبت می کردند و مردم پشت دَر خانه شعار می دادند و اصرار می کردند، حضرت مشغول وصله زدن کفش هایشان بودند، ابن عباس ناراحت شد و گفت: ما راجع به خلافت و حکومت صحبت می کنیم و شما کفش های خود را وصله می زنید! حضرت فرمودند: ابن عباس این کفش چقدر ارزش دارد؟ ابن عباس پاسخ داد: هیچ ارزشی ندارد. حضرت فرمودند: حکومت بر این مردم پیش من به اندازه این کفش ارزش ندارد، مگر اینکه بتوانم حق مظلومی را بگیرم.
آقای محمدی در پایان گفت: پاسخگویی یعنی اگر کسی می تواند کاری کند، مسئولیتی را بپذیرد در غیر این صورت خیانت کرده که مسئولیتی را پذیرفته است.
