شفقنا افغانستان – از زمان تسلط گروه طالبان بر افغانستان، تشکیل دولت فراگیر در این کشور، یکی از عمده ترین پیشرفت های کشورهای جهان و همسایه افغانستان برای به رسمیت شناختن این گروه بوده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، گروه طالبان اما نه تاکنون هیچ اقدامی برای تشکیل دولت فراگیر در این کشور انجام نداده اند، بلکه ادعا می کنند که دولت آنها فراگیر است.
نزدیک به دو سال از تسلط گروه طالبان بر افغانستان می گذرد، با آنکه شماری از کشورها تعاملات گسترده با این گروه دارند، اما تاکنون هیچ کشوری حاضر نشده است که آنها را به رسمیت بشناسد.
بحث تشکیل دولت فراگیر در افغانستان، روز گذشته نیز یکبار دیگر از سوی مقامات طالبان و وزیر امور خارجه ایران مطرح شد و بازتاب گسترده در رسانه های داخلی افغانستان و شماری از رسانه های کشورهای دیگر داشت.
اما مسئله اصلی، تعریف دولت فراگیر از نگاه جامعه جهانی و گروه طالبان است و نگاه متفاوت به این مسئله باعث شده است که رهبران کشورهای جهان همچنان بر ایجاد دولت فراگیر در افغانستان تأکید کنند و طالبان نیز هربار ادعا کنند که ما دولت فراگیر تشکیل دادیم.
تفاوت دیدگاه ها در چیست؟
حسن امیر عبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران دیروز در اظهاراتی گفت که ایران از عدم تشکیل دولت فراگیر در افغانستان «ناخرسند» است.
وزیر امور خارجه ایران تأکید کرد که «ما هیأت حاکمه فعلی ]گروه طالبان[ افغانستان را به رسمیت نشناخته ایم و به صراحت گفته ایم که شرط آن تشکیل دولت فراگیر با مشارکت همه اقوام در افغانستان است.»
در عین حال، روز گذشته مولوی عبدالکبیر، سرپرست ریاست الوزرای گروه طالبان در نشستی در کابل ادعا کرد که آنها «حکومت فراگیر» تشکیل داده اند و «حکومت» این گروه فراگیر است.
او گفت: «ببینید اگر در نظام قبلی عبدالرشید دوستم بود، در نظام فعلی ما جای دوستم را عبدالسلام حنفی گرفته است. اگر کسی حرف همهشمول بودن حکومت را میزند، اگر بحث بر سر این است که از هر قوم اینجا نماینده باشد، دوستم نه، بجایش عبدالسلام حنفی است. کجای دوستم با عبدالسلام حنفی برابری کرده میتواند…. وقتی صلاحالدین ربانی در حکومت گذشته از بدخشان بود، آن حکومت همهشمول بود ولی حالا که با ما قاری فصیحالدین فطرت هست، حکومت همه شمول نیست. صلاح الدین ربانی در مقام بلندتر بود یا قاری فصیح الدین. یا احمد مسعود یا کسی دیگر در حکومت گذشته از پنجشیر بود، آن حکومت همهشمول بود ولی نورالدین عزیزی از پنجشیر وزیر تجارت ما است و این حکومت همهشمول نیست؟»
این ادعاها نشان می دهد که طالبان، اعضای خود را به عنوان نمایندگان اقوام و مردم افغانستان می پندارند، در حالی مردم افغانستان و کشورهای همسایه و جامعه بین المللی، آنها را به عنوان نماینده رسمی مردم افغانستان قبول ندارند و نمی پذیرند.
در مثال های که سرپرست ریاست الوزرای طالبان ذکر کرده است، عبدالسلام حنفی، از قوم ازبیک، قاری فصیح الدین فطرت و مولوی نورالدین عزیزی از قوم تاجیک است. این افراد سالهاست که عضویت گروه طالبان را دارند و متهم به انواع مختلف «فعالیت تروریستی» هستن و از جایگاه اجتماعی در بین مردم نیز برخوردار نیستند.
تکرار نگاه سمبولیک به اقوام
مردم افغانستان، کشورهای همسایه و جامعه جهانی خواستار حضور و مشارکت معنادار اقوام مختلف افغانستان در قدرت هستند.
اما اظهارات مقامات گروه طالبان نشان می دهند که این گروه، نگاه سمبلیک به حضور اقوام در حکومت و سهم آنها از قدرت را همانند حاکمان گذشته و پشتون تبار این کشور، تکرار می کنند.
اکنون بیش 99 درصد کابینه طالبان و مأموران ارشد این گروه، از قوم پشتون هستند و کمتر از یک درصد دیگر متعلق به سایر اقوام هستند و آنها نیز افرادی هستند که سالها برای این گروه جنگیده اند و به باور مردم در «جنایات» آنها شریک هستند.
به باور مردم افغانستان، این نوع نگاه نشانگر این است که طالبان، همانند بسیاری از حاکمان پیشین این کشور، در صدد تداوم و انحصار بیشتر سلطه قومی در افغانستان هستند و با چنین نگاهی، می خواهند حضور خود را در قدرت حفظ کنند.
شهروندان افغانستان بارها اعلام کرده اند طالبان، حتی نمایندگی کامل از قوم پشتون افغانستان نمی کنند، چه برسد که تعداد انگشت شمار اعضای غیر پشتون آن، بتوانند از سایر اقوام افغانستان نمایندگی کنند.
آنها به این باور هستند که طالبان «یک گروه نیابتی» و «تروریستی» هستند که از طریق معامله با آمریکا و کشتار مردم، قدرت را «غصب» کرده اند و اکنون سرنوشت مردم حاکم شده اند.
حکومت فراگیر از نگاه مردم افغانستان این است که در یک انتخابات شفاف، عادلانه، مردم سالار و قانون مند، مردم به صورت آزادانه اشتراک کنند و رئیس دولت، نمایندگان شورای ملی و شوراهای محلی را تعیین کنند.
علاوه بر این، مردم خواستار سهم و مشارکت معنادار اقوام از طریق مکانیزم های حقوقی و قانونی پذیرفته شده در جهان هستند، نه اینکه اگر فردی عضویت یک گروه را کسب کرد و برای آن گروه جنگید، بتواند از یک قوم نمایندگی کند.
