آتش‌بس با چه کسی؟

شفقنا افغانستان-اگر ملا محمدعمر زنده نیست، با چه کسانی مذاکره می‌کنید؟ به این سوال باید سران حکومت وحدت ملی پاسخ بدهند. در مورد زنده بودن ملا محمدعمر تردید جدی وجود دارد.

برخی از تارنما‌های مربوط به تندروان، از مرگ او سخن می‌گویند. محاذ فدایی که شاخه انشعابی و تندرو طالبان است می‌گوید که ملا محمدعمر دیگر زنده نیست. در تارنما‌های دیگر هم آمده است که برخی از ملاهای تندرو در پشاور و شهرهای دیگر، از گروه طالبان خواسته‌اند تا در مورد سرنوشت رهبرشان معلومات دهند. تارنمای مربوط به طالبان که خود را رسانه ملا محمدعمر می‌خواند، به این اکتفا کرده که بگوید ملا محمدعمر زنده است.
تنها با گفتن این‌که ملا محمد‌عمر زنده است، تردید‌ها در مورد او پایان نمی‌یابد. اگر او زنده است چرا هیچ ویدیویی ازش منتشر نمی‌شود. اگر انتشار ویدیو به لحاظ شرعی حرمت دارد، چرا بسته‌های تبلیغی گروه طالبان، ویدیویی است؟ چرا این گروه از عملیات‌های انتحاری خود فلم می‌گیرد؟ این‌ها نشان می‌دهد که گروه طالبان و شورای کویته، دیگر فلمبرداری را حرام نمی‌دانند. اما با آن هم هیچ ویدیویی از ملا محمدعمر منتشر نمی‌شود.
پیش از این عنوان می‌شد که ملا محمدعمر از ترس بمباردمان ایالات متحده خودش را مخفی کرده و نمی‌خواهد ویدیویی منتشر کند. ملا محمدعمر در فهرست تروریست‌های تحت تعقیب ایالات متحده امریکا بود‌. ایالات متحده در شروع پیکار با تروریسم، اعلام کرد که در بدل اطلاعاتی که منجر به بازداشت یا قتل ملا محمدعمر شود، ده میلیون دالر انعام می‌دهد. اما حالا وضعیت تغییر کرده است، ایالات متحده امریکا اعلام کرده است که دیگر با ملا محمدعمر دشمنی ندارد و او را هدف قرار نمی‌دهد. پاکستان هم به میزبانی از طالبان فخر ‌می‌کند و افغانستان هم می‌خواهد با آنان صلح کند. بنا‌براین هیچ مانعی برای نشریک پیام ویدیویی از جانب ملا محمدعمر وجود ندارد. اما با آن هم هیچ پیامی ‌منتشر نمی‌شود.
این وضعیت از دو حال بیرون نیست. یا ملا محمد‌عمر واقعا کشته شده است یا این‌که در یکی از خانه‌های امن آی‌اس‌آی زندانی است و آزادی عمل ندارد. اگر وضعیت غیر از این دو مورد باشد، به سود شورای کویته نیست که رهبرشان را هم‌چنان در خفا نگهدارند. حالا بر دولت افغانستان است تا به کنه موضوع برسد. اگر ملا محمدعمر زنده نیست، در آن صورت باید موضوع روشن شود. اگر ملا محمدعمر زنده است و در حبس آی‌اس‌آی به سر می‌برد، در آن صورت حکومت وحدت ملی باید موضوع را با اسلام‌آباد در میان بگذارد و مردم افغانستان را در جریان قرار دهد.
البته زیاد بعید هم نیست که ملا محمدعمر در یکی از خانه‌های امن آی‌اس‌آی، حبس باشد. آی‌اس‌آی برای کنترول گروه‌های تندرو از روش‌های متعدد کار می‌گیرد. گروگان‌گیری رهبران این گروه‌ها، یکی از شیوه‌های مهار تندروان است. دولت افغانستان اگر حقیقت را در مورد موضوع می‌داند، باید آن را با مردم در میان بگذارد و اگر چیزی در مورد سرنوشت ملا محمدعمر نمی‌داند، باید به این پرسش جواب بدهد که با چه کسی قرار است مذاکره کند.
اگر فردا نمایندگان دولت افغانستان با ملا اخترمحمد منصور به توافق آتش‌بس رسیدند، چه تضینی وجود دارد که این توافق اجرا شود؟ فردای همان روز شاید ملا عبدالقیوم ذاکر و دیگر فرماندهان طالبان بگویند که ملامنصور صلاحیت ندارد و تا از ملا محمد‌عمر دستور نگیرند، جنگ را متوقف نمی‌کنند. در آن صورت حکومت وحدت ملی به مردم چه پاسخی خواهد داشت؟ چه لزومی‌ دارد که کابل روی سندی امضا کند که در مورد اجرایی شدن آن تضمینی وجود ندارد؟ عده‌ای به این باور اند که همه چیز زیر سر ارتش پاکستان است و اگر پاکستان بخواهد آتش‌بس برقرار می‌شود. کسانی‌که به این باوراند می‌گویند که اگر پاکستان اراده کند، توافق احتمالی آتش‌بس میان کابل و طالبان اجرایی می‌شود ولو آن که ملا محمدعمر آن را تایید نکند.
اگر این نظریه درست باشد، در آن صورت هیچ نیازی به مذاکره با طالبان نیست. وقتی همه چیز سر زیر جنرال‌های راولپندی باشد، دیگر چه نیاز است که مقام‌های دولت افغانستان، با چند ملای دستار سیاه بی‌صلاحیت، پشت میز مذاکره بنشیند. رییس‌جمهور غنی بارها گفته است که کابل دو خط موازی صلح را تعقیب می‌کند: یکی صلح با پاکستان و دیگر صلح باطالبان. این حرف نشان‌دهنده آن است که صرف مذاکره به ارتش پاکستان کافی نیست و کابل باید با طالبان هم به توافق برسد، اما مذاکره با طالبان وقتی نتیجه می‌دهد که سرنوشت ملا محمدعمر روشن شود. بدون روشن شدن سرنوشت ملا محمد‌عمر، هیچ تضمینی برای عملیاتی شدن هر نوع توافق احتمالی در مورد آتش‌بس وجود ندارد.
سران حکومت وحدت ملی باید در این مورد با مردم افغانستان، به وضوح صحبت کنند تا سوال‌های افکار عمومی‌ پاسخ قانع‌کننده بیابد.

فردوس کاوش