شفقنا افغانستان – در ظاهر، افغانستان با کاهش درگیریهای مسلحانه پس از خروج آمریکا ثبات داخلی دارد اما شرایط وخیم اقتصادی، انسانی و نقض حقوق بشر همراه با خشونتهای طالبان فشار زیادی را بر مردم وارد کرده است.
جامعه بینالمللی همچنان در مورد چگونگی تعامل با طالبان سردرگم است.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا افغانستان، وبسایت مؤسسه صلح ایالات متحده امریکا (USIP) با نشر گزارشی که توسط نویسندگان بلقیس احمدی، جویانا ریچر، جیل باگمن، ویلیام بیرد، و اسکات وردن نوشته شده به عملکرد طالبان در سه سال اخیر به شرح زیر پرداخته است:
سه سال پس از تسلط طالبان بر افغانستان، این گروه هنوز از سوی هیچکدام از اعضای سازمان ملل به رسمیت شناخته نشده و نمایندهای در نشست مجمع عمومی سازمان ملل نخواهد داشت. عدم حضور طالبان در این نشست نشاندهنده سردرگمی جامعه بینالمللی در مقابله با رژیمی است که بهطور مکرر معاهدات، تحریمها و قطعنامههای شورای امنیت را نادیده گرفته است. در حال حاضر مردم افغانستان با چالشهای متعددی در زمینه حقوق بشر، اقتصادی و انسانی دست و پنجه نرم میکنند که زنان و دختران بیشترین آسیب را دیدهاند. در همین حال، جامعه بینالمللی هنوز راهبردی مشخص برای برخورد با طالبان ندارد و این گروه قطعنامه شورای امنیت مبنی بر انتصاب یک نماینده ویژه برای توسعه روابط افغانستان با جامعه جهانی را رد کرده است.
وضعیت حقوق بشر، عدالت و آزادیهای مدنی تحت حکومت طالبان
بلقیس احمدی: از زمان تسلط طالبان، این گروه بیش از 100 فرمان صادر کرده که هدف اصلی آنها محدود کردن حقوق زنان و دختران در زمینه آموزش، اشتغال، بهداشت و آزادی رفتوآمد بوده است. جدیدترین قانون طالبان درباره امر به معروف و نهی از منکر، فرامین قبلی را تجمیع و محدودیتهای شدیدتری را معرفی میکند؛ از جمله اینکه صدای زن به عنوان “عورت” محسوب میشود و نباید در مکانهای عمومی شنیده شود. این قانون گام جدیدی در تلاشهای سیستماتیک طالبان برای حذف زنان از جامعه افغانستان است. در صورت اجرای این قوانین، زنان از تلویزیون، رادیو و مشاغل عمومی حذف خواهند شد و دسترسی آنها به آموزش نیز بیشتر محدود خواهد شد.
از سوی دیگر، توانایی مردم افغانستان برای دستیابی به عدالت نیز به شدت کاهش یافته است. طالبان قانون اساسی را که در عین حال که بر شریعت تأکید داشت، اعلامیه جهانی حقوق بشر و برابری حقوقی را نیز به رسمیت میشناخت، تعلیق کرده است.
همچنین طالبان اقدامات بیشتری برای از بین بردن چارچوب حقوقی موجود انجام دادهاند؛ از جمله تعلیق کانون وکلای مستقل افغانستان، نهادی که نقش مهمی در دفاع از حقوق قانونی و اطمینان از دادرسی عادلانه ایفا میکرد. وکلا، بهویژه وکلای زن، قضات و دادستانها از سمتهای خود برکنار شدهاند.
در این میان، عدالت طالبان بیشتر به صورت مجازاتهای سریع و خشن، بدون نظارت قانونی مناسب، اعمال میشود. صدها نفر از مردان و زنان افغان به شلاقهای عمومی و زندان محکوم شدهاند و دسترسی زنان به عدالت به دلیل عدم حضور وکلای زن و نیاز به همراهی یک مرد (محرم) برای حضور در دادگاهها بهشدت محدود شده است.
وضعیت امنیتی افغانستان در سه سال گذشته
جویانا ریچر و جیل باگمن: با پایان شورش مسلحانه طالبان، درگیریهای مسلحانه کاهش یافته است. اگرچه تهدیدات تروریستی همچنان وجود دارد، طالبان نشان دادهاند که میزان خشونتهای بزرگمقیاس در پایینترین سطح خود طی دهههای گذشته است. اما نبود جنگ مسلحانه به معنای وجود صلح واقعی نیست. بیشتر مردم افغانستان با فقر و گرسنگی شدید و سرکوب طالبان مواجه هستند. نقض حقوق بشر، کشتارهای خودسرانه و شلاقزدنها همچنان ادامه دارد و این رژیم از سیاستهای خود با ترس و اجبار محافظت میکند.
وضعیت اقتصادی و انسانی افغانستان
ویلیام بیرد: اقتصاد افغانستان پس از تصرف طالبان سه مرحله را طی کرده است. شوک اقتصادی اولیه به دلیل قطع کمکهای بینالمللی و سایر عوامل، اقتصاد را به شدت تحت تأثیر قرار داد و تولید ناخالص داخلی این کشور بیش از یکچهارم کاهش یافت. در مرحله دوم، اقتصاد با کمکهای بشردوستانه به ثباتی ناپایدار رسید، اما همچنان در سطح پایینتری از خودکفایی قرار دارد. در حال حاضر، رکود اقتصادی ادامه دارد و آینده روشنی برای رشد اقتصادی کشور دیده نمیشود. ممنوعیت کشت خشخاش توسط طالبان نیز میلیونها خانوار روستایی را که به آن وابسته بودند، تحت تأثیر قرار داده است. کمکهای بشردوستانه نیز کاهش یافته است و احتمال افزایش آن در سالهای آتی بعید به نظر میرسد.
دیدگاه جامعه بینالمللی نسبت به حکومت طالبان
جیل باگمن: جامعه بینالمللی هنوز به توافقی برای نحوه برخورد با طالبان نرسیده است. هیچ کشوری طالبان را به رسمیت نمیشناسد، اما برخی کشورها مانند چین، روسیه، ایران و پاکستان بهتدریج به سمت پذیرش حکومت طالبان حرکت کردهاند. در حال حاضر، بیشتر تعاملات جهانی با طالبان حول محور مبارزه با تروریسم است. گروههایی مانند القاعده و داعش در افغانستان فعالیت دارند و طالبان هنوز اعضای القاعده را اخراج نکردهاند. در مجموع، تلاشهای بینالمللی نتوانسته است سیاستهای کلیدی طالبان را تغییر دهد.
این وضعیت چه تأثیری بر سیاستهای ایالات متحده دارد؟
اسکات وردن: افغانستان از اولویتهای سیاست خارجی ایالات متحده خارج شده و جای خود را به بحرانهای دیگری مانند غزه و سودان داده است. سیاست آمریکا در قبال افغانستان بین تعامل عملی با طالبان و محکوم کردن نقض حقوق بشر آنها قرار دارد. واشنگتن نمیخواهد کمکهای اقتصادی خود را متوقف کند، زیرا این کار وضعیت انسانی مردم افغانستان را وخیمتر میکند، اما از طرفی نمیخواهد با کمکهای خود طالبان را تقویت کند. این تعادل ظریف بهنظر در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
