شفقنا افغانستان – فرهنگ کتابخوانی در افغانستان همواره تحت تاثیر ایدیولوژیهای سیاسی حاکم بر این کشور قرار داشته است و به تبع آن، خواندن کتابهایی تشویق و کتابهای دیگری تحریم شده است. بر اثر این سیاستها، فرهنگ مطالعه در این کشور هیچگاه نهادینه نشده و رشد نکرده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، در حال حاضر آمار دقیقی از سرانه مطالعه در افغانستان وجود ندارد، اما وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت پیشین، سرانه مطالعه در این کشور را نیم دقیقه اعلام کرده بود.
علاوه بر پایین بودن سرانه مطالعه، آمارها نشان میدهد که کتابخوانها بیشتر ساکنان چند شهر معدود افغانستان است و در بیشتر مناطق این کشور مردم کمترین آشنایی را با کتابخوانی و فرهنگ مطالعه ندارند.
بجز از چند شهر بزرگ افغانستان همانند کابل، هرات، مزارشریف در سایر شهرهای افغانستان کمتر کتابخانهای غنی و کتاب فروشی وجود دارد و این امر خود بیانگر این است که کتاب خواندن و فرهنگ کتابخوانی در این کشور از چند شهر محدود فراتر نرفته است و شاید به همین دلیل است که بر ذهنیت عامه مردم نسبت بسیار از مسائل تغییری نکرده است.
با وجود اینکه فرهنگ کتابخوانی و مطالعه در افغانستان در طول تاریخ در جامعه افغانستان تقویت نشده است، اما در دو دهه گذشته تغییرات نسبتا خوبی در این زمینه به وجود آمد و کتابخوانی در میان شهروندان افغانستان به ویژه جوانان، در حال رشد بود.
اما آمارها و مطالعات میدانی نشان میدهد که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، علاقه به کتاب و مطالعه در این کشور باردیگر رکود کرده است.
نگاه طالبان به کتاب و کتابخوانی و چاپ و نشر کتاب، از عوامل اصلی کاهش میزان کتابخوانی و مطالعه در افغانستان گفته میشود.
«مسابقه امارت شناسی»
طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، مسابقاتی را تحت عنوان «امارت شناسی» در بخشهای مختلف این کشور برگزار کردهاند و هدف آن را «تقویت فرهنگ مطالعه و کتابخوانی» گفتهاند.
در تازهترین مورد، این مسابقه در ولایت شیعهنشین دایکندی در مرکز افغانستان با حضور ۵۰۰ نفر برگزار شده است.
سئوالات این مسابقات از کتابی تحت عنوان «امارت شناسی» طرح میشود که یک عضو طالبان به اسم عبدالستار سعید آن را تألیف کرده است.
طالبان در مسابقاتی که در سه سال اخیر با این عنوان برگزار کردهاند، از هیچ کتاب دیگری سئوال طرح نکردهاند و اشتراک کنندگان را به خواندن هیچ کتابی که نویسندگان آن عضو طالبان نیستند، تشویق نکردهاند.
فعالان فرهنگی میگویند که این مسابقات، تلاش طالبان برای گسترش ایدئولوژی سیاسی این گروه است، نه تقویت فرهنگ و مطالعه و کتابخوانی.
آنان هشدار میدهند که چنین رویکردی تحت عنوان کتابخوانی «جفا» به فرهنگ و کتاب خواندن است و باعث میشود که چندین نسل کشور گرفتار ایدیولوژی طالبانی شوند.
«جمعآوری کتابها»
طالبان در عین حالی که از تلاش برای «تقویت فرهنگ کتابخوانی» حرف میزنند، در سه سال اخیر اقدامات گستردهای را در راستای ممانعت از چاپ و نشر و فروش کتاب انجام دادهاند.
این گروه کتابهای نویسندگان مختلف، از جمله شماری از نویسندگان شیعه را از بازارهای کتاب فروشی افغانستان جمعآوری و فروش آن را ممنوع کردهاند.
از سوی دیگر این گروه در این مدت در مرزهای کشور بارها مانع واردات کتابهای متعلق به مذهب شیعه از سوی مهاجران و زائران افغانستانی شدهاند و شماری از این کتابها را آتش زدهاند.
طالبان علاوهبراین که مانع چاپ دهها عنوان کتاب شدهاند و دهها عنوان کتاب دیگر را از کتاب فروشیها جمعآوری کردهاند، بر فعالیت کتاب فروشی نیز محدودیتهای گسترده وضع کردهاند.
محدودیتهای طالبان از جمله نظارت مداوم و مستمر از سوی استخبارات این گروه بر کتاب فروشیها، باعث شده است که بسیاری از کتاب فروشیهای این کشور فعالیت خود را متوقف کنند و برای همیشه تعطیل شوند.
در حال حاضر در شهر کابل، پایتخت افغانستان، بازارهای عمده کتاب فروشی بیش از همیشه خلوت و ساکت و بازار کتاب با رکود عجیبی مواجه شده است.
کتاب فروشان میگویند که محدودیتهای طالبان باعث شده است که بازار کتاب رکود کند و فرهنگ کتابخوانی با گذشت هر روز کمرنگتر شود.
