شفقنا افغانستان – با بازگشت احتمالی دونالد ترامپ به قدرت، چشمانداز سیاسی افغانستان وارد مرحلهای جدید از تنش و فشار خواهد شد. سیاستهای عملگرایانه ترامپ، شامل افزایش فشار بر طالبان از طریق کاهش کمکهای مالی، تهدیدهای نظامی، و استفاده از ابزارهای پیشرفته، میتواند چالشهای تازهای را برای حکومت طالبان و آینده سیاسی این کشور ایجاد کند.
تفاوتهای سیاستی ترامپ و بایدن در قبال طالبان
«تقی امینی»، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی در گفت و گوی اختصاصی با شفقنا افغانستان در مورد رویکرد آمریکا با طالبان در دوره جدید ریاست جمهوری ترامپ اظهار داشت: «میان سیاستهای بایدن و ترامپ نسبت به طالبان شباهتهایی وجود دارد. ترامپ مذاکرات با طالبان را آغاز کرد و طرفدار گفتوگو با طالبان بود. این مذاکرات را بایدن به پایان رساند. به دلیل مشکلاتی که در افغانستان وجود داشت، هر دو رئیسجمهور چاره را در مذاکره با طالبان دیدند. با این حال، در نحوه گفتوگو و توافق با طالبان تفاوتهایی میان این دو رئیسجمهور وجود داشت. در کمپینهای انتخاباتی، یکی از مسائل اصلی ترامپ در سیاست خارجی این بود که خروج ما از افغانستان بسیار فاجعهبار بود و ما پایگاه بگرام را از دست دادیم. ترامپ در انتقاد از بایدن، نحوه خروج نظامیان از افغانستان را شرمآور میدانست. این انتقادها گرچه برای فشار انتخاباتی مطرح میشد، اما تا حدی سیاست اصلی ترامپ را نیز نشان میدهد.»
سیاستهای عملگرایانه ترامپ علیه طالبان
امینی همچنین افزود: «ترامپ عملگراتر است و کمتر به سیاستهای غیرمستقیم و نرم روی میآورد. او بیشتر تمایل دارد که اقدامات عملی انجام دهد. اطرافیان سیاسی او که برای سیاست خارجی انتخاب شدهاند، نسبت به طالبان دید منفیتری دارند و احتمالاً فشارها را بر طالبان افزایش خواهند داد. مسئله دیگر این است که با عملگرایی ترامپ انتظار میرود فشار بیشتری به طالبان وارد شود. طالبان نیز آگاهاند که اگر ترامپ تهدید به حمله نظامی کند، احتمالاً آن را عملی خواهد کرد. این در حالی است که در افغانستان یک دولت مشروع در سطح بینالمللی حاکم نیست و مخالفین طالبان نیز از این نوع فشارها حمایت خواهند کرد.»
گزینه نظامی در سیاستهای ترامپ علیه طالبان
این فعال سیاسی درباره احتمال استفاده از گزینه نظامی ترامپ علیه طالبان گفت: «با نگاهی به دور اول ریاستجمهوری ترامپ، میبینیم که او مذاکرات با طالبان را آغاز کرد و حتی قصد داشت رهبران طالبان را به کمپ دیوید دعوت کند، اما این دیدار در آخرین لحظات لغو شد. این نشان میدهد که ترامپ در دور اول میخواست یک توافق محکم با طالبان منعقد کند تا منافع آمریکا در منطقه حفظ شود یا حداقل آسیبی نبیند. این رویکرد میتواند در دور دوم ریاستجمهوری او نیز تکرار شود. یکی از عوامل مؤثر در این زمینه، تجهیزات نظامی پیشرفته آمریکا در افغانستان است که این کشور را قادر میسازد رهبران طالبان را تهدید به ترور کند. پیشرفتهای جنگ الکترونیکی آمریکا از سال 2001 به بعد، ترس قابلتوجهی در طالبان ایجاد کرده است.»
آمریکا ابزارهای قدرتمندتری برای اعمال فشار دارد
امینی تاکید کرد: «ترامپ از مداخله نظامی در افغانستان ترسی ندارد، اما احتمال حضور نظامی طولانیمدت مانند دوران جمهوریت بسیار کم است. آمریکا یک بار از این رویکرد شکست خورده و بعید است آن را تکرار کند. با این حال، این کشور اکنون ابزارهای قدرتمندتری در اختیار دارد که میتواند از آنها برای اعمال فشار استفاده کند. طالبان نیز این تهدیدها را جدی میگیرند. واضح است که آسمان افغانستان در اختیار طالبان نیست و اگر در اختیار آمریکا نباشد، کشور دیگری نیز نمیتواند آن را تصاحب کند. این موضوع چالشی بزرگ برای طالبان ایجاد کرده و دست آمریکا را برای فشار بیشتر باز میگذارد.»
افزایش فشار بر طالبان در دستور کار اطرافیان ترامپ
این فعال سیاسی درباره احتمال قطع کمکهای آمریکا به طالبان گفت: «برخی از نمایندگان مجلس آمریکا، از جمله چهرههایی مانند ایلان ماسک، خواهان توقف کمکهای مالی به طالبان شدهاند. این موضوع میتواند در صورت بازگشت ترامپ به قدرت، به یکی از سیاستهای اصلی او تبدیل شود. ترامپ بهطور سنتی تمرکز خاصی بر بهبود اقتصادی داخلی آمریکا دارد و در راستای همین سیاست، ممکن است کمکهای آمریکا به طالبان را کاهش دهد. هرچند این کمکها در مقایسه با هزینههای کلی سیاست خارجی آمریکا مقدار زیادی نیست، اما بهعنوان یک اهرم فشار مؤثر عمل خواهد کرد.»
وی همچنین افزود: «اطرافیان ترامپ شامل چهرههای تندرو و جوانی هستند که تمایل بیشتری به اعمال سیاستهای سختگیرانه دارند. این افراد معمولاً خواهان برخورد شدیدتر با مخالفان سیاست خارجی آمریکا، بهویژه طالبان، هستند. این احتمال وجود دارد که در صورت بازگشت ترامپ به ریاستجمهوری، تغییرات بزرگی در سیاست خارجی آمریکا بهویژه در قبال طالبان رخ دهد. ترامپ ممکن است به این نتیجه برسد که طالبان به توافقات دوحه پایبند نبودهاند و به همین دلیل از ابزارهای سختتری علیه آنها استفاده کند.»
درخواست قطع کمکهای مالی به طالبان از سوی نمایندگان مجلس آمریکا
این فعال سیاسی در رابطه با درخواست برخی نمایندگان مجلس آمریکا برای قطع کمکهای مالی به طالبان گفت: «تعدادی از نمایندگان، از جمله ایلان ماسک، به صراحت کمکهای مالی به طالبان را زیر سؤال بردهاند. احتمال زیادی وجود دارد که ترامپ در صورت بازگشت به قدرت، این کمکها را قطع کند و فشار بیشتری بر طالبان وارد سازد. این رویکرد با سیاستهای مالی ترامپ که تمرکز بر بهبود اقتصاد داخلی آمریکا دارد، همخوانی دارد. قطع این کمکها میتواند بهعنوان یک اهرم فشار مهم از سوی آمریکا علیه طالبان مورد استفاده قرار گیرد.»
وی همچنین ادامه داد: «ترامپ به سیاستهای نرم و غیرمستقیم دوران بایدن اعتقادی ندارد و احتمالاً سیاستهایی سختتر و مستقیمتر را در پیش خواهد گرفت. او ممکن است ادعا کند که طالبان به توافقات دوحه پایبند نبودهاند و از اقدامات قاطعتری علیه آنها استفاده کند. اطرافیان ترامپ نیز، که اغلب چهرههای تندرو و جوان هستند، تمایل به اتخاذ سیاستهای سختگیرانهتر در قبال طالبان و دیگر مخالفان سیاست خارجی آمریکا دارند. به همین دلیل، بازگشت ترامپ میتواند منجر به چرخش قابل توجهی در سیاست خارجی آمریکا، بهویژه در مورد افغانستان، شود.»
چالشهای طالبان در برابر فشارهای احتمالی ترامپ
او درباره آینده سیاسی افغانستان تحت تسلط طالبان پس از احتمال بازگشت ترامپ به قدرت گفت: «در آینده، طالبان فشارهای بیشتری را متحمل خواهند شد و دخالت آمریکا در افغانستان افزایش خواهد یافت. این رویکرد میتواند مشکلات جدیتری برای طالبان ایجاد کند. ترامپ بر منافع آمریکا اصرار خواهد ورزید و ممکن است خواستار بازپسگیری پایگاه بگرام شود. این مسئله میتواند با موافقت یا مخالفت طالبان روبهرو شود، اما سیاست اصلی ترامپ بر اعمال فشار متمرکز خواهد بود. احتمال کاهش کمکهای مالی به طالبان وجود دارد که تأثیرات عمیقی بر وضعیت آنها خواهد گذاشت.»
او افزود: «کاهش کمکهای بشردوستانه نیز نگرانی دیگری است. این کمکها از طریق سازمان ملل و انجمنهای محلی به مردم افغانستان میرسد، اما به دلیل نبود گزارشهای شفاف، احتمال دسترسی طالبان به بخشی از این کمکها زیاد است. با کاهش یا محدود شدن حمایت مالی آمریکا، این کمکهای بشردوستانه همچنان یکی از مسائل چالشبرانگیز خواهد بود.»
