شفقناافغانستان- همزمان با ادامه اخراج گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان، صدها بازگشتی، بهویژه زنان فعال، خبرنگاران و اعضای سابق نیروهای امنیتی، از ترس بازداشت خودسرانه، سرکوب و نقض حقوقشان در افغانستان دچار نگرانی شدید هستند.
به گزارش شفقناافغانستان؛ افرادی که به ناچار از ایران بازگشتهاند در گفتوگو با واشنگتنپست، از فضای ترس و عدم امنیت در کشورشان خبر داده و نسبت به احتمال هدف قرار گرفتن به دلیل فعالیتهای گذشته خود هشدار دادهاند.
سونیتا (نام مستعار)، فعال حقوق بشری که پس از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ به ایران پناهنده شد، ابراز ترس کرد که در افغانستان شناسایی و بازداشت شود. او یکی از بیش از یک میلیون افغان است که از ابتدای سال جاری از ایران اخراج شدهاند.
سازمان ملل متحد در گزارش اخیر هشدار داده که بازگشتکنندگان با «نقض شدید حقوق بشر» مواجه شدهاند، از جمله شکنجه، بازداشتهای دستهجمعی و تهدیدهای مستقیم علیه امنیت فردی، بهویژه زنان و اعضای سابق نهادهای دولتی.
در ایران، که از ماه ژوئن پس از جنگ با اسرائیل کمپین اخراج مهاجران افغان را تشدید کرده، بسیاری از افغانها بدون مجوزهای قانونی، دسترسی به خدمات اساسی مانند آموزش، بانک و مخابرات را از دست دادهاند. ثریا (نام مستعار)، ورزشکار ۲۹ ساله، از لغو قرارداد اجاره و ترس از بیخانمانی گفت و از رفتار تبعیضآمیز و خصومتآمیز مردم و مقامات ایرانی شکایت کرد.
در پاکستان نیز از سال ۲۰۲۳ بیش از یک میلیون افغان اخراج یا تحت فشار ترک کشور شدهاند، در حالی که بسیاری از آنها دههها در این کشور زندگی میکردند. مقامات پاکستانی این اقدام را با استدلال مسائل امنیتی و اقتصادی توجیه میکنند.
در همین حال، دولت ترامپ برنامههای حمایت از پناهجویان افغان را لغو کرده و وضعیت حفاظتی موقت (TPS) را منقضی کرده است، که میتواند هزاران افغان مقیم آمریکا را با اخراج مواجه کند.
اگرچه مقامات طالبان از «عفو عمومی» سخن میگویند، اما بسیاری از بازگشتیها به این وعده اعتماد ندارند. یک افسر سابق پولیس افغانستان که اخیراً با خانوادهاش بازگشته، در حال پنهانشدن است و از شنیدن اخبار ناپدیدشدن همتایانش میترسد.
در موازات این بحران انسانی، اقتصاد افغانستان به دلیل قطع کمکهای آمریکا — که بیش از ۴۰ درصد کمکهای خارجی را شامل میشد، به شدت تحت فشار قرار دارد. در حالی که برخی معتقدند بازگشت متخصصان میتواند خلأ نیروی کار را جبران کند، شرایط فعلی نه تنها امنیت، بلکه بقای این افراد را نیز تهدید میکند.
این در حالیست که بحران بازگشت مهاجران افغان نه یک پدیده مهاجرتی ساده، بلکه بحرانی چندبعدی با ابعاد امنیتی، حقوق بشری و انسانی است که توسط سیاستهای تبعیضآمیز کشورهای میزبان و سرکوب سیستماتیک طالبان تشدید میشود.
عدم پاسخگویی جامعه بینالمللی و قطع کمکهای انسانی، این چرخه را تقویت کرده و افغانستان را به زمینهای تبدیل کرده که در آن بازگشت به وطن، نه نجات، بلکه تهدیدی برای حیات فیزیکی و حقوقی افراد محسوب میشود.
