شفقنا افغانستان – با افزایش موج بازگشت مهاجران افغان از کشورهای همسایه، نگرانیها از ناتوانی شهرهای افغانستان در پاسخگویی به نیازهای اسکان و معیشت این جمعیت رو به افزایش است. این موضوع در آستانهی روز جهانی شهرها مورد توجه نهادهای بینالمللی قرار گرفته است.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ کشمیر خان، سرپرست یک خانوادهی ۱۴ نفری که چهار ماه پیش از پاکستان اخراج شده، اکنون در ناحیهی هشتم کابل زندگی میکند. او میگوید فشار اقتصادی در پایتخت طاقتفرساست:
«خانهام کرایهای است، همه چیز گران است. روزی دو تا سه صد افغانی کار میکنم، ولی کرایه خانه هفت هزار افغانی است. حالا نمیدانم غم نان بچههایم را بخورم یا کرایه بدهم.»
در غرب کشور نیز وضعیت مشابه است. محمد یونس، یکی از زلزلهزدگان ولسوالی زندهجان ولایت هرات که پس از ویرانی خانهاش به شهر پناه آورده، از بیکاری و ضعف خدمات شهری گلایه دارد:
«کار نیست، اگر هم باشد مزد بسیار کم است. شفاخانههای دولتی ازدحام دارند و به مریضان درست رسیدگی نمیشود.»
یکی از باشندگان هرات نیز میگوید با بازگشت مهاجران از ایران و زلزلههای اخیر، شهر بهشدت شلوغ شده است:
«مسافتی را که قبلاً در ده دقیقه میرفتیم، حالا باید ۴۵ دقیقه در ترافیک بمانیم. ازدحام و بینظمی مردم را به مشکل انداخته است.»
در همین حال، بخش افغانستان برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (یونهبیتات) در پیامی به مناسبت روز جهانی شهرها (۳۱ اکتوبر) هشدار داده است که با افزایش جمعیت و کاهش فرصتهای معیشتی در مناطق روستایی، شهرهای افغانستان به پناهگاه میلیونها نفر تبدیل شدهاند، اما ظرفیت لازم برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون را ندارند.
سازمان ملل هدف از بزرگداشت این روز را آگاهیدهی درباره روندهای شهرنشینی، چالشهای توسعه شهری و ترویج همکاریهای بینالمللی برای ساخت شهرهای پایدار و فراگیر عنوان کرده است.
کارشناسان امور اجتماعی نیز از نبود برنامهریزی شهری انتقاد دارند. عبدالرازق عدیل، پژوهشگر مسائل اجتماعی، به رادیو آزادی گفت:
«تراکم نفوس و ضعف فرهنگ شهرنشینی دو چالش اصلی است. نبود زیرساختها شهرها را غیرقابلزیست کرده و کمبود آگاهی مردم نظم شهری را مختل میسازد. راهحل، تمرکززدایی و ایجاد شهرهای قوی در ولایات و آموزش فرهنگی است.»
گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد مشکلات شهری تنها به ازدحام محدود نیست. برنامهی یونهبیتات پیشتر هشدار داده بود که مدیریت زباله در مناطق پرجمعیت یکی از چالشهای جدی است و دفتر هماهنگکنندهی امور بشردوستانهی سازمان ملل (اوچا) نیز اعلام کرده بود که ۳۹ درصد خانوادههای افغان با کمبود آب روبهرو هستند؛ امری که سلامت عمومی را تهدید میکند.
افغانستان در پی دههها جنگ، بلایای طبیعی و موجهای پیاپی مهاجرت، شاهد تمرکز جمعیت در شهرهای بزرگ بهویژه کابل بوده است. بسیاری از خانوادهها بازگشت به مناطق اصلی خود را به دلیل نبود امکانات، خدمات صحی و سرپناه ممکن نمیدانند.
