شفقنا افغانستان – بازداشت «جان شاه صافی»، از مقامهای ارشد استخبارات حکومت پیشین افغانستان، در آمریکا به اتهام همکاری با داعش خراسان، واکنشهای گسترده در پی داشته است؛ واکنشهای که عمدتاً از سوی چهرههای نظامی و استخباراتی بیان شده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، وزارت امنیت داخلی آمریکا روز پنجشنبه اعلام کرد که جان شاه صافی توسط مأموران مهاجرت و گمرک از «وینزبورو» در ویرجینیا بازداشت شده است.
این وزارت گفت که این شهروند افغانستان به اتهام حمایت مادی از شاخهی خراسان داعش، بازداشت شده است.
وزارت امنیت داخلی آمریکا همچنین گفت که جان شاه صافی به پدرش که فرمانده یک گروه شبهنظامی در افغانستان است، سلاح رسانده است.
کریستی نوئم، وزیر امنیت داخلی آمریکا جان شاه صافی را «تروریست» خواند و گفت که دولت باید او را در «برنامه خوشآمدگویی به متحدان» وارد آمریکا کرد.
جان شاه صافی، سومین شهروند افغانستان است که در دو هفتهی اخیر با اتهامات مرتبط به «تروریسم» در آمریکا بازداشت شده است.
پیش از او، رحمانالله لکنوال، پس از حمله به اعضای گارد ملی آمریکا که یک اقدام تروریستی دانسته شد و محمد داوود الکوزی به اتهام «تهدید تروریستی» بازداشت شده بودند.
«جان شاه صافی کیست؟»
جان شاه صافی پسر «جان داد خان صافی» از فرماندهان جهادی نزدیک به جبهه شمال و حکومت برهانالدین ربانی در افغانستان است.
جان داد خان صافی در دهه ۱۹۹۰ همراه با احمد شاه مسعود علیه شوروی جنگیده بود و در دوره ریاست جمهوری برهانالدین به عنوان والی کنر کار کرده بود.
او در فبروری سال ۲۰۲۲ فوت کرده است و خانوادهاش میگوید که در سالهای آخرش عمرش فعالیت نظامی نداشته است.
جان شاه صافی، پسر جان داد خان صافی، مقامهای مختلفی در نهاد استخبارات حکومت پیشین افغانستان داشته است.
او از افسران ارشد استخباراتی در کابل بود و سپس بهعنوان معاون ریاست استخبارات ولایت ننگرهار در شرق افغانستان تعیین شد.
جان شاه صافی پیش از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، رییس امنیت ملی ولایت کنر بود و پس از سقوط حکومت پیشین به آمریکا مهاجرت کرد.
خانوادهاش مدعی هستند که او در دوره مأموریت خود در کنر با داعش جنگیده و دستاوردهای قابل توجه داشته است.
اما برخی مقامهای سابق افغانستان میگوید که جان شاه صافی به دلیل مخالفت داعش و طالبان، با اعضای داعش در کنر و شرق افغانستان رابطه نزدیکی داشت.
برخی از این مقامها گفتهاند که او زخمیهای داعش را با موترهای دولتی از میدان درگیری با طالبان انتقال میداد و آنان را تحت درمان قرار میداد.
این احتمال وجود دارد که او در حال حاضر نیز ارتباط خود را با اعضای داعش در افغانستان حفظ کرده باشد و این امر از چشم استخبارات آمریکا نیز پنهان نمانده باشد
«واکنشها چیست؟»
رحمتالله نبیل، رییس پیشین امنیت ملی افغانستان در واکنش به بازداشت جان شاه صافی گفته است که «او از جمله کارمندان ادارهٔ امنیت ملی افغانستان بود که واقعاً با تلاش و اثرگذاری زیاد کار میکرد و اقداماتش نتایج بسیار خوبی داشت.»
آقای نبیل افزوده است: «مبارزه با تروریزم، شناسایی گروههای تندرو و مدیریت مؤثر منابع استخباراتی از جمله دستاوردهایی بود که او را برجسته ساخته بود.»
رییس پیشین امنیت ملی افغانستان گفته است: «یکی از مهمترین عوامل نفوذ و اعتبار جهانشاه صافی، نام و سابقهٔ پدرش، حاجی جانداد خان صافی، بود. جانداد خان از فرماندهان شناختهشدهٔ جهاد علیه شوروی، از متنفذان قدرتمند قومی در کنر، و از مخالفان سرسخت طالبان و سپس داعش به شمار میرفت. او در دورهٔ نخست حاکمیت طالبان در کنار احمدشاه مسعود جنگیده بود. همین پیشینهٔ قومی و جهادی برای خانوادهٔ آنان در میان مردم احترام، اعتماد و جایگاه اجتماعی گستردهای ایجاد کرده بود.»
به گفتهی آقای نبیل، «با استفاده از همین پشتوانهٔ قومی و خانوادگی، جهانشاه صافی توانست در میان برخی حلقات طالبان، داعش و دیگر گروههای محلی، منابع و شبکههای مهم و قابلاعتماد استخباراتی ایجاد کند. این بخشی طبیعی از وظایف هر افسر استخباراتی است و او در این زمینه بسیار موفق بود.»
آقای نبیل در اینجا به صورت ضمنی تأیید کرده است که جان شاه صافی با برخی عناصر داعش و طالبان در زمان مأموریتاش در ارتباط بوده است؛ هرچند که به باور او از آنان بهعنوان ابزار اطلاعاتی استفاده کرده است.
سمیع سادات، از فرماندهان ارشد ارتش حکومت پیشین افغانستان نیز گفته است «جهان شاه صفی تروریست نیست، او یکی از مؤثرترین افسران اطلاعاتی افغانستان بود که در ولایت کنر خدمت میکرد و عملیات ضد تروریستی علیه القاعده و دولت اسلامی ولایت خراسان را رهبری میکرد.»
آقای سادات افزوده است: «پدرش یک مبارز آزادیخواه بود که با شورویها جنگید. تروریست خواندن او اشتباه است و خیانت به متحدان زمان جنگ است. به عنوان یک افسر اطلاعاتی، همه ما منابعی برای جمعآوری اطلاعات داریم، اما وزارت امنیت داخلی[ آمریکا] آنقدر احمق است که این را نمیداند.»
او گفته است که جان شاه صافی باید فوراً آزاد شود و وزارت امنیت داخلی آمریکا باید از او معذرت خواهی کند.
با این حال، شمار زیادی از شهروندان افغانستان میگویند که بازداشت جان شاه صافی و دو فرد دیگر را که هرسه از پشتونهای افغانستان هستند، ریشه تفکر افراطگرایی و قبیلهای در میان این قوم دارد.
آنان با راه اندازی کارزار «من افغان نیستم» خواستهاند که چنین جرایمی باید به نام همهی اقوام و شهروندان افغانستان ختم نشود؛ زیرا عاملان این جرایم تنها افرادی از یک گروه قومی است.
