شفقنا افغانستان – طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، محدودیتهای گسترده بر زندگی و اجرای مناسک و مراسمهای مذهبی شیعیان افغانستان اعمال کردهاند؛ محدودیتهای که در اغلب مواقع با اجبار و خشونت، اعمال شده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، در این میان وضعیت شیعیان اسماعیلی افغانستان وخیمتر بوده است و بیشتر از سایر گروهها در معرض آزار و اذیت و خشونت قرار گرفتهاند.
نهاد حقوقبشری «رواداری» در یک گزارش جدید وضعیت حقوقبشری شیعیان اسماعیلی افغانستان را بررسی کرده و سیاست طالبان علیه آنان را نقض جدی حقوقبشر دانسته و افزوده است که این سیاستها میتواند جنایت علیه بشریت تلقی شود.
رواداری ماهیت سیاستهای طالبان علیه شیعیان اسماعیلی افغانستان را «هدفمند»، «سیستماتیک» و «مستمر» دانسته است.
این نهاد گفته است که تبعیض علیه اسماعیلیهها در افغانستان که عمدتاً هزاره هستند، بیپیشینه نیست، اما با بازگشت طالبان به قدرت افزایش بیسابقه یافته است.
«اجبار به تغییر مذهب و آموزش فقه حنفی»
بر اساس گزارش روداری، طالبان در چهار سال گذشته نه تنها شیعیان اسماعیلیه افغانستان را بهطور کامل از مشارکت در عرصههای سیاسی، اداری و اجتماعی کنار گذاشته شدهاند؛ بلکه بهصورت هدفمند برای تضعیف و سرکوب هویت مذهبی و فرهنگی آنان نیز اقدام کردهاند.
رواداری در این گزارش گفته است که اطلاعات بدستآمده نشان میدهد که طالبان در چهار سال گذشته، بهویژه در بخشهای از ولایت بدخشان به تحمیل آموزش فقه حنفی بر کودکان اسماعیلی اقدام نموده و نیز از طریق تکفیر علنی، اعمال فشارهای سازمانیافته، ارعاب، تهدید به قتل، بازداشت، شکنجه و دیگر روشهای خشونتآمیز، اعضای این جامعه را به ترک مذهب اسماعیلیه و پذیرش مذهب سنی، وادار کردهاند.
در این گزارش به نقل از یکی از مصاحبهشوندگان آمده است که طالبان در چهار سال اخیر از جمله در ولایت بدخشان، ۳۰۰ شیعه اسماعیلی را وادار به تغییر مذهب کردهاند.
بر اساس این گزارش، آموزش فقه حنفی برای کودکان اسماعیلی در بدخشان اجباری شده است.
رواداری گفته است، در برخی مناطق بدخشان افرادی که با انتقال فرزندان خود به مدارس دینی طالبان و آموزش فقه حنفی به آنان، مخالفت کردهاند، با جریمههای نقدی، شکنجه و تهدید به قتل و آتش زدن خانهها و اموال شان مواجه شدهاند.
یک نفر از مصاحبهشوندگان گفته است: «یک تن از فرماندهان محلی طالبان با افراد مسلح خود که وابسته به جمعه خان فاتح می باشند، ساعت ۱۲ بجه شب به خانه ام آمدند، مرا از خانه بیرون کشیدند و گفتند باید مذهب ات را تغییر بدهی. من پاسخ دادم که تمام عمر و از چند نسل پیرو مذهب اسماعیلیه بوده ام حا ال اگر کشته هم شوم از مذهب و باورهای خود بر نمی گردم. بعد آن ها با قنداق تفنگ و چوپ تا توانستند مرا لت و کوب کردند، به اندازه ای که تمام بدنم سیاه شده بود، می گفتند تو کافر هستی، مذهب شما حق نیست و باید کلمه بخوانید و مسلمان شویید. آنها که قرآن شریف را حتا از رو خوانده نمیتوانند مسلمان اند، اما من که قرآن شریف را با ترجمه و معنا یادم دارم از نظر آن ها کافر هستم… وضعیت به جای رسید که خانواده ام گفتند بار دیگر تو را می کشند خوب است که اینجا را ترک کنیم، به همین خاطر منطقه را ترک کردیم.»
«ترس از ابراز هویت مذهبی»
رواداری در گزارش خود گفته است سیاستها و اقدامات طالبان از جمله تفکیر و نفرت پراکنی، باعث شده است که میزان ترس از ابراز علنی هویت مذهبی در میان شیعیان اسماعیلی افغانستان افزایش یابد.
یکی از افرادی که با رواداری مصاحبه کرده، گفته است: «در جامعهای که گفته میشود نان اسماعیلیان حرام است، اسماعیلیان بوی بد میدهند و اسماعیلیان کافر هستند، آنها چگونه میتوانند آزادانه و بدون ترس هویت مذهبی خود را ابراز کنند؟»
او افزوده است: «البته در ولسوالیهای که اکثریت باشندگان آن را اسماعیلیان تشکیل میدهند این مشکل وجود ندارد اما زمانی که آنها به مناطق دیگر سفر میکنند، از ترس تبعیض و تحقیر، هویت مذهبیشان را پنهان میکنند تا کسی به آنها نگوید اسماعیلیان بد، کافر یا بیدیناند و مثلاً نان شان حلال نیست. من خودم نیز بارها هویت مذهبیام را پنهان کردهام.»
یک مصاحبه شونده دیگه گفته است: «اگر روزی در مورد مذهبم می پرسیدند، آن را پنهان میکردم، چون می ترسیدم. برای من ترسناک بود که هم خبرنگار باشم، هم زن و هم هزاره و در کنار آن یک مورد دیگر را نیز اضافه کنم که اسماعیلیه هستم، نمیخواستم این کار را بکنم.»
«منع ازدواج و فسخ اجباری ازدواج»
در گزارش رواداری همچنین آمده است که طالبان ازدواج و پیوند خانوادگی با خانوادههای اسماعیلی را منع کردهاند.
یک مصاحبه شونده گفته است: «جمعه خان فاتح و سایر افراد مانند مولوی اقرار چندین بار در مساجد اعلام کردند که هیچ کس حق ندارد با خانواده های اسماعیلیه دوستی و خویشاوندی داشته باشد. آن ها تأکید کردند که نکاح با مردان و زنان اسماعیلی حرام است، نه به آن ها دختر بدهید و نه از آنها دختر بگیرید.»
طبق این گزارش طالبان همچنین به فسخ ازدواج زنان سنی مذهب با مردان اسماعیلی، حکم دادهاند.
در این گزارش مواردی با جزئیات آمده است که طالبان به اجبار ازدواج دختران سنی مذهب با مردان اسماعیلیه را فسخ کردهاند و مراسم نامزدی یک دختر و پسر را نیز بهم زدهاند.
طبق این گزارش، طالبان همچنین مردم را به خودداری از خوردن غذای اسماعیلیها ترغیب میکنند و ذبح حیوانات توسط آنان را حرام میدانند.
«کوچ اجباری و غصب زمین»
رواداری گفته است که بررسیهایش نشان میدهد که شماری از شیعیان اسماعیلی در جریان چهار سال گذشته به ویژه از ولایتهای بدخشان و بغلان، در پی فشارها، تهدید و ترس از ناامنی آواره شدهاند.
این نهاد گفته است که پس آوارگی این افراد، ملکیتهای آنان به صورت خودسرانه و خارج از روندهای قانونی غصب شده است.
یکی از مصاحبه شوندگان گفته است: «تعداد زیادی از مردم به دلیل تبعیض، غصب ملکیت و تهدید فیزیکی مجبور شدهاند وطن و محل زندگی خود را ترک کنند. در ولسوالی تاله و برفک ولایت بغلان قبلا حدود چهار هزار خانواده اسماعیلی زندگی می کردند اما اکنون هزار خانواده هم نمانده است.»
یک نفر دیگر گفته است: «قوماندان امنیه ارغنج خواه شبانه به خانه های اسماعیلیان می روند و می گوید زمین تان را مثلا به ۲۰ میلیون افغانی می خرم و فردا هم از تو فیلم می گیریم، باید به زبان خودت بگویی که من با رضایت زمینم را به فلانی و با این قیمت می فروشم. اگر این کار را نکنی شب دیگر تو را خواهیم کشت. او مجبور می شود که قبول کند. این افراد هرگز نمیخواستند زمین های شان را بفروشند. وقتی با من صحبت میکردند پشت تلفن گریه میکردند و می گفتند نمی توانیم از خانه ها و زمین های خود محافظت کنیم، راه دیگری نداریم، یا برای زنده ماندن این کار را انجام دهیم یا مخالفت کنیم و کشته شویم.»
رواداری از طالبان خواسته است که به تعهدات بینالمللی افغانستان پابند باشند و به نقض حقوقبشری اسماعیلیههای افغانستان پایان دهند.
این نهاد از سازمان ملل متحد و نهادهای بینالمللی نیز خواسته است که اقدامات مؤثری را برای جلوگیری از سرکوب اسماعیلیان افغانستان انجام دهند.
پیش از این ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل متحد نیز گفته است که طالبان حقوقبشری شیعیان اسماعیلی افغانستان را نقش میکنند و دهها نفر آنان را وادار به تغییر مذهب کردهاند.
