شفقنا افغانستان- در حالی که اینترنت به ستون اصلی آموزش، کار، ارتباطات و دسترسی به اطلاعات در جهان امروز تبدیل شده است، شهروندان افغانستان از افت شدید کیفیت، اختلالهای مداوم و هزینههای سنگین خدمات اینترنتی شکایت دارند؛ بحرانی که بهگفته کاربران پس از اعمال محدودیتها و قطع فایبر نوری از سوی طالبان تشدید شده و در سایه ناکارآمدی شرکتهای مخابراتی، نبود رقابت سالم و بیتفاوتی نهادهای ناظر به یکی از جدیترین چالشهای زندگی روزمره مردم بدل شده است؛ چالشی که نهتنها آموزش، کسبوکار و ارتباطات اجتماعی را مختل کرده بلکه نارضایتی عمومی و احساس بیعدالتی دیجیتال را در جامعهای گرفتار فقر و محدودیت، بیش از پیش عمیق ساخته است.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ در پی تصمیم طالبان برای قطع و محدودسازی اینترنت فایبر نوری در افغانستان، کیفیت خدمات اینترنتی در بخشهای مختلف کشور بهگونه چشمگیر کاهش یافته و موجی از نارضایتی را در میان شهروندان بهوجود آورده است. کاربران میگویند که این وضعیت نهتنها دسترسی آنها به خدمات آنلاین را دشوار کرده بلکه روند آموزش، کار، ارتباطات و فعالیتهای روزمرهشان را نیز بهطور جدی مختل ساخته است.
باشندگان کابل میگویند که پس از اعمال این محدودیتها، سرعت اینترنت بهطور بیسابقهای کاهش یافته و اختلالهای پیدرپی، استفاده مؤثر از خدمات آنلاین را تقریباً ناممکن کرده است. به گفته کاربران، مراجعه و شکایت به شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی نتیجهای در پی نداشته و این شرکتها اغلب محدودیتها و فیلترهای وضعشده از سوی طالبان را دلیل اصلی ناتوانی خود در بهبود کیفیت خدمات عنوان میکنند.
هزینههای بالا، خدمات بیکیفیت
یکی از اصلیترین محورهای نارضایتی شهروندان، عدم تناسب میان هزینه و کیفیت خدمات اینترنتی است. کاربران میگویند با وجود پرداخت هزینههای بلند برای بستههای اینترنتی، سرعت و کیفیت خدمات بهشدت پایین است. این در حالی است که بازار مخابراتی افغانستان در انحصار چند شرکت محدود قرار دارد و نبود رقابت سالم، انگیزهای برای بهبود کیفیت یا کاهش قیمتها باقی نگذاشته است.
برخی آموزگاران و دانشجویان میگویند که بهدلیل سرعت پایین اینترنت، دسترسی به محتوای آموزشی آنلاین ساعتها زمان میبرد و در بسیاری موارد عملاً امکانپذیر نیست. این وضعیت بهویژه برای مراکز آموزشی خصوصی که به منابع دیجیتال وابستهاند چالشبرانگیز توصیف میشود.
پاسخگو نبودن شرکتها و بیتفاوتی نهاد ناظر
شکایت دیگر کاربران، نبود پاسخگویی شفاف از سوی شرکتهای مخابراتی است. شهروندان میگویند تماسهای مکرر با مراکز خدمات مشتریان اغلب بینتیجه بوده و اختلالها بهعنوان «وضعیت عادی» توجیه میشود. در کنار این، گزارشهایی وجود دارد که بستههای موسوم به «نامحدود» پیش از پایان زمان تعیینشده به پایان میرسند؛ موضوعی که اعتماد کاربران به شفافیت سیستمهای محاسبه مصرف را بهشدت تضعیف کرده است.
با وجود افزایش شکایتها، اداره تنظیم خدمات مخابراتی افغانستان (اترا) که اکنون تحت کنترل طالبان قرار دارد، واکنش مؤثر و روشنی در برابر این بحران نشان نداده است. این در حالی است که این نهاد پیشتر وعده داده بود برای کاهش هزینهها و بهبود کیفیت اینترنت اقدام خواهد کرد.
محدودیتهای طالبان و فشار مضاعف بر کاربران
کارشناسان و کاربران تأکید میکنند که محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان بر شبکههای اجتماعی، وضعیت اینترنت را پیچیدهتر کرده است. مسدودسازی یا اختلال در دسترسی به برخی پلتفرمها باعث شده کاربران برای استفاده به فیلترشکنها روی بیاورند؛ اقدامی که هم مصرف اینترنت را افزایش میدهد و هم سرعت را بیش از پیش کاهش میدهد.
این مسئله در شرایطی رخ میدهد که بخش بزرگی از جامعه افغانستان با فقر و مشکلات اقتصادی دستوپنجه نرم میکند و افزایش هزینههای اینترنت فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است.
مقایسه با کشورهای همسایه؛ شکاف آشکار
در کنار نارضایتیهای داخلی، شماری از مهاجران افغانستان در کشورهای همسایه بهویژه پاکستان میگویند که با هزینهای بهمراتب کمتر، اینترنتی با سرعت و کیفیت بسیار بالاتر دریافت میکنند. این مقایسه، شکاف عمیق میان وضعیت زیرساختهای مخابراتی افغانستان و کشورهای منطقه را برجستهتر کرده است.
دیدگاه کارشناسان: بحران ساختاری و نبود چشمانداز روشن
کارشناسان حوزه فناوری معتقدند که وضعیت کنونی اینترنت در افغانستان حاصل ترکیبی از کمبود زیرساختهای اساسی، محدودیتهای سیاسی، نبود سرمایهگذاری و فقدان رقابت واقعی در بازار مخابراتی است. به باور آنان بدون توسعه شبکههای فایبر نوری، ارتقای زیرساختها و تغییر رویکرد حاکمیت در قبال دسترسی آزاد به اینترنت انتظار بهبود پایدار غیرواقعبینانه است.
برخی کارشناسان تأکید میکنند که در شرایط فعلی حتی راهکار مشخص و کوتاهمدتی برای بهبود وضعیت وجود ندارد و تمرکز رژیم طالبان نیز بر توسعه این بخش بسیار کمرنگ است؛ مسئلهای که دست شرکتهای مخابراتی را برای افزایش قیمتها و ارائه خدمات بیکیفیت باز گذاشته است.
و در آخر
کاهش کیفیت اینترنت در افغانستان تنها یک مشکل فنی نیست بلکه به بحرانی اجتماعی، اقتصادی و آموزشی تبدیل شده است. محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان، ناکارآمدی شرکتهای مخابراتی، نبود نظارت مؤثر و فشار اقتصادی بر مردم همگی در کنار هم تصویری نگرانکننده از آینده دسترسی دیجیتال در کشور ترسیم میکنند؛ آیندهای که بدون اصلاحات جدی و پاسخگویی شفاف، همچنان با نارضایتی گسترده شهروندان همراه خواهد بود.
