شفقنا افغانستان– امام علی(ع) در بیانی روشن، حاکمان را از ترجیح خواص بر مردم برحذر میدارد و تأکید میکند که خشم تودهها میتواند بنیان حکومت را سست کند، حتی اگر نزدیکان در ظاهر خشنود باشند.
در نگاه ایشان، خواص در دوران رفاه بار اضافی حکومتاند و در روزگار سختی کمتحمل و کمیار،
در حالی که این عامه مردماند که ستون دین، جامعه و پشتوانه واقعی حاکمیت در برابر بحرانها و دشمنان به شمار میآیند.
به گزارش شفقنا در متن نامه نامه ۵۳ نهج البلاغه (عهدنامه مالک اشتر) آمده است:
بايد كه محبوبترين كارها در نزد تو، كارهايى باشد كه با ميانه روى سازگارتر بوده و با عدالت دمسازتر و خشنودى رعيت را در پى داشته باشد زيرا خشم توده هاى مردم، خشنودى نزديكان را زير پاى بسپرد و حال آنكه، خشم نزديكان اگر توده هاى مردم از تو خشنود باشند، ناچيز گردد.
خواص و نزديكان كسانى هستند كه به هنگام فراخى و آسايش بر دوش والى بارى گران اند و چون حادثه اى پيش آيد كمتر از هر كس به ياريش برخيزند و خوش ندارند كه به انصاف در باره آنان قضاوت شود. اينان همه چيز را به اصرار از والى مى طلبند و اگر عطايى يابند، كمتر از همه سپاس مى گويند و اگر به آنان ندهند، ديرتر از ديگران پوزش مى پذيرند و در برابر سختيهاى روزگار، شكيباييشان بس اندك است.
اما ستون دين و انبوهى مسلمانان و ساز و برگ در برابر دشمنان، عامه مردم هستند، پس، بايد توجه تو به آنان بيشتر و ميل تو به ايشان افزونتر باشد.
درشرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ( مهدوی دامغانی ) در بیان این نامه اینگونه نوشته شده است:
امير المؤمنين على عليه السّلام سپس به او نشان مى دهد كه قانون اميرى كوشش در جلب رضايت عامه مردم است كه اگر عامه مردم از امير راضى باشند، نارضايتى خواص براى او زيانى ندارد و حال آنكه اگر عامه ناراضى شوند، رضايت خواص براى او سودى نخواهد داشت. و اين مثل آن است كه اگر در شهر ده بيست تن از توانگران و ثروتمندان در التزام والى قرار گيرند و او را خدمت كنند و با او افسانه سرايى نمايند و به ظاهر براى او همچون دوست شوند، همه اينان و نظايرشان از اطرافيان امير و شفاعت كنندگان و مقربان درگاهش در صورتى كه عامه مردم او را نپسندند نمى توانند براى او كارى انجام دهند، وانگهى براى خواص مى توان بدل و جايگزين فراهم كرد و حال آنكه براى عامه جايگزين و بدل نيست و اگر عامه مردم بر او بشورند همچون دريا خواهند بود كه چون طوفانى شود هيچ كس را ياراى ايستادگى در قبال آن نيست و حال آنكه خواص چنين نيستند.
