شفقنا افغانستان- یک استاد دانشگاه و کارشناس امور قومیت ها با تاکید بر اینکه اگر جریان های فرقه گرا در عراق صرفا به رویکردهای سکتاریستی خود توجه کنند، تجزیه عملی عراق حادث می شود، در مورد آثار تجزیه عراق گفت: از این جهت نه تنها نوعی روند تشدید مناقشات را خواهیم داشت بلکه بدعت خطرناکی در منطقه ایجاد می شود که نظم موجود و همه الگوهای متعارفی که براساس آن سامان سیاسی صورت می گیرد را به چالش می کشد. در آن صورت می تواند هرج و مرج و آشوب بسیار وسیع تری را در منطقه به همراه آورد.
دکتر جعفر حق پناه در گفت و گو با خبرنگار شفقنا با بیان اینکه با نگاهی به صحنه سیاسی عراق و تحولات جاری این کشور مشاهده می شود که طی ماه گذشته رویداد حاد و تازه ای رخ نداده است، اظهار کرد: به این معنا که وضعیت نابسامان جنگ های داخلی و روند فرقه گرایی همینطور بوده است و به نظر نمی رسد که از منظر و طریق نظامی هم به این زودی ها قابل حل باشد. هر کدام از سه طایفه اصلی کردها، شیعیان و اهل سنت بخش هایی از این کشور را در اختیار دارند و دولت مرکزی هم از قدرت کافی برای اعمال حاکمیت برخوردار نیست.
او ادامه داد: از این جهت باید گفت که اگرچه بخشی از نیروهای رادیکال سلفی بعضا غیرعراقی عملا عراق را تجزیه کرده اند، اما بخش عمده ای از مردم و همینطور نخبگان تمایل به جلوگیری از تجزیه نهایی و رسمی عراق را دارند. در این زمینه بویژه بین کردها و شیعیان همکاری بیشتری وجود دارد، بخشی از نخبگان و مردم اهل سنت هم با این روند همکاری دارند، اما متاسفانه این اندازه کافی نیست؛ به همین خاطر این موضوع همچنان ادامه پیدا کرده است. مداخله خارجی هم این روند را تکمیل و تشدید می کند یعنی در بسیاری از موارد این حمایت های خارجی است که باعث می شود راه حل های عراقی به نتیجه نرسد.
حق پناه با اشاره به برخی مشکلاتی که به طرق ساختاری از قبل هم در عراق بوده است، گفت: این مشکلات به گونه ای است که به این زودی ها نمی توان آنها را برطرف کرد. بدبینی و بی اعتمادی هایی که وجود داشته است نیز این امر را تشدید کرده است. آیت الله سیستانی به عنوان تنها فردی که نقش ملی برجسته ای دارد و مورد وفاق نه تنها شیعیان بلکه سایر طواف هم هست، همواره این خطر را بجد متذکر شده تا به عنوان پشتوانه معنوی و حتی سیاسی آن جریانی قرار بگیرد که مایل است مانع این تجزیه شود. این برنامه ای کلی است که ایشان طی مدت اخیر ادامه داده است. امروز هم که آقای مالکی این اصلاحات اصلی را شروع کرده است، به نظر می رسد ایشان در راستای حمایت از این ایده کلی که مورد پذیرش دولت نیز قرار دارد، مجددا سعی کردند که این روند حمایتی و هشدارگونه را ادامه دهند.
او تصریح کرد: اگر آن جریان های فرقه گرا بخواهند صرفا به رویکردهای سکتاریستی خود توجه کنند، تجزیه عملی عراق حادث می شود؛ کمااینکه در حال حاضر هم بخش هایی از آن اتفاق افتاده است. طبیعتا تبعات چنین اتفاقی فقط به داخل عراق محدود نمی شود زیرا عراق بلحاظ ژئوپلیتیک در منطقه در جایگاهی قرار دارد که حتما تحولات داخلی آن ممکن است عوارض منطقه ای و حتی بین المللی پیدا کند. علاوه بر آن حتی اگر این تجزیه طلبی ها به این شکل ادامه پیدا کند، می تواند به تشدید منازعات در خود آن مناطق تجزیه شده هم بیانجامد یعنی به این معنا نیست که اگر بعضا اهل سنت جدا شود، روی آرامش را خواهد دید. خیر! این منازعات بین خود آنها با پیرامونشان ادامه خواهد داشت و مداخلات خارجی هم همچنان ادامه می یابد.
این تحلیلگر امور قومیت ها ادامه داد: از این جهت نه تنها نوعی روند تشدید مناقشات را خواهیم داشت بلکه بدعت خطرناکی در منطقه ایجاد می شود که نظم موجود و همه الگوهای متعارفی که براساس آن سامان سیاسی صورت می گیرد را به چالش می کشد. در آن صورت می تواند هرج و مرج و آشوب بسیار وسیع تری را در منطقه به همراه آورد.
او با بیان اینکه بخشی از راهکارهای پیشگیری از وقوع تجزیه در عراق باید در سطح درون عراقی دنبال شود، گفت: یعنی حتما باید روند به گونه ای باشد که در حوزه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی به مطالبات به ویژه اهل سنت عراق پاسخ داده شود تا این بخش از جامعه از آن بدنه جریان رادیکال جدا شوند و به نوعی آن فرایند حاشیه سیاسی را شروع و همکاری کنند. به این شکل می توان در میان مدت و نه کوتاه مدت به نقاط قابل قبولی رسید که تازه بتوان با آن شروع یک عراق یکپارچه را کلید زد.
حق پناه در پایان تصریح کرد: در سطح منطقه ای نیز به نظر می رسد بسیاری از کشورهایی که قبلا هم از این جریان های افراطی حمایت می کردند به مرور به عواقب و تبعات این حمایت ها پی برده و دیده اند که ممکن است این موضوع گریبانگیر خود آنها هم شود. شاید این نقطه امیدی باشد که برخی همکاری های محدود را شروع کنند. در صورتی که این همکاری ها با برخی اتفاقات و تنش زدایی های دیگر بین این کشورها همراه شود، می تواند در عراق هم اثرات خود را داشته باشد. به نظر می رسد که به عنوان مثال توافق هسته ای ایران این نقش مثبت را در منطقه ایفا کرده است تا بتواند کمک کند که این فضا به تدریج دچار تغییر و تحول شود.
انتهای پیام