شفقنا افغانستان-اوضاع در افغانستان هیچ انگیزهای به طالبان نمیدهد تا با حکومت افغانستان مذاکره کنند.
در یک جو اجتناب ناپذیری، تلاشهای گروه هماهنگی چهارجانبه در راستای متقاعد کردن طالبان به شرکت در مذاکرات رو در رو متوقف شده است. دیپلماتها در گروه هماهنگی چهارجانبه اظهار امیدواری کردهاند که امتناع طالبان از شرکت در گفتوگوها یک تاکتیک اعمال فشار باشد و پاکستان بتواند تصمیم رهبران ساکن در پاکستان این جنبش ستیزهجویی مبنی بر شرکت نکردن در گفتوگوها را تغییر بدهد. اگر این اتفاق بیافتد، قطعاً ویژگی سیاست افغانستان خواهد بود. با این حال، وضعیت موجود در افغانستان به هیچ وجه به طالبان انگیزه گفتوگو با حکومت کابل را نمیدهد.
شرکت در گفتوگوهای صلح در این مقطع میتواند برای ملا اختر منصور فاجعه بار باشد. او رهبر طالبان است که هنوز به دلیل شرایط قطعاً خطرناکی که در آن به قدرت رسید، به اقتدار کامل دست نیافته است و افراد برجستهی طالبان وجود دارند که هنوز از پنهان کردن مرگ ملا محمد عمر، بنیانگذار و رهبر معنوی این جنبش، در ماه می۲۰۱۳ توسط او خشمگین هستند.
همدستی در یک توطئه؟
منصور بهعنوان یک همدست در توطئه ارتش پاکستان دانسته میشود و در نتیجه بیش از حد مستعد پذیرش فشار از آن [ارتش پاکستان] است. اگر منصور روی پیش شرطهای کلیدی در گفتوگوها، به ویژه خروج سربازان خارجی سازش میکرد، خطر تجزیه شدن طالبان را که هم اکنون آتش آن توسط رشد سریع شاخه افغانستان و پاکستان دولت اسلامی عراق و شام افروخته شده است، میپذیرفت. به این دلیل است که منصور هفته گذشته بیانیهای را صادر کرد و خواستار تلاش هماهنگ برای جذب دوباره شبه نظامیان طالبان شد که از این گروه جدا شدهاند.
منابع من در ساختار فرماندهی عملیاتهای نظامی طالبان میگویند که بیانیه اخیر او منادی یک عملیات هماهنگ علیه شاخه خراسان داعش است. دو طرف از ماه نوامبر بدینسو درگیریهای مرگباری داشتهاند، اما جنگ محلی بوده است؛ چیزی که بازهم نشاندهنده تمایل منصور به برگردان پسران ناخلف، به ویژه محمد رسول، به کمک علمای دینی طالبان است. از اینرو، همانطور که قدرتهای منطقهای و جهانی به شکل مستقیم یا با اعزام هیئت در گروه هماهنگی چهارجانبه نشان دادند، انگیزه اصلی آنها تعامل با طالبان بهعنوان یک نهاد سیاسی مشروع است، نه یک سازمان تروریستی. در واقع، ایالات متحده هرگز طالبان را چیزی جز یک [گروه] ستیزهجوی مسلح ندانسته است و پنتاگون، باجود تعامل مجدد فزایندهاش در افغانستان، طالبان را «شریکی در صلح» توصیف میکند. دلیل آن این است که طالبان ظرفیت تامین ثبات در مناطق تحت کنترلش را ثابت کردهاند، البته از طریق تحمیل رژیمی بر باشندگان محلی که پاداش آن کم و مجازات آن زیاد است.
با این حال، در حال حاضر نمایش یک تضاد در ولایت شرقی ننگرهار جریان دارد که در آن نیروهای هوایی ایالات متحده و نیروهای زمینی افغانستان در یک جبهه و طالبان در جبهه دیگر علیه داعش درگیر هستند و هرکدام با دقت بهخاطر منافع مشترک شان راه دیگری را باز میگذارد.
استراتژی طالبان
البته این یک موضوع فرعی در جنگی است که در آن قهرمانهای اصلی به طور فزایندهای با عصبانیت سر و کله میزنند، چون عملیات یک ساله طالبان برای تصرف مناطق در تمام محورهای تیاتر افغانستان زمانی راه اندازی شد که نیروهای امنیتی ملی مسئولیت خط مقدم را از نیروهای ناتو برعهده گرفتند. باوجود برتری عددی بسیار زیاد، ارتش افغانستان در متوقف کردن پیاده نظام طالبان از تصرف قلمروها ناتوان ثابت کرده است. ستیزهجویان سال گذشته با استفاده از ۲۰۰۰ جنگجو شهر شمالی قندوز را تصرف کردند. ولسوالی به ولسوالی، سربازان افغانستان در ولایت جنوبی هلمند به مراکز شهری عقب زده میشوند. قوماندان امنیه غزنی در همسایگی کابل، اخیراً بهصورت آشکارا گفت که اگر طالبان بخشهایی از این ولایت را تصرف کنند، او مسئول نخواهد بود، چون خواستهای مکرر او برای نیروهای تازه نفس برآورده نشدهاند.
طالبان همچنین از مزیت ملزم نبودن به قراردادن دارایی ثابت برای حفظ کنترل بر مناطق تحت کنترلش را دارد: اغلب، واحدی به اندازه گردانی از جنگجویان اکثراً محلی که پاسخگوی یک والی و فرمانده ولایتی نام نهاد باشد، تمام چیزی است که این گروه به آن نیاز دارد. این واحد، در صورت نیاز، به راحتی از ولایتهای همجوار تقویت شده میتواند که هدف قراردادن آنها دشوار است چون آنها از هدف آسان و بیدفاع واقع شدن امتناع میکنند. این استراتژی عمیقاً روحیه مردم افغانستان را که به شکل بیپیشینهای با شدت گرفتن جنگ تلفات میدهند، تضعیف کرده است. این امر همچنین جنگ قدرت میان رییس جمهور اشرف غنی که طرفدار تعامل سیاسی با طالبان به کمک پاکستان است، و عبدالله عبدالله، رییس اجراییه که به شکل مرگباری مخالف آنست، تشدید کرد. در واقع، این دفتر عبدالله بود که پس از یک دور گفتوگوها در ماه جولای گذشته، با اعلام مرگ ملا عمر، بدون این که نخست به رییس جمهور خبر بدهد، مانع روند صلح شد.
حکومت وحدت ملی چنان شکننده است که یک تهاجم طالبان بر کابل که به تصرف موقت چند منطقه در حومههای شهر منجر شود، تقریباً بهطور قطع به فروپاشی ائتلاف منجر خواهد شد. حتا اگر طالبان شرکت در گفتوگوها را انتخاب کنند، این امر به تعویق خواهد افتاد نه این که ملغا شود.
منبع: الجزیره/ تام حسین
ترجمه: حمید مهدوی-روزنامه اطلاعات روز
