ما قَعَدَ اِلی رسول اللّه َ صلی الله علیه و آله رَجُلٌ قَطُّ فَقامَ حَتّی یَقُومَ.(۲)
اگر مردی وارد می شد و در خدمت پیامبر می نشست، هرگز حضرت از مجلس بلند نمی شد تا وقتی که خود آن شخص بلند می شد.
همچنین در روایتی دیگر نقل است:
۱- بحارالانوار، ج ۱۰۳، ص ۱۸۹.
۲- مکارم الاخلاق، ج ۱، ص ۱۵.
__________________________________________
به گزارش شفقنا ، کتاب ملکوت اخلاق در ادامه مینویسد :پیامبر برای احترام به شخصیت اصحاب و به دست آوردن دل هایشان، آنان را به کنیه صدا می زد و کسانی که کنیه نداشتند، برایشان کنیه قرار می داد و مردم نیز به همان کنیه صدایشان می کردند و برای زنان اولاددار و بی اولاد و حتی بچه ها کنیه تعیین می کرد.(۱)
نوع نشست و برخاست رسول اللّه صلی الله علیه و آله در برابر دیگران، از منظر امام علی علیه السلام چنین ترسیم شده است: «دیده نشد که پیامبر خدا پیش روی کسی پایش را دراز کند».(۲)
رسول اللّه صلی الله علیه و آله در تمام ابعاد زندگی، اسوه و الگوی دیگران است. وارد شده است که خدای سبحان، نیکوترین ادب ها را به رسول و نبی خود آموخته است: «اِنَّ اللّه َ عزَّوجلَّ اَدَّبَ نَبِیَّهُ فَأحْسَنَ أدَبَه؛ خدای سبحان، پیامبرش را نیکو ادب کرده است».(۳)
او با انسان ها یکسان برخورد می کرد و خارج از معیارها و ارزش ها تفاوت ایجاد نمی کرد. میان تهی دستان و ثروتمندان فرق نمی گذاشت: «یُصافِحُ الْفقیرَ وَ الْغَنیّ.»(۴) پیامبر اسلام حتی با خدمت گزار خویش نیز به ادب و احترام رفتار می کرد. از انس بن مالک نقل است:
به آن خدایی که او را به حق مبعوث کرد، هیچ گاه نشد کاری که خوشایند آن جناب نبود، به من فرموده باشد که چرا چنین کردی و هرگاه زنان آن
۱- امام محمد غزالی، احیاء العلوم، ج ۲، ص ۳۶۳.
۲- مکارم الاخلاق، ج ۱، ص ۲۲.
۳- کافی، ج ۳، باب التفریض الی رسول اللّه صلی الله علیه و آله، ح ۴.
۴- بحارالانوار، ج ۷، ص ۲۰۸.
___________________________________________
حضرت، مرا ملامت می کردند، می فرمود: «کاری نداشته باشید، مقدر چنین بوده است».(۱)
حضرت وقتی با کسی دست می داد، دست خود را نمی کشید تا آن طرف دستش را بکشد.(۲) ایشان احترام فوق العاده ای به میهمان می گذاشت، به گونه ای که مشایعت میهمان تا دم خانه از سنت پیامبر بود. همچنین هنگامی که برای رسول خدا صلی الله علیه و آله میهمان می رسید، حضرت با او غذا میل می فرمود و تا میهمان از غذا خوردن دست نمی کشید، رسول خدا صلی الله علیه و آله همچنان به خوردن ادامه می داد.(۳) اگر کسی خدمت پیامبر می رسید و آن حضرت مشغول نماز بود، نمازش را مختصر می کرد و به پایان می رسانید. پس از نماز، درخواست آن شخص را می پرسید و پس از برآوردن خواسته او، بار دیگر به نماز می ایستاد.(۴)
پیامبر هرکس را می دید، نخست سلام می کرد. هنگام دست دادن با اصحاب خویش، نخست دست خود را پیش می آورد. هرکس که نزد پیامبر می آمد، مورد احترام پیامبر قرار می گرفت. چه بسا عبای خویش را برای او می گسترد و تشکچه مخصوص خود را برای او پهن می کرد و اگر آن شخص نمی پذیرفت، با اصرار او را بر آن می نشانید.(۵)
روزی شخصی وارد مسجد شد. پیامبر نیز تنها در مسجد نشسته بود. وقتی متوجه شد شخصی تازه وارد به سوی او می آید، از جای خود حرکت کرد و اندکی جای خود
را تغییر داد. آن مرد عرض کرد: در جایی به این بزرگی، چرا جای خود را عوض کردید؟ پیامبر فرمود: حق هر مسلمانی بر مسلمانان دیگر آن است که هر وقت ببیند شخصی می خواهد نزد او بنشیند، به احترام او جای خود را به او بدهد و کمی آن طرف تر برود.
۱- احیاء العلوم، ج ۲، ص ۳۶۱.
۲- بحارالانوار، ج ۱۶، ص ۲۳۶.
۳- سنن النبی، ص ۶۷ .
۴- محجه البیضاء، ج ۴، ص ۱۳۵.
۵- سفینه البحار، ج ۱، ص ۴۱۵.
۱ تا ۳۰۴
_________________________________________
انتخاب شفقنا از کتاب ملکوت اخلاق: گلگشتی در جلوه های رفتاری و گفتاری پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله
