شفقناافغانستان-8صبح: با گذشت یک ماه از تعطیلی شهر، خیابانهای هرات کاملاً باز شده و موانعی که از سوی حکومت برای قیود رفتوآمد در خیابانها گذاشته شده بود، روز دوشنبه، هشتم ثور، برداشته شد. فرماندهی پولیس هرات تأکید دارد که این اقدام به دستور اداره محلی صورت گرفته و مشاغل ضروری هم فعالیتشان را آغاز کردهاند.
دفتر والی هرات حاضر نیست در مورد قیود رفتوآمد چیزی بگوید و سکوت آن در برابر بازگشایی خیابانها، سردرگمی بزرگی را ایجاد کرده است. هراتیان نمیدانند که محدودیت در رفتوآمد یا چیزی که قرنطین خوانده میشد، لغو شده یا هنوز ادامه دارد. فعالان مدنی باور دارند که حکومت محلی قیود رفتوآمد را لغو کرده، اما نمیخواهد این موضوع را علنی بیان کند.
اعضای شورای ولایتی هرات نیز عقیده دارند که مقامهای محلی از طرفی برای تداوم محدودیتها زیر فشار حکومت مرکزی هستند، اما از سوی دیگر، مسدود بودن دکانها سبب افزایش فقر گشته و برای لغو محدودیتها، زیر فشار شدیدتر مردم هستند.
پیش از این مسوولان بهداشتی از نهایی شدن «مرحلهی دوم» محدودیت تردد سخن گفته بودند، که بر اساس آن، قیود رفتوآمد به صورت تدریجی کاهش پیدا میکند، اما همزمان مردم باید موارد بهداشتی و فاصلهگذاری اجتماعی را رعایت کنند.
مردمِ خسته، خیابانهای بسته
ساعت هشت صبح است، برای انجام کاری از خانه به طرف دفتر حرکت میکنم. در روزی که رخصتی عمومی است و ساعات ابتدایی صبح، شلوغی شهر کمی عجیب به نظر میرسد. پس از چند دقیقه به «چوک گلها» در مرکز شهر رسیدم. روزهای قبل، این مسیر به دلیل مسدود بودن بخشی از خیابان، شلوغ بود و موترها مجبور بودند مدت زیادی در راهبندان مانده و گوششان صدای بوق/هارن موترهای دیگر را ناخواسته بشنود.
درست روز قبل حوالی ساعت ۱۱ پیش از چاشت، دقیقاً از همین مسیر گذشتم، مسدود بودن بخشی از خیابان، راهبندان بزرگی را ایجاد کرده بود. در میان انبوهی از موترهایی که منتظر باز شدن راه بودند، مرد جوانی از موتر تکسی پایین شد و پیش پولیس ترافیک، گریه و زاری و التماس میکرد که روزنهای برای عبور تکسی، در میان شلوغی کلافهکننده دهها موتر خرد و بزرگ باز کند.
داخل تکسی، زنی جوان از بستهگان آن مرد، در حالت کُما بود و زن دیگری کنارش اشک میریخت و نگاه نگرانش به شلوغی خیابان دوخته بود، تا راه باز شود و موتر به شفاخانهی حوزهای هرات برسد. هوای گرم، شلوغی موترها و از همه مهمتر مسدود بودن راه، کار را برای پولیس ترافیک دشوار کرده بود و کنترل وضعیت تقریباً از دست آنان خارج شده بود.
این نمونهای کوچک بود از چیزی که طی حدود یک ماه اخیر، هرروز در خیابانهای هرات که قیود رفتوآمد در آن اجرایی شده بود، اتفاق میافتاد. افزایش انتقادها از این وضعیت و ناتوانی حکومت در تداوم قیود رفتوآمد، سرانجام سبب بازگشایی خیابانها شد.
سکوت حکومت، سردرگمی ملت
مسیرم را از چوک گلها در امتداد خیابان مرکزی هرات ادامه دادم. از موتر بزرگی که روزهای پیش، برای مسدود کردن بخشی از خیابان جا خوش کرده بود، خبری نبود. موترهای شخصی، تکسیها و فلانکوچها، بدون هیچ محدودیتی در حال حرکت بودند. تنها تفاوت با روزهای پیش از کرونا، نبود ملیبسهای دولتی بود.
نزدیک ساختمان دفتر والی هرات رسیدم، چند مأمور پولیس که پیش از این وظیفه داشتند از تردد موترها در خیابان جلوگیری کنند، حالا مانند روزهای قبل، افراد موترسایکلسوار را بازرسی میکردند.
فرشید، یکی از رانندهگان که در ایست بازرسی پولیس توقف کرده بود، برایم قصه کرد که امروز بیشتر بخشهای شهر را با موترش چکر زده و در هیچ جایی، موانعی که روزهای قبل برای محدودیت در رفتوآمد مردم گذاشته بود را ندیده است.
زبیر، مرد جوانی که همراهش بود، از بازگشایی خیابانها برای ازسرگیری کسبوکار مردم خرسند به نظر میرسید، اما همزمان نگران اوجگیری شمار مبتلایان و قربانیان کرونا هم بود. از دید او، این روزها در هرات چیزی به نام قرنطین یا محدودیت رفتوآمد وجود ندارد و زندهگی عادی مردم مانند روزگار پیش از کرونا، جریان دارد.
اداره محلی هرات، در مورد بازگشایی خیابانها سکوت اختیار کرده و مقامهای محلی حاضر نیستند در پیوند به این مسأله چیزی بگویند. یک منبع حکومتی بدون ذکر نامش به روزنامه ۸صبح میگوید رأیزنیهای شخص والی هرات، با جریانهای گوناگون برای گرفتن تصمیم نهایی در مورد محدودیت رفتوآمد جریان دارد.
در میان سکوت مقامهای محلی هرات، سردرگمی بزرگی میان مردم ایجاد شده و هراتیان نمیدانند که آیا محدودیت رفتوآمد از سوی حکومت لغو شده یا هنوز جریان دارد. پرسش مهم مردم این است که آیا قیود تردد برطرف شده، و اگر نه، تصمیم حکومت در این مورد چیست و در آینده چه خواهد شد؟
حکومت به مردم وضاحت بدهد
برخی فعالان مدنی ادعا دارند که قیود رفتوآمد از سوی اداره محلی هرات به صورت تدریجی طی روزهای اخیر لغو شده، اما مقامهای محلی نمیخواهند این موضوع را علنی و رسمی به مردم بیان کنند.
سیداشرف سادات، از فعالان مدنی هرات، به روزنامه ۸صبح میگوید که طولانی شدن قیود یا آنچه از سوی مردم قرنطین خوانده میشود، تداوم آن را برای حکومت دشوار کرد و محدودیتها کاهش یافت.
دکتر مهدی حدید، عضو شورای ولایتی هرات، نیز باور دارد که نحوهی اجرای قیود رفتوآمد در هرات سودمندی چندانی نداشت و در ابتدا قرار بود دکانها و خیابانها تنها به مدت سه روز مسدود شود، اما این روند حدود یک ماه به درازا کشید.
به گفتهی او، ناتوانی اداره محلی هرات در توزیع کمکهای دولتی به نیازمندان سبب شد که حکومت مجبور شود برای آغاز فعالیتهای اقتصادی، قیود رفتوآمد را کاهش دهد. به نظر میرسد طی روزهای پیشرو آهستهآهسته محدودیتهای وضع شده در هرات کاهش پیدا کند.
از دید این عضو شورای ولایتی هرات، وزارت صحت عامه بر حکومت محلی هرات فشار میآورد که قیود را کاهش ندهد، اما از سوی دیگر اقشار گوناگون به ویژه نیازمندان برای لغو قیود رفتوآمد فشار بیشتری بر حکومت محلی وارد میکنند و روزانه صدها نفر برای دریافت کمک، مقابل ساختمان ولایت جمع میشوند.
در اوضاعی که همهی ساکنان هرات منتظر شنیدن پاسخ قناعتبخش در مورد وضعیت جاری در این ولایت هستند، دفتر رسانههای والی هرات تأکید دارد که دیدگاه شخص والی با نشر یک پیام ویدیویی با مردم شریک خواهد شد.
کاهش قیود و بازگشایی مشاغل ضروری
فرماندهی پولیس هرات پافشاری دارد که موانع خیابانهای شهر، به دستور والی هرات، نیمههای یکشنبهشب، برداشته شده است. عبیدالله نورزی، فرمانده پولیس هرات، در صحبت با روزنامه ۸صبح میگوید که طی دو ماه اخیر برای مردم در مورد کرونا و روشهای مقابله با آن، آگاهیدهی شده و اکنون ساکنان هرات چگونهگی مقابله با این بیماری را میدانند.
به گفتهی او، پس از یک ماه قیود رفتوآمد، دکانها و خیابانهای شهر باز شده و شهرداری هرات از این پس، باید جلو تجمع مردم و بازگشایی امکان شلوغ مانند تالارهای عروسی، حمامها و باشگاههای ورزشی را بگیرد.
این مقام ارشد امنیتی در هرات میافزاید، به دلیل آنکه هرات مرکز زون غرب کشور است و نیازمندیهای سایر ولایات از آن تأمین میشود، در تفاهم با اتاق پیشهوران، برای برخی مشاغل ضروری اجازه فعالیت داده شده، اما دکانداران باید موارد بهداشتی و فاصلهگذاری اجتماعی را رعایت کنند. او تأکید میکند که به پیشنهاد کسبهکاران و بازرگانان، قیود رفتوآمد در شهر کاهش یافته، اما پیشهوران تعهد سپردهاند که از ایجاد شلوغی و ازدحام خودداری میکنند.
وی پافشاری دارد که بر اساس تصمیم مقامهای محلی هرات، از این پس وضعیت به صورت فزیکی زیر کنترل است و راهها باز خواهد شد. بازگشایی راهها و کاهش قیود رفتوآمد در هرات، سبب شلوغی خیابانهای شد و کسبهکاران پس از وقفهای یک ماهه، دوباره کسبوکارشان را از سر گرفتهاند.
با همهی اینها، مردم، فعالان مدنی، آگاهان امور پزشکی و اعضای شورای ولایتی هرات، نگران افزایش شمار مبتلایان و قربانیان کرونا، در پی کاهش قیود رفتوآمد در این ولایت هستند، اما مسألهای که این نگرانی را اندکی کاهش میدهد، پایین بودن شمار مبتلایان در افغانستان نسبت به کشورهای دیگر است.
