شفقناافغانستان-از روز یکشنبه درگیری میان نیروهای دولتی و جنگجویان طالبان در مرکز و دستکم سه ولسوالیهای هلمند ادامه دارد.
خلیلالرحمن جواد؛ فرمانده پولیس هلمند گفت که جنگجویان طالبان از ولایتهای قندهار، فراه و ارزگان گردهم آمده بودند و قصد داشتند که این ولایت را سقوط دهند؛ اما او گفت که این برنامه طالبان عقب زده شده و در حمله متقابل نیروهای افغان، ۱۷۰ جنگجوی طالبان کشته شده اند. به گفته وی، نیروهای تازه نفس نیز به مناطق جنگی اعزام شده و عملیات پاکسازی در حال انجام است.
از سوی دیگر، نیروهای امریکایی در افغانستان گفتهاند از دو روز به این طرف چندین حمله هدفمند هوایی علیه مواضع طالبان “برای دفاع” از نیروهای امنیتی افغان را در هلمند اجرا کردهاند. در صفحه توییتر ارتش امریکا در افغانستان آمده که این حملات خلاف توافقنامه امریکا با طالبان نیست و نیروهای امریکایی به حمایت نیروهای افغان در صورتی که از سوی طالبان مورد حمله قرار بگیرند ادامه خواهند داد.
هلمند هم برای طالبان، هم برای دولت و هم برای نیروهای خارجی، همواره مهم و راهبردی بوده است. جنگ در هلمند با آنچه در سایر ولایت های کشور می گذرد، از اساس فرق دارد؛ زیرا تولید بخش انبوه تریاک افغانستان و جهان، اشغال شماری از ولسوالی های این ولایت توسط طالبان، استقرار مراکز اصلی فرماندهی طالبان با حضور استراتژیست های نظامی پاکستان در هلمند و حتی حضور شماری قابل توجه از جنگجویان القاعده در این ولایت، ماهیت درگیری های هلمند را از آنچه روزانه طالبان در سایر ولایت های کشور، مرتکب می شوند، متفاوت می کند.
از سوی دیگر، خیز طالبان برای سقوط شهر استراتژيک لشکرگاه در شرایطی که امریکا با آن گروه پیمان صلح و عدم حمله متقابل، امضا کرده و دولت نیز به دلیل اعلام خروج زودهنگام قوای خارجی، از یکسو، و درگیری در چندین جبهه دیگر در سراسر کشور از جانب دیگر، زیر فشارهای شدید قرار دارد، نگران کننده و خطرناک است و بیم آن می رود که جنگ هلمند در توازی با آنچه در دیگر ولایت های بحران زده کشور می گذرد، نیروهای دولتی را دچار فرسایش کند و طالبان در میدان نبرد، برتری پیدا کنند.
این برتری به جز مساله امنیت و حاکمیت ملی، از نظر سیاسی هم به نفع دولت و مردم افغانستان نیست؛ زیرا می تواند معادله صلح در میز مذاکره با طالبان را به نفع آن گروه تغییر دهد و موضع دولت را بیشتر از پیش تضعیف کند.
نکته قابل تأمل این است که حمله گسترده طالبان برای اشغال هلمند درست پس از اعلام ترامپ مبنی بر خروج همه نیروهای امریکایی تا عید کریسمس مسیحیان از افغانستان صورت می گیرد. این نشان می دهد که طالبان برای ساقط کردن دولت، خیز برداشته اند و جنگ را از مناطق روستایی به طور هدفمند به سمت مراکز شهری هدایت می کنند تا دامنه قدرت شان را برای براندازی کامل دولت، گسترش دهند.
در این شرایط بحرانی، عدم مداخله نیروهای امریکایی و دیگر قوای خارجی، این گمان را تقویت می کرد که سقوط دولت در تبانی میان طالبان و امریکا، کلید خورده است؛ گمانه ای که پس از امضای توافق صلح میان امریکا و طالبان و پس از آن، رویکردهای ضمنی امریکا مبنی بر حمایت از طالبان، ایجاد شده و روز به روز قوت گرفته است.
از سوی دیگر، امریکا نمی تواند در قبال آنچه در هلمند می گذرد، سکوت کند و به طور غیر مسئولانه ای با استناد به یک توافق کذایی صلح با طالبان، نسبت به جنگی که ۲۰ سال پیش در افغانستان، شعله ور کرده، هیچ موضعی نگیرد. امریکا و دیگر نیروهای خارجی مستقر در افغانستان، از یکسو یکی از اضلاع مهم و کلیدی جنگ پیچیده تریاک و تجارت سیاه و سودآور ناشی از آن هستند که پایتخت آن ولایت هلمند محسوب می شود، و هم هنوز در افغانستان حضور دارند و دست کم روی کاغذ متعهد به حمایت از نیروهای افغان در جنگ علیه طالبان و تروریزم می باشند.
به این دلیل، حتی بحران انسانی ناشی از جنگ هلمند که اکنون دامن ۴۵۰۰ خانواده را در ولسوالی های باباجی، ناوه و ناد علی هلمند گرفته و آنان را آواره کرده است، متوجه امریکا هم هست.
بنابراین، نیروهای امریکایی به ناگزیر و برخلاف تعهد واشنگتن در توافق با طالبان، وارد عمل شدند و مواضع آن گروه را بمباران کردند. البته هنوز مشخص نیست که این بمباران ها تا چه حد، واقعی، صادقانه و مؤثر بوده و در عقب راندن طالبان، نقش ایفا کرده است.
با توجه به آنچه گفته شد، جنگ هلمند، خیز طالبان برای سقوط است و امریکا باید بداند که مسئولیت بخشی از این تقلا برای سقوط دولت مستقر و پیامدهای بحران آفرین آن، متوجه آن کشور خواهد بود.
