تاخیر در امضای موافقت‌نامه امنیتی باید مدیریت شود/مختار مسرور

شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)

با وجودی که ‌جرگه مشورتی از رییس‌جمهور کرزی خواست که توافق‌نامه امنیتی و دفاعی با امریکا را امضا کند، اما رییس‌جمهوری پیش‌شرط‌های جدید را مطرح کرد و تاکید ورزید تا زمانی‌که امریکا به پیش‌شرط‌هایش گردن نگذارد، توافق‌نامه مذکور را امضا نخواهد کرد. این پیش‌شرط‌ها این است که امریکایی‌ها حق داخل شدن به خانه‌های افغان‌ها را در روند مبارزه با تروریزم ندارند. در تازه‌ترین مورد، در یک خبرنامه رییس‌جمهور گفته است: «رییس‌جمهور افغانستان افزوده است که تا زمانی‌که این چنین خودسری‌ها و ظلم نیروهای خارجی برمردم ما ادامه یابد، موافقت‌نامه امنیتی با امریکا امضا نخواهد شد.» در عین زمان، پیش‌شرط دیگر رییس‌جمهور این است که گفتگوهای صلح با طالبان باید آغاز شود.
آیا این پیش‌شرط‌های رییس‌جمهوری واقعی است و یا چیزی بیشتر از آن مطرح است؟ آیا پیش‌شرط‌های جدید کرزی، در نهایت منجر به خروج کامل نیروهای امریکایی نخواهد شد؟
در داخل افغانستان بازار این شایعه گرم است که رییس‌جمهوری می‌خواهد برای خود و خانواده خود امتیاز سیاسی بگیرد و به این دلیل، تا زمانی‌که خواست‌های شخصی کرزی برآورده نشده باشد، نمی‌خواهد این توافق‌نامه را امضا کند. اما قبل از آن‌که این‌گونه شایعه‌های سیاسی مبتنی بر دلیل و شواهد باشد، بیشتر بی‌پایه و بی‌اساس است. بر بنیاد حدس و گمان‌های افراد نمی‌توان مسایل کلان سیاسی را تحلیل کرد. بنابراین، منطقی این است که استدلال را بر همین دو پیش‌شرط گذاشت که توسط کرزی اعلام شده است.
وقتی کرزی می‌گوید کسی حق ندارد بر خانه افغان‌ها حمله کند یا امریکایی‌ها نمی‌توانند به خانه‌های مردم داخل شوند، یک شرط مهم برای شرایط پس از ۲۰۱۴ است. اگر واقعا امریکایی‌ها می‌دانند که رهبران طالبان در پاکستان استند و پاکستان از طالبان حمایت می‌کند؛ پس لازم نیست که امریکایی‌ها به خانه‌های مردم در افغانستان داخل شود. این مساله بعد از حادثه پنجوایی بسیار حساس شده است. بعد از ۲۰۱۴ اگر چنین حوادثی تکرار شود، از نظر سیاسی می‌تواند خطرساز باشد.
اما از جانب دیگر، واقعیت این است که طالبان در داخل افغانستان علیه حکومت مرکزی می‌جنگند و در قریه و دهات مستقر می‌شوند. بنابراین، با طالبانی که از خانه‌ها و مساجد به‌عنوان سنگر استفاده می‌کنند یا رهبران و فرماندهان نظامی طالبان که در افغانستان خانه دارند و زندگی می‌کنند، چه باید کرد؟ در این صورت اگر از نیروهای خارجی کمک خواسته شود، به‌معنای آن خواهد بود که آن‌ها حق حمله بر خانه‌هایی را که در آن طالبان پناه برده‌اند یا از آن به‌عنوان سنگر استفاده می‌کنند، دارند. پس بهتر است به‌جای عبارت‌های مبهم مثل «خانه‌های مردم افغانستان» از عبارت‌های دقیق‌تر استفاده شود. مثلا خانه‌هایی که طالبان از آن‌ها به‌عنوان سنگر استفاده می‌کنند، یا یک قوماندان طالبان در جایی خانه دارد و از آن به مثابه یک پایگاه استفاده می‌کند، باید مجزا ساخته شوند.
مجموعه این مسایل، به این معنا است که باید نسبت به روش‌های مبارزه با تروریزم تجدید نظر کرد و دولت‌های افغانستان و امریکا در این مورد اختلاف نظر دارند. اما این اختلاف نظر باید در سطح استراتژیک میان دو کشور حل شود. مبارزه با تروریزم، تا آن‌جایی که به داخل افغانستان بر می‌گردد، بسیار مشکل‌ساز است و باید در مورد میکانیزم‌های عملی آن توافق نظر وجود داشته باشد. تا این‌جا، اختلاف نظر در مورد «حمله بالای طالبان در خاک افغانستان» است؛ به‌خصوص در مورد از بین بردن سران طالبان.
اما بخش دیگر از روند مبارزه با تروریزم، نفس روند گفتگوها با تروریستان است. از نظر مطالعات مبارزه با تروریزم، فرایند گفتگو و مذاکره یکی از روش‌های مبارزه با تروریزم تعریف می‌شود که از آن به‌عنوان فرایند سیاسی نیز یاد می‌شود. در این مورد نیز میان افغانستان و امریکا اختلاف نظر وجود دارد. پیش‌شرط رییس‌جمهور کرزی، آغاز مذاکره با طالبان است. اما مشخص نیست که روش مذاکره با طالبان چطوری باید باشد و نهایت این فرایند به کجا خواهد انجامید؟ این بخش مساله خود در رابطه کرزی و امریکایی‌ها مشکل‌ساز شده است. به‌خصوص که کرزی به خوبی می‌داند که یک طرف قضیه پاکستان است و روند گفتگوهای صلح و مذاکره با طالبان، بدون فشارهای امریکا بر پاکستان، امکان‌پذیر نیست. در این چارچوب، رییس‌جمهور حق به جانب به‌نظر می‌رسد.
بنابراین، مشاهده می‌شود که پیش‌شرط‌های کرزی، نشان از یک اختلاف نظر بسیار جدی میان کرزی و امریکا در روش مواجهه با طالبان، در کل روند مبارزه با تروریزم، است و این اختلاف نظر از دیر زمانی است که ادامه یافته است. اگر این اختلاف نظرها حل نشود، واقعیت است که امضای توافق‌نامه امنیتی به تعویق خواهد افتاد و حتا ممکن شرایط سیاسی به مسیر دیگری انکشاف پیدا کند. به مسیری که هیچ رابطه امنیتی میان افغانستان و امریکا نخواهد بود. در شرایط فعلی، قبل از هر چیزی، مدیریت این شرایط و کاهش اختلافات می‌تواند موثر باشد. افغانستان به حضور امریکا نیاز دارد و اما اختلافات در چگونگی حضور امریکایی‌ها در افغانستان باید کاهش بیاید و این برای شرایط پس از ۲۰۱۴ نیز مهم است.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com