شفقنا افغانستان – آغاز روند اخراج اجباری و «دسته جمعی» مهاجران و پناهجویان افغانستان از پاکستان با واکنش های گسترده از سوی نهادهای بین المللی، فعالان حقوق بشر و حتی سیاست مداران پاکستانی مواجه شده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، پاکستان روند اخراج اجباری مهاجران و پناهجویان را از دیروز با یک روز تأخیر آغاز کرد و پولیس آن کشور در شهرهای مختلف، پناهجویان را بازداشت و به «مراکز نگهدای» منتقل می کنند تا از آن به افغانستان اخراج شوند.
بر اساس یک نوار تصویری منتشر شده از مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان در شبکه های اجتماعی، پولیس پاکستان با آغاز عملیات بازداشت و اخراج پناهجویان، بسیاری از افراد دارای مدرک اقامت قانونی را نیز بازداشت کرده است.
پناهجویانی که در این نوار تصویری دیده می شود، می گویند که هم پاسپورت و ویزا دارند و هم اسناد پناهندگی از کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان.
همزمان با این، منابع محلی از هرج و مرج گسترده در مرزهای تورخم و چمن در سمت پاکستان، گزارش می دهند و می گویند که هزاران نفر در صف طولانی منتظر خروج از پاکستان و ورود به افغانستان هستند، اما روند ثبت آنان بسیار به کندی پیش می رود.
«پناه دادن به بن لادن و طالبان و اخراج مهاجران»
اخراج اجباری بیش از 1.7 میلیون مهاجر و پناهجوی اهل افغانستان از پاکستان و هرج و مرج گسترده در مرزها، واکنش ها به این مسئله را افزایش داده است.
علی وزیر، سیاست مداران پشتون تبار پاکستانی و از اعضای برجسته «جنبش تحفظ پشتون ها» در پاکستان، به تندی از تصمیم آن کشور مبنی بر اخراج پناهجویان انتقاد کرده است.
آقای وزیر در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که «آنها به اسامه بن لادن، سران مختلف طالبان افغان، هزاران شبه نظامی از جهان، تحریک طالبان پاکستان و چندین تروریست و گروههای تروریستی پناه دادند، اما برای مهاجران فقیر افغانستان فقط یک ماه ضربالاجل کوتاه برای اخراج اجباری دادند، مخصوصاً زمانی که زمستان بسیار سرد در افغانستان آغاز شده است.»
اشاره آقای وزیر به کشته شدن اسامه بن لادن، رهبر شبکه القاعده در سال 2011 میلادی در ایبت آباد پاکستان توسط نیروهای آمریکایی است.
علاوه بر این، او به مسئله حضور رهبران و اعضای طالبان افغانستان در پاکستان در بیست سال گذشته اشاره دارد که هنوز توسط سازمان ملل متحد و شمار زیادی از کشورها به عنوان یک گروه تروریستی شناخته می شود.
«کودکانی که جایی برای زندگی ندارند»
در ادامه واکنش ها به اخراج مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان از پاکستان، سازمان بین المللی نجات کودکان، به وضعیت کودکانی پرداخته است که با خانواده های خود از پاکستان اخراج می شوند.
این سازمان با نشر بیانیه ای گفته است که «صدها کودک هر روز بدون جایی برای زندگی و پولی برای غذا وارد افغانستان می شوند.»
ارشاد ملک، رئیس سازمان نجات کودکان در افغانستان که از مرز تورخم در افغانستان بازدید کرده، گفته است که آنان هزاران نفر را دیده اند که بدون سرپناه مناسب، آب و توالت، در شرایط بدی زندگی می کردند.
او افزوده که ««کودکان و خانواده های شان در گروه های کوچک دور اموال ناچیزی که با خود از پاکستان آورده بودند، جمع شده بودند. کودکانی که دیدیم به وضوح مضطرب بودند. برخی نزدیک به کامیون های بزرگ بازی می کردند. مرز جای کودکان نیست.»
مسئول سازمان نجات برای کودکان با اشاره به بحران بشری در افغانستان و کمبود بودجه نهادهای امدادرسان، گفته است که «زمستان به سرعت در حال نزدیک شدن است و دمای هوا کاهش می یابد و هزاران نفر در حال حاضر به کمک های فوری نیاز دارند. افغانستان نمی تواند از عهده هجوم گسترده مردم برآید».
همزمان شورای پناهندگان ناروی، شورای پناهندگان دانمارک و کمیته بین المللی نجات در بیانیه مشترک از وقوع یک «بحران بشری» براثر اخراج پناهجویان از پاکستان هشدار داده اند.
این نهاد در بیانیه خود از کمککنندگان بینالمللی خواسته اند که برای اجتناب از یک بحران جدید و رفع نیازهای این بازگشتکنندگان کمک های مالی اضافی بشردوستانه را بسیج کنند.
«به چالش کشیدن تصمیم پاکستان در دادگاه»
علاوه بر واکنش ها در مورد هشدار از وقوع بحران بشری و وضعیت نگران کننده پناهجویان در مرزها، شماری از سیاست مداران و فعالان حقوق بشر پاکستانی در تلاش هستند که تصمیم دولت آن کشور را در دادگاه به چالش بکشند.
حدود 15 نفر از سیاست مداران، اعضای احزاب مختلف سیاسی پاکستان و فعالان حضور بشر با ثبت یک دادخواست در دادگاه عالی پاکستان، در تلاش لغو تصمیم دولت پاکستان مبنی بر اخراج پناهجویان «غیرقانونی» افغانستان هستند.
آنان در این دادخواست از دادگاه عالی پاکستان خواسته اند که «اخراج دسته جمعی» مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان را «غیرقانونی» و «خلاف قانون اساسی» اعلام کند و مانع اجرایی شدن آن شود.
در این دادخواست آمده است که «از آنجایی که این بازگرداندن داوطلبانه نیست و دولت افغانستان نیز این امر را تسهیل نمیکند، این امکان وجود دارد که بسیاری از کسانی که اخراج میشوند از سرما و گرسنگی بمیرند.»
همزمان با این، سازمان بین المللی عدالت انتقالی و صلح نیز گفته است که نگران اخراج بیش از ۱.۷ میلیون مهاجر و پناهجوی اهل افغانستان از پاکستان به شمول دادستان ها و کارمندان سیستم قضایی است.
این نهاد گفته است که دادستان ها و کارمندان قضایی افغانستان از سوی طالبان با آزار و اذیت، شکنحه و کشتار مواجه هستند و اخراج آنان به افغانستان «بسیار خطرناک است.»
در بیانیه این سازمان آمده است که با وجود اینکه پاکستان اعلام می کند که مهاجران و پناهجویان غیرقانونی را اخراج می کند، اما آنها گزارش های دریافت کرده اند که یک دادستان با «ویزای معتبر» بازداشت و اخراج شده است.
این سازمان گفته است که «قاطعانه بر این باوریم که اخراج آنها [پناهجویان]حقوق بشر را نقض میکند و به اعتبار پاکستان و روابط آن با جامعه بینالمللی آسیب میرساند».
با وجود این نگرانی ها، اخراج دسته جمعی و اجباری پناهجویان از افغانستان همچنان ادامه دارد و هزاران نفر اکنون در سوی مرز، در فضای باز و زیر خیمه ها بسر می برند.
با وجود اینکه طالبان ادعا می کنند که برای استقبال و رسیدگی به پناهجویانی که از پاکستان اخراج می شوند، آمادگی دارند، اما نگرانی های گسترده از دسترسی آنها به سرپناه، غذا و خدمات صحی وجود دارد.
