شفقنا افغانستان-همزمان با اینکه پیامدهای ناگوار ناکامی در ایجاد صلح دوامدار در افغانستان بیشتر از هر زمانی سایهافگنده است، به نظر میرسد که ایالات متحده بر اثر انتقادهای جمهوریخواهان بر رییس جمهور اوباما که عقبنشینی عجولانه و پرخطری را در پیش گرفته، استراتژیاش را از نو تدوین میکند.
اش کارتر، وزیر دفاع ایالات متحده، در جریان دیدارش از افغانستان گفت که ایالات متحده در نظر دارد که خروج سربازانش از افغانستان را آهستهتر سازد و سربازان بیشتری را از آنچه برنامهریزی شده در این کشور نگهدارد، چون، حکومت جدید افغانستان همکار و شریک قابلاعتمادتری برای ایالات متحده است.
آقای کارتر در جریان یک کنفرانس خبری با رییس جمهور غنی، نیز، گفت که بارک اوباما در نظر دارد که برخی گزینهها را برای خروج سربازان امریکایی از افغانستان در جریان دیدار اشرف غنی از کاخ سفید در اواخر این ماه مورد بحث قرار دهد.
حضور نظامی فعالتر ایالات متحده در افغانستان نه تنها باعث تضعیف روحیهی تروریستها خواهد شد بلکه به افغانستان و پاکستان در برخورد مؤثر با شورشیان در دو سوی مرز کمک خواهد کرد. این حضور برای عملیشدن بعضی وعدههای پاکستان و افغانستان برای بهبود مناسبات شان، نیز، تضمین ایجاد خواهد کرد.
اقدام رییس جمهور غنی برای وارد شدن به گفتوگوهای مستقیم با رییس ارتش پاکستان که در افغانستان به مزاق بعضیها خوش نیامد، از سوی جامعهی بینالمللی به مثابه برداشتن گام زیرکانه و صادقانه برای ایجاد اعتماد نگریسته شد. پاکستان به نوبهی خود، به این حرکت رییس جمهور غنی از روی حسن نیت، پاسخ داد و رییس ستاد ارتش پاکستان، جنرال راحیل شریف، و رییس عمومی آیاسآی، جنرال رضوان اختر، از افغانستان دیدن کردند. در نتیجهی این پیشرفتهای مثبت، اکنون، نشانههای بهبود روابط افغانستان و پاکستان بیشتر مشهود اند.
عواملی مانند حملههای وحشیانهی دهشتافگنان در افغانستان و پاکستان و پیبردن به جدیبودن تهدیدی که از سوی ایدیولوژی تندروانه متوجه این منطقه میشود، در نزدیک هم آوردن افغانستان و پاکستان کمک کرده اند.
این چالشها چین را واداشته اند که در این روند با پشتیبانی از مصالحه بین حکومت افغانستان و طالبان، سهم بگیرد و این در حالی است که نمایندگان طالبان افغانستان از بیجینگ دیدار کردهاند. نگرانیهای چین در رابطه به آموزش مسلمانان تندرو چین و رخنه کردن آنان به خاک این کشور، هر روز در حال افزایش اند.
در کنار این موارد، افغانستان میتواند به مثابه پل زمینی بین پاکستان و کشورهای آسیای میانه نقش بازی کند. پاکستان با استفاده از این فرصت میتواند صادرات و تجارت خود را افزایش دهد و انرژیی را که شدیدا به آن نیاز دارد از کشورهای آسیای میانه وارد کند.
رییس جمهور غنی در سخنرانیاش به مناسبت روز ملی معلم در کابل، طالبان و دیگر گروههای مسلح را «مخالفان سیاسی» اش خواند، در حالیکه، رییس اجرایی، عبدالله عبدالله، در جریان یک ملاقات با فرماندهان اردو و پولیس ملی افغانستان، از حکومت خواست که اصطلاحات «دشمن» و «دوست» را به طور واضح معنا کند. ترس عبدالله آن بود که بیاطمینانی در چگونگی برخورد با شورشیان و حامیان آنها، بیشتر از این ادامه یابد.
این اظهارات شاید با تغییر طبقهبندی طالبان از «یک گروه تروریستی» به «شورشیان مسلح» همنوا باشد. این تغییرات در پالیسی منجر به ابتکارات جداگانه، اما، هماهنگ صلح توسط امارات متحدهی عربی، قطر، ترکیه و پاکستان شدهاند که ایالات متحده از آنها پشتیبانی میکند.
هراسها و نگرانیها
هر تغییر قیمتی دارد و در آن استثنایی وجود ندارد. پاکستان و افغانستان باید برای واگذار کردن بعضی امتیازات برای موفقیت این روند، آماده باشند. و نیز، آنان باید فشارهای داخلی و مخالفت از سوی بعضی حلقههای قدرت را درک کنند.
پیشرفتهای اخیر نشان میدهند که اسلامآباد، کابل را در آوردن طالبان بر سر میز مذاکره کمک میکند، اما این تلاشها باید پس مشاهدهی نتیجه مورد داوری قرار گیرند. رهبری طالبان تا هنوز بر همان خواستهای کلان خود مانند، بیرون شدن سربازان خارجی و تغییر قانون اساسی، تأکید دارد.
برخیها به این باور اند که پاکستان تا کنون برای تلافی ابتکارات حسن نیت از سوی افغانستان، گامی بر نداشته است. در حالیکه رییس جمهور غنی به خاطر متهم بودن به انجام معاملهی پنهانی با پاکستان زیر فشار فزاینده از سوی مردم قرار دارد، اما، در برآورده ساختن تعهدات خود کوتاهی نکرده است. از رییس جمهور غنی نقل شده است که او نمیخواهد با این موضوع از در دپلوماسی عامه وارد شود.
این وضع سبب شده است که بعضی تحلیلگران نگران باشند که مبادا پاکستان از خالیگاههای این معامله، استفاده کند و عناصر طالبان و گروه حکمتیار بدون آنکه به شورش شان پایان بخشند، در حکومت کابل سهیم شوند.
با توجه به این واقعیت که غنی چیزهای زیادی را رها کرده، حمایت مردم از او در حال فروکش کردن است. به تعلیق در آوردن کمک 400 ملیون دالری هند برای بازسازی یک کارخانهی ترمیم تانک و تجهیزات هوایی، توافق بر سر همکاریهای بیشتر نظامی با پاکستان و نبرد با طالبان پاکستان در ولایت کنر شامل این موارد میشوند. در حالیکه، در بدل آن از سوی پاکستان، هیچ چیزی به دست نیاورده است.
برعلاوه، در نتیجهی عملیات نظامی در وزیرستان پاکستان، چالشهای امنیتی افغانستان چند برابر شدهاند، چون، تروریستها از پاکستان به خاک افغانستان رانده شدهاند.
در حالیکه بعضی از مردم افغانستان و مقامهای غربی ارتش پاکستان و نیز بعضی احزاب قدرتمند سیاسی و مذهبی در آن کشور را به دلیل حمایت از شورشیان در افغانستان مقصر میدانند، اکنون نوبت اسلامآباد است که فراتر از لفاظی معمول، گام بردارد. تا زمانی که نفوذ این شبکهها در حلقهی درونی گروههای طرفدار طالبان (و القاعده) دستنخورده باقی بماند، وضعیت برای افغانستان به خاطر رسیدن به یک آیندهی روشن پیچیدهتر میشود.
دولت اسلامی به مثابه یک تهدید مشترک
این اتفاقها در زمانی به وقوع پیوسته اند که پیکارجویان دولت اسلامی (داعش) در پاکستان و افغانستان نفوذ کردهاند. القاعده و طالبان شاید با دولت اسلامی رقابتهایی داشته باشند، اما نزدیکی ایدیولوژی، اهداف، روشها و تاکتیکهای آنها میتواند همهی آنان را زیر پرچم سیاه داعش گرد هم بیاورد.
رشد سریع دولت اسلامی در افغانستان بعضی از شورشیان- به ویژه، کسانی که تمایلی به پیوستن به صلح نداشتند- را پر از امید و انرژی برای برنده شدن در جنگ کردهاست. دولت اسلامی در این اواخر گسترش قلمرو نفوذش به خراسان را اعلان کرد که عمدتا به افغانستان و بخشهایی از پاکستان اشاره دارد.
در افغانستان بسیاری از اعضای طالبان و القاعده یا آشکارا یا پنهان تعهد شان را به دولت اسلامی نشان دادهاند یا چنین کاری را برنامهریزی کردهاند. با این وجود، گزارشهایی نشر شدهاند که جنگجویان طالبان و دولت اسلامی با هم درگیر شدهاند. در دو ولایت جنوبی زابل و هلمند، ملا عبدالرئوف خادم که در این اواخر به قتل رسید، به شکل فعال برای دولت اسلامی سربازگیری میکرد. در ولایتهای فراه و کنر این گروه برای خود اردوگاههای آموزشهای نظامی تأسیس کرده است.
همچنان، مقامهای حکومت افغانستان از فعالیت پیکارجویان دولت اسلامی در ولایتهای غزنی و کندز نیز گزارش دادهاند. رییس پولیس ولایت کندز تأیید کرده است که 70 پیکارجوی دولت اسلامی در این ولایت فعالیت شان را آغاز کردهاند و میخواهند که فعالیتهای شان را در ولایتهای دیگر گسترش دهند. 30 تن از اعضای گروه قومی هزاره بیست و یک روز پیش، در مسیر شاهراه کابل-کندهار توسط تفنگداران سیاهپوش ربوده شدند. گمان میرود که آنان شبهنظامیان دولت اسلامی باشند.
یک سخنگوی دولت اسلامی در یک نوار صوتی که به تاریخ 26 جنوری نشر شده، تعیین شدن حافظ سعید خان را به حیث «والی» ولایت خراسان و ملا عبدالرئوف خدی را به حیث معاون والی خراسان اعلان کرد. حافظ سعید خان قبلا یکی از فرماندهان طالبان پاکستان (تحریک طالبان پاکستانی) و عبدالرئوف خدی، یکی از فرماندهان ارشد طالبان در جنوب افغانستان بود. دولت اسلامی در خراسان اعلان کرده که در مرز بین افغانستان و پاکستان، بیشتر از ده هزار سرباز را در خدمت دارند.
این گروه تهدید مشترک به افغانستان و پاکستان است. آنان باید با هم همکاری کنند و در برابر این دشمن در کنار هم بایستند. در عین زمان، به منظور فایق آمدن بر تهدید امنیتی و ایدیولوژیکی از سوی دولت اسلامی، تشریک مساعی منطقهای که باید شامل چین، کشورهای آسیای میانه، دولتهای خلیج و ایران گردد، از اهمیت بالایی برخوردار است.
گسترش سریع دولت اسلامی در افغانستان و بخشهایی از پاکستان بر مؤثریت هر گونه مصالحه با پاکستان، غبار تردید میافگند. اگر پیش از پیش جلو آن گرفته نشود، دولت اسلامی توانایی آن را دارد که هر گونه تلاش صلح را با چالش مواجه سازد و شورشگری در افغانستان را به سطح بالاتری ارتقا دهد.
نویسنده: جان آقا اقبال
منبع: آسیا تایمز
ترجمه:جواد زاولستانی/اطلاعات روز
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com