شفقنا افغانستان- نزدیک به دو ماه از آغاز حملات عربستان و ائتلاف همراه وی به یمن می گذرد؛ حملاتی که به گفته مسوول هماهنگی کمک های انساندوستانه سازمان ملل در یمن، تا امروز حدود یک هزار و 400 یمنی را به کام مرگ فرستاده و بیش از 6 هزار نفر را نیز مجروح کرده است. در روز گذشته و در شرایطی که قریب به اتفاق تحلیلگران بر اینکه عربستان و متحدانش به هیچ یک از اهداف خود در یمن نرسیده تاکید داشتند، عربستان اعلام کرد که از 11 شب روز سه شنبه، آتش بس پنج روزه در یمن آغاز خواهد شد و تاکنون نظریه های مختلفی ارائه شده است درباره این آتش بس موقت و اهدافی که دنبال می کند.
یک استاد ژئوپلیتیک با اشاره به اینکه عربستان، نبرد ژئوپلیتیک را به رقبا واگذار کرده و در حال حاضر به نبرد ژئواستراتژیک در منطقه روی آورده است، گفت: تا عربستان به یکسری اهداف کوتاه مدت خود دسترسی پیدا نکند، همچنان به روش خود ادامه خواهد داد، هر چند ممکن است در آینده شدت حملات را کاهش دهد.
دکتر کیومرث یزدان پناه در گفت وگو با خبرنگار شفقنا با بیان اینکه بحران یمن را نمی توان موضوعی ساده میان عربستان و یمن دانست، اظهار کرد: اگرچه از نظر سیاسی، تحلیل های متعدد و گوناگونی در خصوص دخالت نظامی عربستان، آن هم به مدت طولانی در یمن ارائه شده است، اما باید تا حدی واقعیت ها در صحنه میدانی تحولات خاورمیانه را با عینک و لنز شفاف تری دید، تا بتوان اظهار نظر نزدیک به واقعیتی انجام داد.
جنگ عربستان در منطقه، تقابلی جدی با رقبای دیرینه است
او جنگ عربستان در منطقه را یک تقابل جدی با رقبای دیرینه خواند و افزود: نگرش منفی عربستان به کشور یمن، موضوع جدیدی نیست، بلکه سابقه طولانی دارد. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و ظهور اسلام گرایی انقلابی در کشورهای منطقه، عربستان سعی کرد با ترویج نوبنیادگرایی در مقابل این استراتژی جدید در منطقه خاورمیانه و کشورهای اسلامی بایستد. می توان گفت علیرغم هزینه های بسیار سنگینی که این کشور پرداخت کرده است، تقریبا تمام سیاست های عربستان در منطقه منتج به نتیجه نشده است.
عربستان، نبرد ژئوپلیتیک را واگذار کرده و به نبرد ژئواستراتژیک روی آورده است
این استاد ژئوپلیتیک تصریح کرد: در حقیقت عربستان، نبرد ژئوپلیتیک را به رقبا واگذار کرده و در حال حاضر به نبرد ژئواستراتژیک در منطقه روی آورده است. از سوی دیگر تمام تلاش عربستان این است که با شاخ و شانه کشیدن در میدان جغرافیایی یمن، خود را به عنوان محور تعادل و سوپرقدرت منطقه ای معرفی کند. به نظر می رسد این نیز به صورت عملیاتی تاخیری است که عربستان دنبال می کند. مسلم است که در کوران تمام تحولات رخ داده در منطقه خاورمیانه که منجر به حذف دیکتاتورها شده است، اکنون خاندان آل سعود احساس می کنند که در داخل عربستان، گرفتار بحران هویت جدی و شدیدی هستند. بر این اساس با یک عملیات تاخیری، سعی در انتقال بخشی از بحران داخلی خود به خارج از مرزهای عربستان دارند.
او با اشاره به اینکه علاوه بر آن یک پیشینه تاریخی هم نسبت به این مساله وجود دارد، گفت: در زمان خاندان آل حمیدالدین، یک حمله گسترده زمینی از سوی یمن به سرزمین حجاز صورت گرفت و کینه و کدورتی تاریخی در عربستان و به ویژه نزد خاندان آل سعود نسبت به یمنی ها ایجاد شد. هر چند در آن مقطع که مربوط به اوایل قرن بیستم بود، یک توافقنامه تحت عنوان «پیمان طائف» به یمنی ها تحمیل شد، که سرآغاز یکسری تحولات درون سرزمینی در یمن هم بود؛ مهمترین پیامد آن برای کشور یمن، کنار رفتن ساختار حاکمیتی امامیه در این کشور و جایگزین شدن نظریه جمهوری خواهی بسیار ناقص، غیرمتعارف و مغایر با ساز و کارهای قبیله ای، بومی و سنتی این کشور بود.
عربستان تا به اهداف کوتاه مدت خود نرسد، همچنان جنگ را ادامه خواهد داد
یزدان پناه مساله دیگر را رقابت های منطقه ای و فرامنطقه ای دانست و خاطرنشان کرد: این رقابت ها، بحران یمن و عوامل آن را تشدید کرده است. به نظر می رسد عربستان تا به یکسری اهداف کوتاه مدت خود دسترسی پیدا نکند، همچنان به روش خود ادامه خواهد داد، هر چند ممکن است در آینده شدت حملات را کاهش دهد.
او اهداف کوتاه مدت عربستان را اهدافی چهارگانه خواند و افزود: گسترش نارضایتی و کاهش اعتماد در مردم یمن نسبت به انصارالله و جنبش انقلابی این کشور که در حال حاضر در بالاترین سطح اتحاد سرزمینی قرار دارند، از جمله این اهداف است. همچنین می خواهند به دلیل نابسامانی سیاسی و مدیریت سیاسی در یمن، خانواده های قربانیان رسیدگی نشوند و خود این مطلب، کاهش اعتماد و نارضایتی در یمن را تشدید کند. نکته مهمتر که به نظر می رسد باید یک نکته هشدارگونه برای انصارالله باشد، نفوذ دادن گروه تروریستی القاعده است که در حال حاضر در یمن بسیار فعال هستند. به ویژه در تلاش هستند که القاعده را در استان های حساس و استراتژیکی مثل عدن و صعده در میان نیروهای انقلابی و انصارالله نفوذ دهند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: از همه مهمتر، فرسایشی کردن روند تحولات داخلی در یمن، ایجاد سردرگمی در میان نیروهای سیاسی و در نهایت استقرار حکومتی باب میل خاندان آل سعود در یمن است. مساله دیگری که نباید در تحولات یمن، نادیده گرفت، این است که سران آل سعود خواستار رویارویی ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی شدید با جمهوری اسلامی ایران هستند و علاقه مند نیستند که ایران بتواند در یمن نیز مثل عراق و سوریه، معادلات را به نفع مردم این منطقه تغییر دهد. اتهاماتی که آنها به جمهوری اسلامی ایران می زنند، نیز در همین راستا قابل ارزیابی است.
او با اشاره به موقعیت جغرافیایی یمن و به ویژه مرزهای زمینی، احتمال حمله زمینی به این کشور را بسیار دشوار دانست و گفت: از نواحی دریایی هم به همین شکل است، زیرا به هر حال سواحل یمن، حدود سیصد و پنجاه جزیره دارد که همه مضرس است و فقط از طریق هلی برد امکان پیاده کردن نیرو وجود دارد. آن هم با توجه به سابقه تاریخی جنگاوری و رشادت مردم یمن به نظر می رسد بعید است، اما در اصل عربستانی ها به دنبال کسب همان چهار هدف هستند که اگر تحقق پیدا کند، شاید جنگ در داخل یمن فروکش کند.
چرا آتش بس 5 روزه در یمن آغاز می شود؟
یزدان پناه با بیان اینکه سه نظریه در خصوص آتش بس در یمن وجود دارد، گفت: اول اینکه عربستان در این پنج روز، فرصتی پیدا می کند که تنفسی به خلبانان نیروی هوایی خود دهد و همچنین بتواند بازسازی تجهیزات آسیب دیده خود و در حقیقت به روز کردن تجهیزات خود را به انجام برساند. فرضیه دوم این است که به دلیل این حمله نظامی غیر متعارف و غیر قانونی ضد بشری که عربستان به یمن داشته است، این کشور می کوشد با این اقدام بتواند در مجامع بین المللی، توجیهاتی برای این کار داشته باشد و افکار عمومی جهانی را بیش از این علیه خود نبیند.
او ادامه داد: تمام برنامه ریزی عربستان این بود که با ائتلاف با کشورهای مهمی مثل پاکستان، مصر و ترکیه، حمله زمینی به یمن را انجام دهد و این سناریوی او با شکست مواجه شده است. بر این اساس این احتمال وجود دارد که بتواند با این آتش بس جایگزین های مطمئنی برای ورود زمینی به یمن پیدا کند یا همین کشورها را دوباره پای میز مذاکره آورد و آنها را متقاعد کند که به نظر می رسد این هم دور از دسترس است. فرضیه سوم هم هشدارها و اخطارهایی است که همپیمانان غربی عربستان از جمله آمریکا به این کشور داده اند که ادامه این روند به این شدت ممکن است بسیاری معادلات را از کنترل آنها در خاورمیانه خارج و فضا را برای جولان رقبای سنتی آنها باز کند. به نظر می رسد این آتش بس با در نظر گرفتن این سه فرض در حال انجام است.
این استاد ژئوپلیتیک در پایان تصریح کرد: به موضوع چهارمی هم می تواند مورد توجه عربستان قرار گرفته باشد، که ممکن است صبر مردم یمن، جنگجویان یمن، انصارالله، کمیته های مردمی و ارتش یمن به سر آید، از همه چیز خود بگذرند و به طور گسترده وارد خاک عربستان شوند. این هم دور از ذهن نیست و ممکن است که بر این تصمیم گیری خاندان آل سعود برای برقراری آتش بس موقت 5 روزه حتما اثرات خود را گذاشته باشد.
انتهای پیام