شفقنا افغانستان-همایش بین المللی «حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن» صبح روز چهارشنبه به مدت دو روز در سالن همایش های دانشگاه مفید قم آغاز به کار کرد.
به گزارش شفقنا؛ در این مراسم آیت الله موسوی اردبیلی رئیس دانشگاه مفید و استاد حوزه علمیه، آیت الله امینی و آیت الله غروی عضو جامعه مدرسین، سردار مجتبایی فرمانده انتظامی استان قم، برخی اعضای شورا شهر و معاون استاندار قم حضور داشتند.
ابتدا میر سعید موسوی کریمی قائم مقام رئیس دانشگاه مفید، حجت الاسلام محمد علی شاه آبادی دبیر همایش و آیت الله رضا استادی استاد برجسته حوزه علمیه قم سخنرانی کردند.
همچنین دکتر جنیدی از طرف ریاست پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دکتر خسرو قاسم استاد دانشگاه علیگره از هند، دکتر ابراهیم منهاج دشتی محقق مترجم نهج البلاغه، دکتر چرنینکو مدیر موسسه مطالعات اسلامی مسکو و حجت الاسلام والمسلمین مجید الصائغ استاد و پژوهشگر علوم اسلامی از حوزه علمیه نجف هم در این مراسم سخنرانی کردند.
همچنین در نوبت عصر چهارشنبه چندین نشست تخصصی با حضور اساتید شرکت کننده برگزار شد و صاحبان مقالات برتر به ارائه آثار خود پرداختند.
نشست های حکومت علومی و چشم انداز، حکومت علوی و فرهنگ دینی، حکومت علوی و کارگزاران و حکومت علوی و تمدن سازی در نوبت صبح روز چهارشنبه و نشست هایی همچون حکومت علوی و تندروی، حکومت علوی و آگاهی بخشی، حکومت علوی و مدیریت فرهنگ عمومی، حکومت علوی و اقتصاد، حکومت علوی و اخلاق و حکومت علوی و مردم سالاری در نوبت صبح پنجشنبه در نظر گرفته شده اند.
حضرت آیت الله موسوی اردبیلی:حضور در همایش حکومت علوی اظهار ارادت به حضرت مولی(ع) است
حضرت آیت الله موسوی اردبیلی گفت: حضور اساتید داخلی و خارجی در همایش حکومت علوی در حقیقت اظهار ارادت آنها به حضرت مولی(ع) است.
به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، استاد حوزه علمیه قم صبح امروز در مراسم افتتاحیه همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: به همه اساتید محترم که از داخل و خارج کشور در این مراسم و همایش حضور یافته اند و در واقع اظهار ارادت به حضرت مولی(ع) کرده اند تشکر می کنم.
او افزود: امیدوارم خداوند همه را مشمول عنایت خود بگرداند و همگان را مأجور بدارد.
هدف اصلی تاسیس دانشگاه مفید تولید علوم انسانی منطبق با تشیع است
میر سعید موسوی کریمی در مراسم افتتاحیه همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: این دانشگاه در حقیقت بخشی از موسسه خیریه مکتب امیرالمومنین(ع) است.
او افزود: این موسسه دارای وظایف مختلفی از جمله تاسیس مراکز تحقیقاتی و تعلیماتی شامل مدارس، دانشگاه، کتابخانه، موسسات آموزشی و حوزه های علوم دینی، پرداخت شهریه به حوزه ها و مدارس علوم دینی و دانشجویان مستعد، چاپ کتاب و مجلات و روزنامه ها و انواع نرم افزارها، تشکیل و برپایی مجالس سخنرانی، میزگرد و تبادل همکاری با مراکز علمی است.
قائم مقام دانشگاه مفید شناسایی و رفع موانع و ناملایمات و زمینه سازی برای رشد و تعالی معنوی انسان را بخشی از بیانیه مأموریت مکتب امیرالمومنین(ع) دانست و گفت: این موسسه دارای ساختار امور دینی است که شامل مسجد نور، مسجد امیرالمومنین(ع)، مسجد توحید، مسجد النبی(ص)، دفاتر بیت و امور طلاب است.
او ادامه داد: ساختار امور آموزشی نیز شامل مدارس مفید (تاسیس 1350) به تعداد 13 مورد و دانشگاه مفید است و علاوه بر این ساختار امور فرهنگی نیز مجموعه ای از کتابخانه ها و کانون توحید در تهران را شامل می شود.
موسوی کریمی به ساختار امور خیریه موسسه مکتب امیرالمومنین(ع) اشاره کرد و افزود: این ساختار نیز شامل صندوق قرض الحسنه، کمک های بلاعوض، تامین جهیزیه و همکاری با موسسات خیریه می شود.
قائم مقام رئیس دانشگاه مفید با بیان اینکه ترویج آموزه های اهل بیت(ع) در بیانیه مأموریت ساختارهای مختلف این موسسه همواره مورد تاکید قرار گرفته است گفت: دانشگاه مفید نخستین دانشگاه اسلامی است که در قم تاسیس شده به این معنی که دغدغه آموزه های دینی را دارد و همچنین اولین دانشگاه وابسته به یک مرجع محسوب می شود.
او تولید علوم انسانی منطبق با اسلام و آموزه های اهل بیت(ع) را هدف اصلی تاسیس دانشگاه مفید دانست و تصریح کرد: اساسنامه دانشگاه در سال 1367 در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و دانشگاه مفید هم سال 1368 تاسیس شد.
موسوی کریمی به آغاز طرح اصلاح و توسعه دانشگاه جهت تحقق بهتر اهداف آن در سال 93 اشاره کرد و بیان داشت: این اصلاح و توسعه شامل احداث ابنیه جدید و همچنین تغییراتی در نیروی انسانی خواهد بود.
قائم مقام رئیس دانشگاه مفید عنوان کرد: تولید دانش در حوزه علوم انسانی سازگار با مبانی دینی و مکتب اهل بیت(ع) و تربیت نیروی انسانی پایبند به مبانی دینی برای بهبود وجوه گوناگون حیات فردی و جمعی مسلمانان در دنیای معاصر بخش اصلی بیانیه این دانشگاه است.
او به ارزش های حاکم بر دانشگاه مفید اشاره کرد و گفت: دین مداری یعنی اهتمام به ارزش ها و معارف اهل بیت(ع)، کرامت و حقوق انسانی، دانایی محوری، هم افزایی و همکاری به ویژه تعامل با مرجعیت دینی و حوزه علمیه و نیز مراکز دانشگاهی داخلی و بین المللی و سرمایه سازمانی یعنی انضباط، شفافیت و پاسخگویی، مشارکت و کار جمعی، مسئولیت پذیری، آگاهی، صداقت و اعتماد از جمله این ارزش ها هستند.
موسوی کریمی هدف از برگزاری همایش هایی همچون حکومت علوی را احیا و تقویت این ارزش ها دانست و افزود: امیدواریم مباحث مطرح شده در همایش حاضر، گامی به جلو در راستای تحقق این هدف ها باشد.
ارسال 500 مقاله به دبیرخانه همایش «حکومت علوی»
حجت الاسلام محمد علی شاه آبادی در مراسم افتتاحیه همایش «حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن» که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: از حدود یک سال پیش محورهای همایش حاضر تعیین و فراخوان آن ارائه شد.
او افزود: جمعی از اساتید حوزوی داخلی و خارجی در این زمینه با دانشگاه مفید همکاری داشته اند؛ مرکز تحقیقات امام علی(ع) نیز همکاری بیدریغی داشت و پژوهشگاه مطالعات اسلامی در علوم انسانی وابسته به دانشگاه فردوسی مشهد و برخی دیگر از نهادها نیز در این زمینه همکار دانشگاه مفید بودند.
دبیر همایش حکومت علوی با بیان اینکه نقد و بررسی نهج البلاغه در پیش نشست اول انجام شد گفت: در پیش نشست دوم نیز برخی آثار همایش همچون نهج البلاغه به خط یاقوت مستعصمی و نامه امیرالمومنین(ع) به قاضی اهواز رونمایی شدند.
او ادامه داد: نهج البلاغه ای مرتب شده بر اساس زمان صدور نیز توسط یکی از اساتید تدوین و نشر یافته است.
شاه آبادی با بیان اینکه بیش از هزار چکیده و حدود 500 مقاله به دبیرخانه همایش رسیده است گفت: پس از ارزیابی توسط داوران 100 مقاله پذیرفته شدند که 40 مقاله در یک نشست عمومی و 12 نشست تخصصی ارائه خواهند شد.
دبیر همایش حکومت علوی با تشکر از همه نهادها و سازمان های همکار در این همایش به ویژه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خاطرنشان کرد: آنچه محقق شده به برکت وجودی امیرالمومنین علی(ع) و تلاش های آیت الله موسوی اردبیلی است و امیدواریم این نهال معنوی هر روز پرثمرتر و با برکت تر سایه خود را بر سر محققان و پژوهشگران و مشتاقان فرهنگ اهل بیت(ع) بگستراند.
سیره حکومت علوی، زندگی همطراز حکام با عموم اجتماع است
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در مراسم افتتاحیه همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید قم برگزار شد در سخنانی با موضوع سهم حکام از بین المال اظهار داشت: امام امیرالمومنین علی(ع) در سخنانی تاکید داشته اند که بیت المال اموال شخصی نبوده و برای همه مسلمانان است.
او افزود: ایشان در بیانات خود حتی تاکید کرده اند که حکام و مدیران حکومتی باید در مصرف کاغذ و مرکب هم صرفه جویی کنند و به اموال مسلمانان آسیب نرسانند.
آیت الله استادی با بیان اینکه به فرموده امام علی(ع) نباید به شخصی بیش از حق او داده شود گفت: ایشان در مورد خیانت در بیت المال نیز هشدارهای فراوانی به حکام و والیان می دادند و می فرمودند اگر چنین موردی سر بزند به شدت برخورد خواهم کرد و در سخنان ایشان کم و زیاد خیانت در بیت المال مطرح نبوده بلکه اصل موضوع اهمیت داشته است.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم عنوان داشت: کارمندان حکومتی و دولتی نیز بر اساس قراردادهایی که اضرار به اموال مسلمانان نباشد حقوق دریافت می کنند البته برخی اوقات مشاهده می شود برخی افراد نیم ساعت کار و حقوق هشت ساعت را دریافت می کنند.
او با اشاره به مناصب بالاتر از کارمندی دولت و حکومت خاطرنشان کرد: به عنوان مثال نمایندگان مجلس، اعضای خبرگان و … را می توان نام برد و سخن از این است که حضرت علی(ع) برای چنین افرادی حقوقی تعیین کرده اند یا خیر و با مطالعه در تاریخ در می یابیم ایشان برای والیان خود چنین کاری انجام نمی دادند و هر چه هست مربوط به خلفای عباسی و بعد از آن است.
آیت الله استادی تاکید کرد: اگر مردم ببینند زندگی حکام مانند خود آنهاست علاقمند می شوند و اعتماد پیدا می کنند ولی اگر تفاوتی وجود داشته باشد مشکلاتی به وجود می آید؛ در طول تاریخ عالمانی در دل مردم جا باز کرده اند که زندگی ساده ای داشته اند ولی آنها که در عین بزرگ بودن و محترم بودن، زندگی پر زرق و برقی را در پیش گرفته اند به یقین حرف شان در میان مردم نفوذ نداشته است.
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه اموال در اختیار حکام باید به نیازمندان داده شود گفت: باید دید آیا حضرت با حکام و والیان خود قراردادی داشته و به آنها حقوق می پرداخته یا اینکه آنها خود می دانسته اند که این کار مانند دیگر امور کارمندی نیست.
او اضافه کرد: این سوال بجایی است که چرا تفاوت میان شهرهای مختلف و حتی محلات گوناگون و در واقع تقسیم بندی مناطق محروم و برخوردار وجود دارد در حالیکه مواهب طبیعی و ثروت های جامعه باید در اختیار همگان قرار گیرد.
آیت الله استادی با اشاره به اینکه مسئولیت و حکمرانی طعمه ای برای افراد نبوده و امانتی است که در اختیارشان قرار می گیرد گفت: امام راحل فرموده اند هدف از انقلاب و حکومت اسلامی، پیشبرد دین خدا بوده است و البته این امر الزاماتی دارد به این ترتیب که حاکمان و کسانی که در ردیف اول جامعه هستند، زندگی هایی مانند عموم مردم و حتی پایین تر از آنها داشته باشند تا اسلام پیشرفت کند وگرنه در غیر این صورت مانع از هدف اصلی خواهد بود.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بیان داشت: چنانچه این اصول رعایت شوند حکومت ها مورد اعتماد مردم قرار می گیرند.
او تاکید کرد: مسئولان باید در حد متوسط زندگی خود را اداره کنند و توقع بیش از حد نداشته باشند نه اینکه گمان کنند حال که مسئولیت حکومت یا قضاوت را بر عهده دارند باید همه چیزشان تامین باشد.
آیت الله استادی در ادامه به روایتی از امام رضا(ع) اشاره کرد و افزود: ایشان فرموده اند حکام و مسئولان اجتماع باید از همان دری تردد کنند که محل مراجعات مردمی شان است.
استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود به شرایط متفاوت حکومت در دوران های مختلف پرداخت و گفت: حاکمان اسلامی باید بدانند در نظام خاصی مشغول به خدمت شده اند و حکومت و مسئولیت، طعمه ای برای آنها نخواهد بود.
او با بیان اینکه بنا نیست در اینجا از حکومت حاضر انتقاد کنیم خاطرنشان کرد: هدف این است که سیره حکومت علوی را بشناسیم و تا آنجا که می توانیم راهکارهایی برای اجرای صحیح آن ارائه دهیم.
آیت الله استادی ادامه داد: اگر کسی بگوید من به عنوان متخصص، به مقام وزارت رسیده ام و بابت همین باید حقوق خاصی دریافت کنم، چندان با روایات اسلامی سازگار نیست؛ بهترین نمونه برای زندگی یک والی در حکومت اسلامی، زندگی امام راحل و شخص رهبر معظم انقلاب است و من طی مراجعاتی که به خانه ایشان داشته ام دیده ام که سطح بسیار ساده ای دارد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه حکام در جامعه اسلامی حتی اگر ثروت شخصی هم دارند باید رعایت کنند و ساده زیست باشند گفت: سیره اهل بیت(ع) در این زمینه بهترین راهگشا و راهنمای ماست.
نقش برجسته علمای هندی در معرفی شخصیت امام علی(ع)
حجت الاسلام والمسلمین مهدی مهدوی پور در همایش حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب و پیامد آن یعنی بیداری اسلامی، الگوی حکومت اسلامی به جهانیان معرفی شد و این همایش هم می تواند به صدها سوالی که در این زمینه وجود دارد پاسخ دهد.
او افزود: درصدد هستیم دو سال دیگر در هندوستان، همایش بزرگی در مورد شخصیت امام علی(ع) برگزار کنیم زیرا در این کشور، شخصیت امام اول شیعیان در مجامع علمی و عمومی چه مسلمانان و چه غیر مسلمانان مطرح است.
نماینده رهبر معظم انقلاب در هند با بیان اینکه در هندوستان و در گذشته، علمای بزرگی در شهرهای مختلف زندگی میکردهاند گفت: در گذشتهای نه چندان دور 30 نفر در این کشور صاحب رساله و دارای مقام مرجعیت بودهاند و همچنین 50 هزار کتاب خطی از علمای این کشور بر جا مانده است.
وی ادامه داد: در مورد ولایت و شخصیت امام علی(ع) نیز کتاب های ارزندهای توسط علمای هندی نوشته شده است.
مهدوی پور با بیان اینکه در سراسر هندوستان، عاشورا روز تعطیل رسمی است خاطرنشان کرد: بیش از 200 میلیون مسلمان در این کشور زندگی می کنند و به عزاداری می پردازند همچنین در یکی از ایالت های هند با 190 میلیون نفر جمعیت و تنها 25 میلیون نفر مسلمان، روز میلاد امام علی(ع) تعطیل رسمی و جشن اعلام شده است.
نماینده رهبر معظم انقلاب در هند عنوان داشت: کتاب های فراوانی در مورد شخصیت حضرت علی(ع) نوشته شده که برخی از نویسندگان آنها هندو و غیر مسلمان هستند.
او تاکید کرد: بجاست که در هندوستان با هدف احیای منابع علمی که مورد استفاده حوزه ها نیز هست، همایشی با هدف معرفی شخصیت امام علی(ع) و گرامیداشت نویسندگان این کتاب ها برگزار شود.
مهدوی پور با بیان اینکه علمای هندوستان دارای نگاهی علمی به مسائل تاریخی و سیره اهل بیت(ع) هستند گفت: از جمله کتاب عماد الاسلام را می توان نام برد که در 18 جلد منتشر شده و هفت جلد آن مربوط به موضوع امامت است.
نماینده رهبر معظم انقلاب در هند عنوان داشت: شرکت برخی اساتید حوزوی از هند در این همایش فرصتی است که بتوانیم زمینه همایشی در مورد شخصیت امام علی(ع) را در این کشور فراهم کنیم.
جنیدی: عدم توجه به سیره نبوی و علوی عامل اصلی مشکلات جوامع اسلامی است
محمود جنیدی در همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: انتظار این بود که امروز پرچم فلسفه و منطق از فراز جامعه اسلامی مشاهده می شد ولی این اتفاق نیفتاد و بسیاری از مسلمانان گرفتار آشفتگی در فکر و اندیشه هستند و ریشه خود را می زنند.
او افزود: بلایای بسیاری که در جوامع اسلامی دیده می شود دارای ریشه های عمیق هستند؛ دوری از سیره پیامبران الهی به ویژه نبی مکرم اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) به خصوص اندیشه های زلال امام علی(ع) از علت های اصلی این تیره بختی تاریخی است.
عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه مسلمانان باید با استفاده از اهل خرد، قرن ها زودتر از این به حل مشکلات خویش می پرداختند و راه خودباوری را می پیمودند گفت: با این حال این امر را شاهد نیستیم.
او ادامه داد: معتقدیم سیره نبوی و علوی، می تواند مسلمانان را در موقعیت ممتازی قرار دهد؛ هزار و اندی سال قبل موضوعاتی که از سوی فیلسوفان امروزی جدید انگاشته می شود در کلام امام علی(ع) مطرح شده که از آن جمله می توان به حقوق مردم بر دولت ها و بالعکس، آزادی و برابری اشاره کرد.
جنیدی با اشاره به ضرورت تتبع در نظریات سیاسی و شیوه های حکمرانی امام علی(ع) خاطرنشان کرد: نظریات ایشان همچنان می تواند بشریت خسته از آزمودن ها، تجربه ها و خطاها را به آزادی و برابری برساند.
عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی عنوان داشت: امروز جوامع به دلیل دید تک بعدی به مباحث انسانی، در آشفتگی و مشکلات دست و پا می زنند ولی اسلام به عنوان دینی که جنبه های اجتماعی و سیاسی مختلفی است می تواند گره گشا باشد.
او اضافه کرد: برای فهم صحیح اسلام چاره ای جز بازگشت به قله های بلند تربیت یافتگان نخستین آن نداریم؛ رجوع به سیره رسول اکرم(ص) و مهمترین تربیت یافته این مکتب یعنی حضرت علی(ع) مهمترین منابع به شمار می روند و نهج البلاغه هم کتابی است که نقشی بسزا در شناخت ویژگی های سیاسی و اجتماعی اسلام خواهد داشت.
جنیدی با بیان اینکه در نگاه امام علی(ع) حقوق و تکالیف سیاسی انسان در ارتباط مستقیم با حقوق اسلامی هستند گفت: آنچه امروز به نام مدرنیته معرفی می شود دارای عدم تطابق با دین و نیز منطق اومانیستی است و به نام دین داری، انسان ها را از حقوق دینی آنها محروم می کند.
عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی خاطرنشان کرد: جایگاه، مسئولیت و تکلیف و حق انسان در ادبیات امام علی(ع) واضح و روشن هستند و این حقوق شامل هم کیشان ایشان نیست بلکه همه انسان ها حقی دارند؛ در اندیشه سیاسی ایشان حاکمان در مقابل همه طبقات و انسان ها مسئول بوده و کسی بر دیگری رجحان ندارد.
او اجرای عدالت اجتماعی و احقاق حقوق بندگان خدا را اصلی مهم در اندیشه امام علی(ع) دانست و تصریح کرد: انسان با عقل و تدبیر و آنچه بر زبان جاری می کند شناخته می شود نه با هویت ظاهری و این مهمترین موردی است که در این اندیشه علوی می توان یافت.
جنیدی گفت: تفسیرها و قرائت های مختلفی در طول تاریخ در جهان اسلام به وجود آمده و انسان را از حقوق اساسی باز داشته و در دنیای معاصر نیز به واسطه برخی تحولات و حوادث، نگاهی غیر انسانی به مسلمانان شکل گرفته بنابراین تلاش در راستای تبیین نظریات امام علی(ع) در این شرایط ضروری است.
پژوهشگران در ادامه همایش در 18 نشست تخصصی به ارائه مقالات خود پرداختند که در زیر به برخی از مهمترین آنها اشاره می شود:
مشروعیت حکومت از دیدگاه امام علی(ع)
مهدی جعفری عصر چهارشنبه در نشست تخصصی «حکومت علوی و چشم اندازها» ی همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید قم برگزار شد در مقاله ای با عنوان «حکومت علوی» اظهار داشت: حکم در نهج البلاغه هم به معنای فرمان الهی و هم به معنای قضاوت و نیز حکومت و مدیریت اجرایی کشور؛ در اینجا باید به نکته دقیقی اشاره کرد که برای برخی موجب اشتباه شده است.
پس از جریان حکمیت در پایان جنگ صفین، عده ای که حکمیت را بر ایشان تحمیل کرده بودند و بعدا معلوم شد فریب خورده اند به ظاهر از آن غفلت بیدار شدند و سپس مواردی خلاف را مطرح کردند به همین دلیل امام علی(ع) فرمودند حکم خدا آن فرمان آفرینشی است که در مورد همه موجودات جاری است و بر جهان هستی قانونی حاکم کرده و چون شما راه اشتباه را در پیش گرفته اید فرمان نابودی و کیفر الهی در مورد شما جاری خواهد شد.
مفهوم حکومت در سیره و اندیشه امام علی(ع) «مدیریت و امانتداری و خدمت به خلق» است.
امیرالمومنین علی(ع) برای زمامدار وظایف چندی قائل هستند که همه آنها در جهت اداره درست کشور و سر و سامان دادن به امور مردم است.
امام علی(ع) خاستگاه حکومت را خدا می داند که با اعطای اراده و تدبیر به انسان ها، آنان باید این حق را با توجه به اندیشه و اعتقاد خود اعمال کنند.
امیرالمومنین(ع) «مشروعیت حکومت» را در «انتخاب خبرگان زمان»، «رضایت و پذیرش مردم» و «آزادی مردم در بیعت» می داند و «هدف حکومت» را «برپا داشتن حق و از میان برداشتن باطل» به شمار می آورد.
از نظر ایشان کسی شایسته زمامداری است که «بر اجرای امر از همگان نیرومندتر و نسبت به فرمان خدا درباره آن از همگان داناتر باشد».
شیوه رفتار زمامدار باید به گونه ای باشد که شهروندان احساس نکنند او برای خود امتیازی قائل شده است؛ قدرت او را مغرور نکند بلکه مسئولیت را نعمتی بداند که خداوند به وی ارزانی داشته و به مردم نزدیک تر شود و نسبت به آنان مهربان باشد.
امام علی(ع) در خطبه 34 نهج البلاغه می فرمایند: حق شما بر من این است که توصیه های خیرخواهانه داشته باشم، آگاهی و دانایی تان را افزایش دهم، زمینه رفاه اجتماعی تان را به وجود آورم.
در نظام حکومتی امام علی(ع) حاکمان باید به وسیله بهره گیری از ثروت های جامعه و دریافت خراج، به اداره کشور بپردازند و در این امر عدالت را رعایت کنند.
خوارج نخستین نماد تفکر تکفیری در اسلام هستند
عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه عصر چهارشنبه در نشست تخصصی «حکومت علوی و فرهنگی دین» ی همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد در مقاله ای با عنوان «حکومت علوی، در برخورد با تفکر تکفیری» اظهار کرد: یکی از جریاناتی که در زمان حکومت علوی ظهور کرد، جریان تفکر تکفیری بود.
جریانی که با کوچک ترین بهانه ای به تکفیر و تفسیق مخالفان خود مباردت کرده و آثار کفر و فسق بر آن مترتب می نمود؛ جریانی که پیش از آن در تاریخ اسلام سابقه ای نداشت هرچند در تاریخ ادیان الهی گذشته مانند یهود و مسیحیت دارای سابقه بود.
ویژگی های این جریان و چگونگی برخورد امام علی(ع) به عنوان رهبر دینی و سیاسی جامعه موضوع این مقاله است.
امام علی(ع) با توجه به ویژگی های این جریان سیاسی و پیروان آن، در برخورد با این جریان، سیاستی تدریجی بر پایه ارشاد، هدایت و نجات آنان از «جهالت و قشری گری» و از «دام قدرت طلبان و سیاست بازان» در پیش گرفتند.
سیاستی که می توان شبیه آن را در مراتب فریضه امر به معروف و نهی از منکر یافت؛ راهبرد امام در جلوگیری از نفوذ و گسترش تفکر این جریان سیاسی در جامعه آن روز و آینده امت اسلامی محور دیگر این نوشتار است.
«روشن گری نسبت به انحرافات فکری و رفتاری و این جریان و ریشه های آن» نخستین و مهمترین اقدام اثباتی امام و «جلوگیری از قرار گرفتن این جریان در کانون قدرت سیاسی» و «جنگ با آنان که بر مبنای این تفکر بر حکومت علوی خروج کرده و امنیت اجتماعی را سلب نمودند» از جمله اقدامات سلبی امام در برخورد با این جریان بود؛ راهبردی که لازم است الگوی حکومت هایی باشد که در سودای گسترش اسلام ناب و اعاده مجد و عظمت امت اسلامی» در سر دارند.
امام علی(ع) هیچگاه از جایگاه قدرت به مقابله با خوارج نپرداختند بلکه همواره سعی داشتند آنها را به واسطه اعتراضاتی که نسبت به حکمیت داشتند به شیوه منطقی اقناع سازند.
ایشان در برابر اعتراض به اینکه چرا حکمیت را قبول کرده و حکم تعیین نموده است فرمودند ابتدا تذکر دادم که این فریبی بیش نیست که طرف مقابل درخواست حکمیت قرآن را کرده؛ من دیروز امیر مومنان بودم و امروز به من امر و نهی می شود، شما دوست دارید زنده بمانید و من نمی توانم شما را به انجام کاری که نمی پسندید مجبور کنم (حضرت سربازان خود را به اجبار به میدان جنگ بازنگرداند ضمن اینکه هم حکمیت و هم حکم بر ایشان تحمیل شد) ما افراد را حکم قرار ندادیم بلکه قرآن را به حکمیت پذیرفتیم، این قرآن خطی است نوشته شده میان دو جلد و زبان ندارد تا سخن بگوید بلکه نیازمند به کسی است که آن را ترجمه کند.
ایراد دیگری که به حضرت علی(ع) گرفته می شد مدت تعیین کردن برای حکمیت بود و امام در جواب فرمودند فرصتی برای بازگشت شما از راه خطایی که در پیش گرفته اید در نظر گرفتم.
خوارج در مقام عمل از حرف خود بازگشتند زیرا امرای مختلفی را به صورت پی در پی برای خودشان برگزیدند؛ آنها امام علی(ع) و مومنان را تکفیر کردند و خواستار توبه آنها شدند؛ حضرت علی(ع) فرمودند حتی اگر من کافر شده باشم چرا بقیه را تکفیر می کنید؟
تکفیری های آن دوران همچنین می گفتند چرا عنوان «امیرالمومنین» را از حکمیت حذف کرده ای و حضرت در جواب استدلال کردند پیامبر اکرم(ص) حتی نام خدا را در صلح حدیبیه حذف کرده بودند تا صلحی برقرار شود.
امام علی(ع) همچنان به دیگر اعتراضات بنی اسرائیلی خوارج پاسخ های منطقی ارائه کردند؛ بنابر برخی نقل ها این سخنان سبب شد بیش از 4 هزار نفر که ثلث خوارج به شمار می رفتند از آنها جدا شوند؛ امیرالمومنین(ع) همچنین فرمودند شما بر ما حقوقی دارید و تا زمانی که دست به سلاح نبرید با شما کاری نداریم.
سرزنش و نکوهش خوارج از دیگر مراحل هدایت خوارج توسط حضرت علی(ع) به شمار می رود؛ این مرحله زمانی بود که معلوم شد آنها سر عناد و لجاجت دارند.
سبک مغزی، سفیه بودن و غرق در خیالات احمقانه، از جمله توصیفاتی است که امام علی(ع) خوارج را با آنها خطاب کردند تا سرزنششان کنند و همچنین آینده امت اسلامی را برایشان ترسیم کردند.
خوارج به فرموده حضرت علی(ع) بدترین مردم و آلت دست شیطان و عامل گمراهی دیگران بودند؛ در مرحله سوم چون خوارج دست به شمشیر بردند و جنایت کردند، امام در مقابلشان به دفاع برخاست و جنگ نهروان رخ داد.
خوارج نخستین نماد تفکر تکفیری که برخاسته از جهل و جمود و ساده انگاری بود مطرح هستند و حکومت علوی را در صدر اسلام با شکست مواجه کردند و بهانه ای به دست بنی امیه دادند؛ امام علی(ع) در مقابل آنها سیاستی تدریجی را در پیش گرفت و نه تنها از حقوق شهروندی محرومشان نکرد، از اقناع منطقی شروع، با سرزنش ادامه و با جنگ، چشم فتنه را کور کرد.
امام علی(ع) مروج صلح بودند
حجت الاسلام شیخ کاشف الغطاء درهمایش حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد اظهار کرد: موضوعات آشتی جویانه مد نظر امام علی(ع) را در مقابله خود شرح داده ام و سعی کرده ام از روش های بیطرفانه و علمی در این مورد بهره ببرم.
او افزود: معنایابی محورهای اساسی مورد نظر امام علی(ع) در سیاست های آشتی جویانه هدف از این کار بوده است و به همین دلیل هر یک از مفاهیمی را که در بافت آن وجود دارد روشن شده است.
استاد حوزه علمیه نجف اشرف با بیان اینکه مفاهیم و موضوعات ارزشمندی را می توان در کلام امیرالمومنین علی(ع) مشاهده کرد گفت: آنچه ما را به سمت این موضوع می کشاند، اندک بودن منابع در این زمینه است در مقایسه با آنچه واقعا وجود داشته و نیز مفاهیمی که اختصاصا توسط ایشان بکار گرفته می شدند.
او ادامه داد: امام علی(ع) در عرصه جنگ و نبرد فیزیکی نیز تلاش می کردند ابتدا روشی آشتی جویانه را در پیش بگیرند؛ ایشان در عین شجاعت و دلاوری فراوان، ابتدا صلح جویی و صلح طلبی را در پیش می گرفتند.
کاشف الغطاء با اشاره به سوابق حضرت علی(ع) در میادین نبرد و جهاد خاطرنشان کرد: با این حال ایشان تلاش می کردند بعد آشتی و صلح را ترویج دهند و آن را پی بگیرند.
استاد حوزه علمیه نجف اشرف بیان داشت: ایشان به مالک اشتر سفارش فرمودند هیچ سخنی که مبنی بر آشتی و صلح باشد را رد نکن زیرا عقیده داشتند جنگ ضرورت است اما گزینه اول به شمار نمی رود و اولویت با صلح است.
او با بیان اینکه امام اول شیعیان، مبلغ و مروج صلح انسانی بودند خاطرنشان کرد: ایشان در مناجات ها، نامه ها و خطبه های خویش بارها بر این موضوعات تاکید کرده اند.
برخی علمای اسلامی با پرداختن به موضوعات جزئی نقش هدایت گری خود را از دست داده اند
هاشم قریسه روز چهارشنبه در همایش حکومت علوی نگاهی بعد از 14 قرن که در دانشگاه مفید قم برگزار شد اظهار کرد: هنگامی که انقلاب در تونس به پا شد، تلاش کردیم از اختلاف و درگیری بپرهیزیم و از آشفتگی جلوگیری کنیم و این به برکت فعالیت های دانشگاه زیتون بوده است.
او افزود: امام علی(ع) دارای روش هایی در حکومت و اجتماع بودند که لازم است امروز همه حکمرانان و مردم از آن معارف ناب سیراب شوند.
رئیس دانشگاه زیتون تونس با بیان اینکه امت اسلامی باید پس از این همه تفرقه و جدایی، در کنار یکدیگر جمع و متحد شوند گفت: خداوند در سوره مبارکه «احزاب» آیات 43 و 56 مطالب عمیقی در این زمینه آورده است؛ از عدالت و کرم او این است که درود خود و ملائکه را برای پیامبرش و مومنان قرار داده است.
او ادامه داد: لازم است مسلمانان به خودباوری برسند و انگیزه لازم برای محبت میان یکدیگر و کامل کردن کارهای خویش را با اتکا به آیات قرآن داشته باشند زیرا مومنان همواره مورد تکریم خداوند و تحت حمایت او هستند و باید بدانند که این بزرگ ترین پشتوانه برای آنهاست.
هاشم قریسه با اشاره به ضرورت همکاری میان مسلمانان خاطرنشان کرد: حضرت محمد(ص) در روایتی فرموده اند دین یعنی خیرخواهی، برای خدا، پیامبرش و پیشوایان؛ این رابطه ای است که باید همکاری میان مسلمانان بر پایه آن طرح ریزی شود.
رئیس دانشگاه زیتون تونس با بیان اینکه بر اساس روایات، مسلمان کسی است که دیگران از دست و زبان او در امان باشند گفت: در روایات ناظر به این موضوع، عموم مردم اعم از مسلمانان و غیر مسلمانان مد نظر بوده اند.
او تاکید کرد: حق هر مسلمانی این است که دیگران آبرو، جان و مال او را حفظ کنند و محترم بشمارند و این از جمله لوازم عبادت عمومی به شمار می رود.
هاشم قریسه آشفتگی زندگی امروز مسلمانان را مورد توجه قرار داد و افزود: این امر به دلیل عدم وجود لوازم این عبادت عمومی و ارتباط اجتماعی رخ داده است.
رئیس دانشگاه زیتون تونس با بیان اینکه گروه های منحرف در اسلام به دلیل توجه بیش از حد به عبادات فردی و عدم توجه به روابط اجتماعی شکل گرفته اند خاطرنشان کرد: این گروه ها فقط به بعد عبادت به معنای خاص توجه دارند و عبادت به معنای عام را رها کرده اند.
او ادامه داد: شخصی به نام امام شعبی در پاسخ به سوالی در مورد کشتن حشره ای در حال احرام گفته بود شما امام حسین(ع) را می کشید و برایتان مهم نیست ولی کشتن یک حشره در زمان احرام برایتان اهمیت یافته؛ زمینه اینگونه تفکرات بی توجهی به اصل دین و عقل و اندیشه است.
هاشم قریسه با بیان اینکه ثمره این بی توجهی، گمراهی تدریجی است تصریح کرد: برخی علمای اسلامی هم تنها به موضوعات جزئی پرداخته و از نقش هدایتگری خود بازمانده اند بنابراین لازم است علمای واقعی به جایگاه اصلی خود بازگردند و هدایت جامعه را بر اساس آموزه های اسلامی بر عهده بگیرند و البته این وظیفه هر مسلمانی است که باید در هر دوره، به معارف دینی، عقل و خرد بازگردد و هدایت شود.
رئیس دانشگاه زیتون تونس عنوان داشت: عالمان واقعی مقاصد شریعت را بهتر می دانند و سزاوارتر هستند برای عهده داری امور مسلمانان؛ آنچه برای امت اسلامی ضرر دارد اینکه افراد بدون صلاحیت مدیریت جامعه را در اختیار بگیرند.
حکومت پیامبر اسلام(ص) و حضرت علی(ع) عینی ترین مدل اداره حکومت اسلامی است
فاطمه چاگپر عصر چهارشنبه در نشست تخصصی «حکومت علوی و چشم اندازها» ی همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید قم برگزار شد طی مقاله ای با عنوان «مروری بر حکومت امام علی(ع) بعد از 14 قرن» اظهار کرد: بررسی حکومت حضرت علی(ع) بعد از 1400 سال موضوع مقاله من است.
عینی ترین مدل برای اداره حکومت بر اساس اسلام، شیوه حکومتی پیامبر اکرم(ص) و سپس نظام تشکیل یافته توسط حضرت علی(ع) است.
پیش از انقلاب اسلامی و در دوران طاغوت، ایران دارای مشکلات زیادی بود؛ شاه مصونیت های زیادی به آمریکایی ها داده بود و هرچند بسیار قدرت داشت اما با این حال هیچگونه مخالفتی را تحمل نمی کرد زیرا موظف بود در مقابل حمایت های آمریکا، امتیازات خاصی به دولت این کشور بدهد با این حال سرنگون شد.
انقلاب اسلامی ایران پس از این موفقیت موظف است حکومتی بر اساس شیوه سیاسی و اجتماعی امام علی(ع) ارائه دهد؛ در این زمینه باید وضع حکومت های غربی را با آنچه در ایران رخ می دهد مقایسه کرد.
در حکومت اسلامی باید به سمت اخلاق پیش رفت در حالیکه در حکومت های غربی تنها به سمت ضد اخلاقیات پیش می روند و در عین حال تاکید می کنند قدرتشان برگرفته از رأی مردم است ولی حقیقت آن است که تنها حکومت با این ویژگی، نظام جمهوری اسلامی است.
حضرت علی(ع) برای قدرت به میدان نیامد بلکه احقاق حقوق مردم را مد نظر داشت؛ در دوران حکومت خلفای سه گانه امتیازاتی به برخی افراد داده شده بود که ایشان آنها را قبول نداشت و در راستی حذفشان گام برداشت؛ در فرمایشات ایشان به مالک اشتر می بینیم که در عهدنامه ای مالک را به وظایف و مسئولیت های حاکمان و حقوق مردم نسبت به حکومت آشنا کردند.
رابطه میان مسلمانان و اقلیت ها در نامه یا عهدنامه مالک اشتر موجود است؛ در این عهدنامه حضرت علی(ع) فرموده اند مقامات باید بر اساس صداقت، تقوا و شایستگی های خود منصوب شوند و لازم است که شیوه صحیح و صادقانه را برای حکومت برگزینند.
چنانچه امروز مقایسه صورت گیرد در می یابیم کشورهایی که از حقوق بشر سخن می گویند، می توانند به عنوان مهمترین منبع به عهدنامه مالک اشتر مراجعه کنند و به این نتیجه برسند که انسان ها می توانند بر اساس این تعالیم قانونمند باشند وگرنه آشفتگی اجتماعی، شکنجه افراد بی گناه و زندانی کردن مردم به بهانه های مختلف صورت می گیرد در حالیکه امام علی(ع) تاکید دارند همه باید از امنیت، بهره مندی و فرصت برابر برخوردار باشند و این در شرایطی محقق خواهد شد که حاکمان بر اساس عدالت و برابری حکومت کنند.
حق حیات نخستین حق انسان هاست به همین دلیل اسلام قتل را شنیع ترین جنایت ممکن می داند؛ چگونه ممکن است انسانی در غرب این اجازه را دارد که انسانی بکشد و خود قصاص نشود؟
حضرت علی(ع) می فرمایند تنها در موضع دفاع می توان به جنگ متوسل شد ولی می بینیم امروز کسانی مانند اوباما که دم از صلح می زنند، جنگ علیه دیگران را به راحتی راه می اندازند.
آزادی اعتقادی و دینی دیگر حقی است که هر انسان به عنوان آزادی اندیشه دارد و اگر این اصل تحقق یابد دیگر حقوق آدمی نیز به دست می آید؛ امام علی(ع) بر این مسأله در زمان خودشان تاکید داشتند به عنوان مثال در زمان خلیفه سوم از ایشان خواستند خلافت را بپذیرد ولی می فرمودند باید بر اساس انتخاب مردم این امر صورت بگیرد و در نهایت هم همین امر اتفاق افتاد.
امروز در بحرین 70 درصد مردم شیعه هستند ولی می بینیم که از حقوق اصلی خود محروم شده اند در حالیکه در کشوری به اصطلاح اسلامی زندگی می کنند.
امام علی(ع) معتقد بودند هیچ کس نباید با زور اعلام بیعت کند؛ حق دیگری که ایشان بر آن تاکید داشتند برابری نژادی است به این ترتیب که انسان ها از هر نژادی از حقوق برابر برخوردارند و این امر دلیلی بر رجحان بر دیگران نیست؛ در کلام مولا علی(ع) می بینیم که فرمودند انسان ها یا هم کیش تو هستند یا در انسانیت برابر با تو.
رعایت حقوق اقلیتهای دینی امر ذاتی اسلام است
حجت الاسلام عبدالرحیم سلیمانی در نشست تخصصی حکومت علوی که در دانشگاه مفید برگزار شد، مقاله خود را به دیدگاه یهودیان در مورد امام علی(ع) اختصاص داده و این چنین گفت: آنچه در مقاله خود به آن پرداخته ام صرفا نظر و دیدگاه اندیشمندان یهودی نسبت به اسلام و به ویژه حضرت علی(ع) است.
او به وضعیت یهودیان قبل از ظهور اسلام پرداخت و گفت: یهودیت پیش از اسلام از تاریخ طولانی برخوردار است و 3300 سال قبل از اسلام یهودیت آغاز می شود.
یهودیان 63 سال قبل از میلاد تا سال 70 میلادی در منطقه فلسطین فعلی زیر سلطه رومی ها بودند؛ سال 66 میلادی اینها قیام می کنند و در سال 70 میلادی امپراطوری روم، اورشلیم را محاصره و یهودیان را پراکنده کرد که بیشتر در ایران و روم پراکنده شدند.
یهودیان در ابتدا وضعیت بدی نداشتند اما می توانستند در این دو امپراطوری یعنی امپراطوری ایران و روم زندگی کنند. در سال 381 میلادی درامپراطوری روم و در شهر قسطنطنیه شورایی تشکیل شد و امپراطوری به نام تئودوسیوس دین مسیحیت را قانونی اعلام و قرائت تثلیثی را رسمی اعلام کرد لذا از این تاریخ یهودیت غیرقانونی شد.
در همین زمان در امپراطوری ایران و در قرن چهارم قرائتی از آئین زرتشت حاکم شد و پادشاهی به نام هرمز روی کار آمد و در زمان او تنها دین رسمی و قانونی زرتشت اعلام گردید و در این زمان بود که یهودیان به دلیل بی مکانی با مشکل جدی مواجه شدند.
اینجاست که دانشمندان یهودی و مسیحی اسلام را فرشته نجات یهودیان می خوانند چرا که آنها را از عذاب و شکنجه های زرتشتیان و مسیحیان نجات داد.
یک نویسنده یهودی می نویسد«در قلمرو مسلمانان موقعیت تازه ای برای یهود به وجود آمد و امور مادی یهود توسعه یافت و در حقیقت یهودیت از نو حیات تازه ای را آغاز کرد؛ آزادی و مساوات تقریبا در دسترس همگان گذاشته شد و در پرتو آن همه نوع وسیله ترقی و پیشرفت برای همه یهودیان فراهم شد.»
لذا می بینیم با ظهور اسلام به یهودیان آزادی در مذهب، مسکن، شغل و حرفه و رفت و آمد و مسافرت داده شد و لذا جامعه یهود موقعیت برجسته ای در تجارت به دست آورد و به پیشرفتهای زیادی رسید.
برخورد کلی اسلام و به ویزه امام علی(ع) با یهودیان چگونه بود؟
گفته می شود زمان ظهور پیامبر اسلام، ایشان با یهودیان ابتدا روابط خوبی داشتند اما بعدها به تدریج برخوردها سخت گردید، عده ای از تحلیلگران و اندیشمندان یهودی یهودیان را مقصر این مساله می دانند و عنوان می کنند یهودیان برخوردهای عشیره ای با پیامبر اسلام کردند اما عده ای هم یهودیان را مبرّا می دانند.
امام علی(ع) نیز ماراسحاق رئیس حوزه علمیه شوراب را به رسمیت شناخت و به او گفت که تدریس و دانشگاه خود را داشته باش و به گوستنای ماموریت داد امور یهودیان در جامعه اسلامی را اداره کند و رابط حکومت اسلامی با یهودیان باشد.
به گفته نویسندگان یهودی، آنچه امام علی(ع) به یهودی ها داده، این بوده که فرموده هرشغلی می خواهید داشته باشید، هرکجا می خواهید سکنی کنید و حتی اگر می خواهید نزدیک خانه خلیفه مسلمین برای خود خانه بسازید، آزادی مذهب دارید و می توانید دانشگاه داشته باشید و علوم خود را تدریس کنید.
یهودیان می گویند آیا در جهان مدرن این اندازه آزادی به یک اقلیت دینی می دهند؟ آنها می گویند امام علی(ع) به ما فرمود اگر اختلافی بین شما به وجود آمد دو کار می توانید انجام دهید: یا به دادگاه اسلامی مراجعه کنید یا بر اساس دین خود دادگاهی تشکیل دهید و به مشکل و اختلافات طبق آئین خود رسیدگی کنید.
آنچه حضرت علی(ع) به یهودیت داده است بنابر روایت یهودیان، حق شهروندی کامل و برابر با مسلمانان است و هم مرکز دینی و حوزه علمیه آنها و هم مسائل سیاسی شان را به رسمیت شناخت؟
سئوالی که پیش می آید اینکه آیا امام علی(ع) برای اولین بار گوستنای را به رسمیت شناخت؟ یا خلیفه دوم او را رسمیت شناخت و علی(ع) او را تائید کرد؟
برخی نویسندگان یهودی معتقدند که امام علی(ع) برای اولین بار گوستنای را به رسمیت شناخت. نکته قابل توجه اینکه تولد گوستنای در تاریخ 618 میلادی بوده است و زمان فوت خلیفه دوم 26 سال داشته است لذا نمی توان برای چنین جوانی مقام راس الجالوت متصور بود بنابراین حضرت امیر(ع) اولین کسی بود که گوستنای را به رسمیت شناخت.
نویسندگان یهودی معتقدند خلفای اسلامی حقوق بالایی به یهودیان دادند اما نکته این است که اوج دادن حقوق به یهودیان زمان امام علی(ع) است لذا کلام حضرت علی(ع) را فریقین قبول دارند.
رعایت حقوق اقلیتهای دینی امر ذاتی اسلام است و از قرآن مجید بر می آید که یهودیانی که در حکومت اسلامی زندگی می کنند اگر جزیه بپردازند از حق شهروندی برخوردار می شوند.
تبیین عدالت اسلامی مسلمانان را به بازگشت عظمت اسلام امیدوار می کند
ابراهیم منهاج دشتی درهمایش بین المللی حکومت علوی پس از 14 قرن که در دانشگاه مفید برگزار شد؛ اظهار داشت: یکی از اهداف عالیه اسلامی برداشتن سنتهای جاهلی بود که در متن جامعه شرک آلود پیش از اسلام وجود داشت از قبیل برخورداری افراد از یکسری امتیازات مبتنی بر ارزشهای کاذبی که از شرک نشات می گرفت.
او تصریح کرد: براساس این سنتهای جاهلی افرادی که تبارهای قوی تری داشتند ازامتیازات بیشتری برخوردار می شدند و مستکبران بر مردم حکومت می کردند؛ اسلام با ظهور خود تمام این امتیازات را لغو کرد و همه افراد و نژادها و قبائل را در یک سطح قرار داد و تقوا و اخلاق حسنه ملاک برتری قرار گرفت.
استاد حوزه علمیه قم به روایتی در این زمینه اشاره کرد و گفت: رسول اکرم (ص) در روایتی می فرماید خدای من و شما یکی است پس نه عرب بر عجم و نه سیاه بر سفید برتری ندارد مگر به تقوا؛ سپس فرمود: آیا سخن مرا شنیدید؟ حاضران گفتند: بلی، پس پیامبر اکرم(ص) فرمود حاضران به غایبان اطلاع دهند.
او آیات سوره حجرات و قصص را موید این مطلب دانست و افزود: این سیره پیامبر(ص) تا زمان خلیفه دوم به آن عمل می شد و مورد خدشه واقع نشد ولی وقتی امتیازات معنوی مبنای امتیازات مادی قرار گرفت تدریجا زمینه تزلزل این امر فراهم شد.
دشتی با اشاره به فتوحات ایران و شام و مصر در زمان خلیفه دوم و غنائم فراوانی که نصیب مسلمانان شد؛ بیان کرد: این غنائم تا بدان حد زیاد بود که هیچ فقیری در مدینه نماند و این شهر به صورت پایتخت درآمد و صورت متمدنانه به خود گرفت و عاداتی که در پایتختهای بزرگ جهان آن روز بود در شهر مدینه هم مرسوم شد.
او تصریح کرد: بیت المال در این زمان بنا به درجه و سابقه افراد تقسیم شد و اینگونه بود که کم کم طبقه اشرافی شکل گرفت.
مترجم نهج البلاغه ابراز کرد: در سالهای آخر حکومت خلیفه سوم که جامعه بی طبقه اسلامی تبدیل به جامعه طبقاتی شد، مفاسدی بر آن مترتب گردید و همین امر سبب خشم و نارضایتی مردم شد و نهایت کار به شورش و کشته شدن خلیفه وقت کشید و بعد از آن اختلافات عظیمی در جامعه اسلامی به وجود آمد و برای اولین بار جنگهای زیادی صورت گرفت و بسیاری از اصحاب رسول خدا به شهادت رسیدند.
او با بیان این مطلب که در اوج وقایع سهمگین خلافت به علی(ع) رسید؛ گفت: در این زمان اصل برادری و برابری به محاق رفته بود و اختلافات مرتب به اوج خود می رسید و برتری امتیازات مادی بر تقوا قد علم کرده بود و ارکان جامعه اسلامی را متزلزل ساخته بود.
دشتی عنوان کرد: در این زمان امام علی(ع) با همه امتیازات ناحق به مقابله برخاست و همه خطرات و پیامدهای آن را برعهده گرفت و لذا در اولین گام املاک اشرافی که از طریق دست اندازی به بیت المال صاحب املاک شده بودند را مصادره کرد و به بیت المال بازگرداند.
او ادامه داد: این اقدام سبب خشم و نارضایتی صاحبان این امتیازات شد و امام علی(ع) در مقابل اعتراض اشراف گفت: به خدا قسم اگر آن املاک را جایی بیایم که مهریه زنانشان شده باشد یا کنیزی خریداری کرده باشند مصادره می کنم چون میدان عدالت وسیع است.
استاد حوزه علمیه قم حذف امتیازات طبقه اشراف در برخورداری از بیت المال اقدام دیگری بود که امام علی(ع) انجام داد و با اشاره به خطبه 126 نهج البلاغه گفت: آن حضرت در پاسخ مصلحت اندیشان گفت که آیا می خواهید مرا وادار کنید که از طریق ظلم بر زیردستان حکومت را به دست آورم؟
او خاطرنشان کرد: سنگینی لغو امتیازات بر اشراف مدینه به خاطر حذف شئوناتی بود که به دلیل بازگشت به فرهنگ شرک به دست آورده بودند و آنها احساس می کردند که امام علی(ع) شرافت خانوادگی آنها را حذف و زیرسئوال برده است و آنها را هم طبقه کهتران قرار داده است.
دشتی در ادامه به اهداف امام(ع) از لغو امتیازات اشاره کرد و افزود: آن حضرت می خواست یکی از اصول اساسی اسلام که اصل برابری افراد و نژادها که به شدت آسیب دیده بود را احیا کند و امتیازاتی که سبب تسلط مستکبران شده و در پی آن زمینه های شورش را فراهم کرده بود را حذف کند.
او بااشاره به فرمایش امام علی(ع) در نامه 62 نهج البلاغه عنوان کرد: هرچند برحسب ظاهر اصل عدالت اسلامی جز در محدوده حکومت امام علی(ع) اجرا نشد اما با فداکاری امام اول شیعیان ریشه این اصل برای همیشه زنده ماند.
مترجم نهج البلاغه خاطرنشان ساخت: امروز به برکت اندیشه های علوی می توانیم اصل عدالت اسلامی برابر همه مکاتب بیان کنیم و مسلمانان را به بازگشت عظمت اسلام امیدوار سازیم.
او ادامه داد: وظیفه ما در عصر حاضر این است که در دیالوگ جهان حضور فعال داشته باشیم و با کوشش همه جانبه و مقایسه مکاتب و تعالیم اسلام، نقاط قوت و معیارهای اسلام را بهتر شناخته و معرفی کنیم و مسلمانان را بیشتر از این به دین خود امیدوار سازیم.
مدیر موسسه مطالعات اسلامی مسکو: نامه امام علی(ع) به مالک اشتر بهترین قانون اساسی دولت اسلامی است
دکتر چرچینکو در همایش بین المللی حکومت علوی نگاهی پس از 14 قرن، اظهار داشت: در مورد حکومت علوی در نهج البلاغه ناگفته نماند، جهان امروز به حالت خطرناکی رسیده است و لذا توجه به مشکلات آن و تمدن معاصر نیازمند تحلیل و پژوهش خاصی است تا بتوانیم خصوصیات حکومت علوی را بیشتر بفهمیم.
او ادامه داد: بت پرستی جدید زیرپرچم امپریالیسم و توسط قدرتهای بزرگ با شکل گیری گروههایی چون القاعده به ملل مستعمره القا شد تا از این طریق ارزشهای الهی را تحت لوای پرچم حقوق بشر از بین ببرند.
مدیر موسسه مطالعات اسلامی مسکو با بیان اینکه جهان از سرمایه داری سودپرست به سرمایه داری ماده پرست رسیده است؛ خاطرنشان کرد: در این نوع نگاه سرمایه ای، قیمتها و ارزشهای الهی به ارزشهای ماده پرست تبدیل می شود و برای مبارزه با این مقوله باید تلاش کرد و این از علائم ظهور حضرت مهدی(عج) است.
او با تصریح به اینکه ما پیروان امامان معصوم هستیم که در مکتب آنها تفرقه جایی ندارد، گفت: همگی آنها نورالهی مجسم هستند و برای درک بیشتر ویژگی های حکومتهای عادلانه مهدوی بازهم می توانیم به مدل حکومت علوی نگاه کنیم که خصوصیات ان در کتاب نهج البلاغه با تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.
چرچینکو نهج البلاغه را کتابی ویژه همه زمانها و همه ملتها دانست و بااشاره به خطبه 53 نهج البلاغه که مربوط به نامه امام علی(ع) به مالک اشتر می شود، گفت: این نامه بهترین قانون اساسی دولت اسلامی محسوب می شود و در آن به بیان مسائل سیاسی، اجتماعی جامعه و راهکارهای مقابله با مشکلات جامعه اسلامی در همه ابعاد به تفصیل پرداخته است.
او با اشاره به خطبه 88 نهج البلاغه ابراز کرد: امیرالمومنین(ع) می فرماید که زمانی می آید به خاطر افزایش گناهان بشر و کاهش سطح اخلاق عمومی، بشر لایق راهنمایی معصوم نیست و فاقد این راهنمایی می شود.
مدیر موسسه مطالعات اسلامی مسکو ادامه داد: ان حضرت حتی خطابی به علمای دین و رهبران دارند که زمانی می آید این افراد مردم را به جای راهنمایی به گمراهی می کشانند.
او با طرح این سوال که ما در زمان غیبت کبری پس از بررسی امامت حضرت علی(ع) چه وظیفه ای داریم، عنوان کرد: هرکس که قلب دارد، دلدار نیست و هرکس که گوش دارد شنوا نیست و نمی توان گفت هرکس که چشم دارد بیناست.
چرچینکو تصریح کرد: هرکس قبل از هرچیز باید از خود سئوال کند که وظیفه او در برابر خداوند و در زمان غیبت چیست؟ بی شک وعده خداوند در ظهور حضرت مهدی(عج) محقق خواهد شد و زمانی امام عادل می آید.
نشستهای تخصصی همایش حکومت علوی نگاهی پس از ۱۴ قرن روز پنجشنبه صبح با برگزاری نشستهایی به کار خود ادامه خواهد داد و پنجشنبه عصر به کار خود پایان خواهد داد.
انتهای پیام