شفقناافغانستان- «جرمی لوئدی» در یادداشتی در وبسایت «گلوبال ریسک اینسایتز» نوشت:
ارتباط چین با آفریقا و سرمایهگذاریهایش در این قاره به گواهی اسناد و شواهد امر قابل انکاری نیست، و اکنون پکن به یک شریک تجاری عمده برای صادرکنندگان منابع قارهی آفریقا تبدیل شده است. یکی از کشورهایی که اخیرا به صف بهرهمندان از توجهات چین پیوسته است مراکش است، که شاهد یک رشد بیسابقه در روابط دو جانبه با چین است. مراکش با سرعت به شریکی مهم برای چین تبدیل میشود و این شراکت در طیفی از مسائل به چشم میخورد: حتی میتوان گفت که تب مراکش گریبانگیر چین شده است.
مراکش، علیرغم این واقعیت که دومین کشور آفریقایی بود که جمهوری خلق چین را در ۱۹۵۸ به رسمیت شناخت، تا همین اواخر تحتالشعاع کشورهایی همچون آنگولا، و نزدیکتر از آن، الجزایر، قرار داشت. در سالهای نخست قرن ۲۱ که چین عنانگسیخته به مصرف منابع انرژی روی آورد، مراکش به خاطر اینکه ذخایر نفتی چندانی نداشت در حاشیه قرار گرفت، اما حالا که چین به دنبال افزایش و تنوع بخشی به سرمایهگذاریهای خود در منطقه است، این کشور توجه چین را شدیدا به خود جلب کرده است. افزایش محبوبیت مراکش را میتوان از سفر«محمد ششم» پادشاه مراکش به چین در سال ۲۰۱۶ پی گرفت، سفری که با روابط دو جانبه و روبه جلو همراه شد: مراکش هماکنون مفتخر به میزبانی از سه موسسهی کنفوسیوسی است.
مواضع مشترک چین و مراکش در مخالفت با مداخله در امور داخلی کشورها، و این واقعیت که مراکش تاکنون انتقاد چندانی از چین مطرح نکرده است، این دو کشور را شریک سازگار یکدیگر میکند، آن هم با این وجود که مراکش از متحدان اصلی آمریکا خارج از معاهدهی ناتو است. امتناع چین از اظهار نظر دربارهی مسئلهی صحرای غربی (که بر سرش دعوا است و مراکش مدعی مالکیت آن است) کاملا با سکوت مراکش در قبال اقدامات مسلمانستیزانهی چین در منطقهی سینکیانگ جور در میآید. اگرچه برخی مراکشیها بر فلاکت و مصیبت برادران و خواهران مسلمان خود در چین ابراز تاسف میکنند، رباط علنا زبان به ابراز این نگرانیها نگشوده است. چین هم، با خودداری از اظهار نظر دربارهی مسئلهی صحرای غربی، و برخلاف دیگر شرکای خارجی مثل اتحادیه آفریقا، اتحادیه اروپا، و آمریکا که همگی نسبت به اقدامات مراکش در این منطقه ابراز نگرانی کردهاند، جایگاه متمایزی یافته است.
مراکش، علاوه بر سیاست دو جانبهی عدم مداخله، از تلاشهای چین برای تنوع بخشی به سرمایهگذاریهای خارجیاش هم سود فزایندهای برده است، خصوصا در حوزهی فناوری و گردشگری. ضمنا حالا که شمال آفریقا همچنان سر ناآرامی دارد، مراکش به مقصد پیشفرض کشورها برای سرمایهگذاریهای خارجی در این منطقه تبدیل شده است، و از ثبات خود نان فراوانی میخورد. به علاوه، رشد احساسات ضد چینی در کشورهای آفریقایی که روابط قوامیافتهتری با چین دارند، باعث میشود چین به سمت توزیع سرمایهگذاریهایش برود تا خود را در مقابل اعتراضات و واکنشهای ضد چینی و تهدیدکنندهی سرمایهگذاریهای موجود محافظت کند. به همین دلیل است که کازابلانکا میزبان هفتهی تجارت چین و مراکش در دسامبر ۲۰۱۷ خواهد بود.
ولخرجیهای چین در مراکش
در کنار صادرات سنتی مراکش به چین همچون فسفات، این کشور حالا شاهد موجی پر فراز و نشیب از سرمایهگذاریهای چین در طیفی از بخشهای اقتصادی است. بین سالهای ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵، سرمایهگذاریهای خارجی و مستقیم چین در مراکش ۱۹۳ درصد افزایش یافت، که ۹۳ درصد از این افزایش تنها بین سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ رخ داد. از آن زمان تاکنون سرعت رخدادها بسیار زیاد شده است. پل محمد ششم که به طول ۹۵۲ متر و به دست مهندسان چینی ساخته شده است (و خود بخشی از پروژهی توسعهی کمربندی رباط به طول ۴۲ کیلومتر است) در ماه ژوئیه گشایش یافت، و در نوامبر ۲۰۱۶، گروه تجاری «چینت» برای تاسیس یک نیروگاه خورشیدی ۱۷۰ مگاواتی برگزیده شد. به علاوه، مقامات چینی در ماه دسامبر با شرکت راهآهن چین ملاقات کردند تا دربارهی تاسیس یک خط آهن چند میلیارد دلاری و سریعالسیر بین شهرهای مراکش و اگادیر گفتگو کنند.
در راستای طرح ارتقای تبادلات مالی کازابلانکا، در ماه مارس ۲۰۱۶ بانک چین شعبهای در کازابلانکا گشود. همچنین، شرکت اتومبیل سازی «یانگتسه» از یک سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیون دلاری در شهر طنجه خبر داده است که قرار است ۲ هزار شغل ایجاد کند و خودروها و اتوبوسهای برقی برای صادرات به اروپا تولید کند. از نظر این شرکت موقعیت مراکش فرصتی برای ارتقای صادرات به اروپا است و ضمنا باعث کوتاه شدن زنجیرههای تامین کالا میشود. به علاوه، طنجه قرار است مرکز پروژهی بلندپروازانهی مراکش برای راهاندازی یک قطب ۱۰ میلیارد دلاری فناوری باشد. این پروژه که سرمایهگذاری ۱ میلیارد دلاری گروه چینی «هیتی» هم به کمکش میآید، قصد دارد یک شهر هوشمند با ظرفیت ۳۰۰هزار شهروند ایجاد کند و با ایجاد ۱۰۰ هزار فرصت شغلی یک قطب فناوری و تولیدی جدید در نزدیکی طنجه به وجود آورد. انتظار میرود این پروژه سرمایهگذاری حدود ۲۰۰ شرکت خارجی را جلب کند که اکثرشان چینی هستند.
بازار رو به رشد دیگر، صادرات مرکبات به چین است. پس از اعلام ممنوعیت واردات کشاورزی روسیه، مراکش که در بین صادرکنندگان بزرگ مرکبات سومین رتبه را دارد نیاز داشته است که بازارهای جدیدی برای محصولات خود بیابد، و در نتیجه چین مناسبترین مورد از آب درآمده است. اولین محموله از گرانترین صادرات مرکبات مراکشیپ در ماه نوامبر راهی شانگهای شد. «کپاگ» که بزرگترین تولیدکنندهی مرکبات در مراکش است، با شرکت بازرگانی «بیدنگ» در شهر چنگدو شریک شده است تا میوهجات مراکشی را در چین به فروش برساند. تقاضای فزایندهی چینیها برای مواد غذایی خارجی – که افزایش سطح درامدها و نیز نگرانی از مسائل بهداشتی محصولات چینی مزید بر علت آن شده است – فرصتی عالی برای مراکش فراهم میکند. با توجه به الحاق کنونی مراکش در زنجرههای تامین مواد غذایی اتحادیه اروپا، رباط همین الان هم موظف به رعایت استانداردهای تولید با کیفیت بالا است، و این مسئله خوشایند خیلی از مصرفکنندگان چینی است. در واقع، اینکه مراکش توانسته است «آزمایش تخصص مدیریت پسماند آفتکشها» را که مصوب اتحادیه اروپاست با موفقیت پشت سر بگذارد باعث قوت قلب واردکنندگان چینی بوده است.
در واقع، علاقهی چین به تمام اجناس مراکشی تا بدانجا پیش رفته است که حالا مراکش حتی الاغ هم به چین صادر میکند تا نیاز این کشور در بازار طب سنتی را برآورده سازد. پکن سالانه ۱٫۸ میلیون حیوان را برای تامین پوست و ژلاتین مورد نیاز در طب سنتی مصرف میکند، اما این میزان هنوز ناکافی است و در همین راستا چین حالا بیش از ۸۰ هزار الاغ را از سراسر آفریقا وارد میکند و این رقم در حال افزایش است.
گردشگری و فرهنگ مراکشی چین را غافلگیر میکند
در کنار بخش تولیدی و دیگر سرمایهگذاریها، انفجاریترین رشد در بخش گردشگری مراکش رخ داده است. حتی پیش از ژوئیه ۲۰۱۶ که رباط تصمیم گرفت شرط ویزا برای سفر شهروندان چینی را لغو کند، وبسایت چینی «سیتریپ» در گزارشی که به مناسبت روز ملی این کشور در سال ۲۰۱۶ و برای پیشبینی سفرهای آیندهی شهروندان منتشر کرد یک افزایش ۳۵۰۰ درصدی را در تقاضای ویزا برای سفر به مراکش پیشبینی کرد. در نتیجهی لغو ویزا، تا پیش از آنکه نوامبر ۲۰۱۶ به پایان برسد، مراکش شاهد یک افزایش شش برابری در ورود مسافران چینی بود؛ واقعیتی که اگر بدانیم هیچ پرواز مستقیمی بین این دو کشور برقرار نیست جالبتر هم میشود. با ورود ۴۲ هزار توریست چینی در سال ۲۰۱۶ – که نشانگر یک افزایش سال به سال ۳۰۰ درصدی نسبت به ۲۰۱۵ بود – مراکش اعلام کرده است منتظر ورود ۱۰۰ هزار بازدیدکننده از چین در سال ۲۰۱۷ است. در همین راستا، سرمایهگذاران چینی از شهر گوانگژو در اواخر ماه فوریه با انجمن مهندسی گردشگری مراکش دیدار کردند تا بر سر سرمایهگذاری در هتلها، تفریحگاهها، مراکز آب معدنی، و پارکهای بازی گفتگو کنند.
اینها همگی در حالی است که وبسایت «گلوبال تایمز» که متعلق به دولت چین است مراکش را بهترین مقصد احتمالی برای سفر در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد، و دلیل آن را ویژگی این کشور در تشریفات مورد نیاز اخذ ویزا، جریانهای توریستی، و رضایت توریستها نامید. این باعث شده است مراکش به یکی از موضوعات پر طرفدار جستجو در وبسایت چینی «ویبو» تبدیل بشود، و خصوصا تصاویر این کشور آفریقای شمالی بسیار محبوب شده است. آنچه این روند محبوبیت را تشدید کرده است توافقی بود که بین مراکش و شرکت تولید گوشیهای هوشمند «شیائومی» صورت گرفت، و در نتیجه تیم این شرکت چینی به مراکش سفر کردند و تصاویری را برای تبلیغ آخرین تولیدات خود ثبت و ضبط کردند. در تبلیغات گوشی هوشمند M1 Note 2 که دارای دوربین ۲۳ مگاپیکسلی است، همهجا چشماندازهای مراکش به چشم میخورد. امتیاز افزونتری که برای مراکش وجود دارد این است که شیائومی در محتوای از پیش موجودی که به طور رایگان بر روی گوشیهایش ارائه میکند همین تصاویر را گنجانده است، و بنابراین مراکش را به دهها میلیون مصرفکنندهی چینی معرفی میکند.
ضمنا مراکش یکی از ستارگان جذاب در نمایشگاه بینالمللی کتاب پکن بود که در ماه اوت برگزار شد، و این رخداد دومین حضور پیاپی مراکش در این مراسم را رقم زد. از سوی دیگر، فیلم «واقف» ساختهی کارگردان چینی «زنگ کیوو» برندهی بهترین جایزه در جشنوارهی فیلم مراکش ۲۰۱۶ در ماه دسامبر شد. حجم سروصدایی که بر سر روابط چین و مراکش و تبادلات فرهنگی این دو کشور پدید آمده است حتی باعث نشر اخبار کذب شده ست، و در نتیجه رسانههای چینی به غلط گزارش دادند که «لیو ژنیون» نویسندهی چینی برندهی یک جایزهی ادبی محبوب در مراکش شده است. این یک اشتباه خبری معمولی نبود، چون این جایزهی کذایی اصلا وجود خارجی ندارد، و در نتیجه مسئولان چینی مجبور شدند این گزارش را تکذیب کنند.
چه این خبر یک اقدام هماهنگشده برای تحکیم روایت دو جانبهی چین و مراکش بوده است و چه صرفا یک شایعهی همهجاگیر که یکی از کاربران ذوقزده منتشرش کرده است، نشان میدهد مراکش بیشک فکر چین را به خود مشغول کرده است.
منبع: Global Risk Insights / Jeremy Luedi
ترجمه: شفقنا
