شفقنا افغانستان-“روح الله روحانی” در صدای شهروند نوشت:
تجربه تلخ انتخابات اخیر بیش از هر چیزی آینده دمکراسی در افغانستان را با دشواریهای جدی مواجه ساخته است. دمکراسی اگر به مفهوم حاکمیت مردم بر مردم و برای مردم باشد، در افغانستان این مردم این کشور نیستند که بر سرنوشت خویش حاکمیت دارند، بلکه کسانی به نام مردم به دنبال تأمین منافع گروهی و جناحی خویشاند. سوگمندانه باید گفت که متولیان انتخابات اخیر و رقبای انتخاباتی در این انتخابات، به گونهای عمل نکردند که پایههای دمکراسی نوپا در این کشور را تقویت کنند و نویدبخش آینده روشنی برای مردم و نظام مردمسالار در این کشور باشند. به نظر میرسد این مشکل ریشه در تسلط افکار و اندیشههای غیردمکراتیک و ناباوری به اصول دمکراسی و حاکمیت مردم در اذهان متولیان سیاست در این سرزمین دارد. تا زمانی که ذهنیت سیاستمداران و رهبران سیاسی جامعه افغانی از مرزهای تنگ قومیت، زبان، و تبار فراتر نرود و انسان افغانی به ارزشهای نوین و بنیادهای دمکراسی معتقد نگردد، این مشکل همچنان باقی خواهد بود.
در جوامع دمکراتیک فردیت هر شهروند محترم است و به تمایزها و تفاوتهای فردی بهمثابه یک ارزش نگریسته میشود. شهروندان، بریده از تعلقات قومی و تباری، صرفاً بر بنیاد شایستگی، لیاقت و تواناییهای فردی است که تصمیم میگیرند، رأی میدهند، انتخاب میشوند و مسئولیتهای مختلف را به عهده میگیرند. اما آنچه در افغانستان اتفاق افتاد، نشاندهنده این واقعیت تلخ بود که هنوز هم بسیاری از مردم و رهبران سیاسی آنان به ارزشها و اصول غیردمکراتیک پایبندند و آرای خود را مبتنی بر ارزشهای قومی و تباری به صندوقها میریزند. این گونه رأیدادن و انتخابشدن، طبیعی است که بر هجم مشکلات میافزاید؛ زیرا فرایند دمکراسیزاسیون در افغانستان را با مانع جدی مواجه میسازد. در حالی که در مقدمه قانون اساسی کشور بر چند عنصر کلیدی و شاهکلیدهای حل بحرانهای اینچنینی، به درستی و دقت تمام تأکید شده است؛ پذیرفتن واقعیتهای تاریخی و اجتماعی، برپایی عدالت و برابری، دوری از اظلم و اجحاف در حق همدیگر، پذیرش ارزشهای مدرن مانند دمکراسی، حقوق شهروندی، حقوق بشر، شایستهسالاری برونرفت از دایرههای تنگ قومیت و عصبیتهای نژادی، زبانی و تباری که هیچ مبنای دینی و عقلانی ندارد.
این گذار دشوار به دمکراسی نیمبند در افغانستان با پرداخت بهای سنگینی به دست آمده است. قریب به نیم قرن بیثباتی و آشوب در این کشور ساکنان آن را وادار ساخت تا به نظام نوین و مردمسالار کنونی رأی بدهند و به دستیابی به ثبات سیاسی و آرامش پایدار امیدوار باشند. اکنون اگر عملکردهای رهبران سیاسی این کشور به گونهای باشد که ما را از دستیابی به دمکراسی و ثبات پایدار ناامید سازد و وضعیت کشور را به دهههای گذشته یعنی تنشها و برخوردهای خشونتبار ویرانگر قومی و تباری برگرداند، طبیعی است که باید مردم هوشیار باشند و چنین مجالی را به هیچ کس ندهند. دمکراسی نباید بازیچه دست مدعیان زعامت سیاسی گروهی قرار گیرد و نه باید قربانی استبداد اکثریت تحمیلی شود؛ زیرا دمکراسی به معنای حاکمیت مردم بر سرنوشت خویشاند و باید به مردم اجازه داده شود تا خود سرنوشت جمعی خویش را تعیین کنند.
در شرایط کنونی بسیار روشن است که مردم از وضعیت پیشآمده ناراضیاند و این چیزی نبوده است که مردم بخواهند. پس اگر رهبران سیاسی در این کشور مردم و منافع مردم را میخواهند، باید به خواست مردم و منافع آنان احترام بگذارند و بیش از این زندگی را به کام مردم تلختر نسازند. اما اگر کسانی به دنبال بهرهبرداری شخصی و گروهی از آدرس مردم و به نام مردم باشند، باید مردم خود به صحنه بیایند و راه را بر سوءاستفادهگران از فضای دمکراتیک کنونی ببندند. در غیر این صورت، مردم قربانی خواستهای چنین رهبرانی خواهد شد که صرفاً به منافع شخصی و گروهیشان میاندیشند. البته نباید فراموش کرد که عدالت اصلیترین و بنیادیترین خواسته انسان است و نباید این خواست بنیادین را قربانی منافع گروهها و اشخاص کرد. بنابراین، باید دمکراسی تأمینکننده عدالت نیز باشد؛ زیرا اگر چنین نباشد، دمکراسی به مسلخ استبداد اکثریت جعلی و تحمیلی میانجامد.
در پایان باید گفت که انسان افغانی ناگزیر است برای دستیابی به توسعه و ثبات پایدار، از برخی سنتها و باورهایش دست بردارد. شهروندان این کشور باید ارزشهای قومی و تباری را به فراموشی بسپارند و جای آن را به ارزشهایی چون عدالت، حاکمیت مردم، حقوق شهروندی برابر و … بدهند. این مهم زمانی دستیافتنی است که در نظام آموزش و پرورش نوین افغانستان این مفاهیم از کودکی برای فرزندان این کشور آموزش داده شود و نسلهای آینده، نسلی متفاوت از گذشته تربیت شوند. زمانی که انسان افغانی تغییر کند و جهانبینی او متفاوت شود، مشکلات و چالشهایش میتواند برطرف گردد و او به دستیابی به ثبات و آرامش بیشتر امیدوار شود.
منبع صدای شهروند
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com