شفقناافغانستان- ابراهیم کریمی: مردم افغانستان در هفته ها و ماه های گذشته و با وجود تهدیدهای طالبان و حمله های مسلحانه این گروه به دو حوزه رای گیری، گام هایی به جلو برداشته اند اما اینکه در آینده چه پیش خواهد آمد همچنان در هاله ای از ابهام قرار دارد. پس از اعلام نتایج موقت انتخابات ریاست جمهوری در ماه ژوئن بار دیگر این کشور در آستانه ناآرامی و بی ثباتی قرار گرفت و پس از برگزاری نخستین دور انتخابات ریاست جمهوری مشخص شد که هیچ یک از کاندیداها حایز اکثریت مطلق آرا نشده و به همین خاطر انتخابات با دو کاندیدا به دور دوم کشید.
و حال عبدالله عبدالله از حزب ائتلاف ملی افغانستان که ظاهرا در انتخابات دور دوم آرای کمتری از رقیب مستقل خود یعنی اشرف غنی احمد زی بدست آورده است نتایج انتخابات را نمی پذیرد. البته پیش از این یعنی در هفته های قبل از اعلام نتایج آرا نیز هر دو کاندیدا یکدیگر را به انجام تقلب های گسترده متهم کرده بودند و در همین حال است که بسیاری از مردم افغانستان نگاهی نوستالژیک به گذشته و به ویژه به مردی دارند که تا چند روز دیگر پست مهم ریاست جمهوری افغانستان را ترک می کند یعنی پرزیدنت حامد کرزی.
سلیم که یک راننده تاکسی است می گوید:” این خیابان یک ویرانه بود اما امروز به خیابانی آباد و مناسب برای عبور و مرور وسایل نقلیه بدل شده است. به نظر من دست کمی از خیابان های اروپا ندارد”. سلیم در حین رانندگی مدام دشنام می دهد و چنان بد رانندگی می کند که حتی از معیارهای رانندگی در افغانستان نیز فراتر می رود. مسافر نگون بخت در تاکسی سلیم هر لحظه این احساس را دارد که یکی از آن ترن های هوایی شهربازی را سوار شده است. سپس ناگهان در وسط خیابان روی ترمز می کوبد و نه تنها ما بلکه عابران در خیابان نیز به وحشت می افتند. سلیم جاده ای را به ما نشان می دهد که از کابل به سوی پغمان می رود، جاده ای خوب و مناسب که کاملا استاندارد به نظر می آید. سلیم می گوید:” من هر روز شاهدم که کرزی چه امکاناتی برای مردم ما ایجاد کرده است. نمی دانم که چرا برخی از مردم به کرزی دشنام می دهند اما با اطمینان می گویم که به زودی از دشنام هایی که به او داده اند پشیمان خواهند شد”.
البته کم نیستند کسانی که این روزها در افغانستان با نگاهی گاه خوشبینانه و گاه بدبینانه از دوران کرزی می گویند اما همگی آنها از آینده مبهم کشور خود بیم دارند. بیش از همه این مردم عادی افغانستان هستند که نمی دانند در آینده بدون کرزی چه پیش خواهد آمد. و شاید به همین دلیل است که حداقل این گروه از مردم ترجیح می دهند که به “دستاوردهای” دوران کرزی توجه خاصی نشان دهند. البته هر صنفی از مردم نگاه ویژه صنف خود را به این دستاوردها دارد. به عنوان مثال در همان حال که سلیم به عنوان یک راننده تاکسی از احداث خیابان های سالم و استاندارد در کابل تعریف می کند، عبداله به عنوان مدیر جوان و پرشور یک کافی نت واقع در محله دپیپلمات نشین وزیر اکبر خان کابل از امکانات اینترنتی ایجاد شده در کشورش بسیار خرسند است:” شما در این جا می توانید با هر وسیله ای که دارید مثلا با گوشی خود به راحتی وارد توییتر و فیسبوک شوید. امکانات اینترنتی در کشور ما روز به روز بهتر می شود و این در حالی است که تا چند سال پیش کسی حتی تصور آن را هم نمی کرد”. و جالب آن که کسانی نیز یافت می شوند که در خانه خود و با استفاده از همین امکانات اینترنتی به راحتی آنلاین شده و علیه کرزی در شبکه های اجتماعی شعار می دهند. عبداله می گوید:” این یک پارادوکس است زیرا بدون این امکانات و ارتباطات اینترنتی تبلیغ علیه کرزی ممکن نبود”.
پرزیدنت حامد کرزی کوتاه زمانی پیش از پایان ریاست جمهوری خود بار دیگر کانون توجه ها در افغانستان شده است. شمار بالایی از مردم او را فردی نوگرا و مدرن می دانند و ناگهان توانایی های سیاسی او را مد نظر قرار داده وتحسین می کنند. از نظر این گروه کسانی که امروز بر سر میراث کرزی با یکدیگر به نزاع مشغولند در واقع خود نیز در نابسامانی های موجود نقش داشته اند.
در همان حال که حامد کرزی طی دوازده سال ریاست جمهوری چهره ای انتقادپذیر از خود به نمایش گذاشت اما هر دو کاندیدایی که امروز برای جانشینی وی در مقابل یکدیگر قرار گرفته اند طی همین سال ها نشان دادند که دقیقا از همین ویژگی مهم کرزی یعنی انتقاد پذیری هیچ بهره ای ندارند. هیچ یک از این دو نفر در برابر پرسش های خبرنگاران شکیبایی ندارد و هیچ یک از این دو استعداد سخنوری کرزی را هم ندارد. افزون بر آن حامد کرزی همواره این موقعیت و توانایی را داشت که بتواند گروه های متخاصم و رقیب اعم از پیکارجویان طالبان و کمونیست ها و جنگ سالاران اتحاد شمال را پای میز مذاکره بکشاند اما جانشینان احتمالی او از این توانایی نیز برخوردار نیستند.
و با توجه به این واقعیت ها است که بار دیگر ثبات افغانستان در معرض تهدید قرار گرفته و بسیاری از مردم این کشور و به ویژه ساکنان شهرهای بزرگی مانند کابل ترجیح می دهند که به جای آینده ای مبهم و نامعلوم ، وضعیت فعلی به همین صورت ادامه پیدا کند. از نظر این دسته از مردم اگرچه که دولت کرزی نیز مرتکب خطاهایی شده است اما می توان از اغلب این خطاها چشم پوشی کرد. آنها می دانند که از زمان به قدرت رسیدن این مرد به ویژه فساد در افغانستان و کشت خشخاش در این کشور افزایشی مهیب داشت. از نظر این گروه این مساله که اطرافیان نزدیک کرزی و به ویژه برادران او به شدت درگیر تجارت مواد مخدر بودند و هستند نیز از مدت ها پیش اهمیت خود را از دست داده و چه بسا از اذهان پاک شده باشد. زیرا در دوران همین حامد کرزی یعنی رئیس جمهوری که گاه به دلیل قدرت محدودش از او به عنوان شهردار کابل یاد می شد و مورد تمسخر قرار می گرفت که دولت افغانستان و غالب نهادهای آن شکل گرفت و در رابطه با حقوق زنان و رعایت حقوق بشر گام هایی اساسی برداشته شد.
اما پرسش این جا است که اگر فرد دیگری مانند دو کاندیدای فعلی در این سال ها به جای کرزی بر صندلی ریاست جمهوری افغانستان تکیه زده بود فساد وجود نداشت؟ “زمان” که در بازار میوه کابل به فروش نان مشغول است عقیده دارد:” در این کشور هر کس به صورتی آلوده به فساد است. مساله اصلی این است که چه کسی می تواند برای مردم عادی کاری انجام دهد و اوضاع را تغییر دهد. ما این جا در کابل از حداقلی از امنیت و آرامش برخورداریم اما همه از این نگرانی دارند که آیا این امنیت و آرامش بعد از کرزی هم ادامه پیدا خواهد کرد یا نه”. و البته نگرانی های توده مردم افغانستان بی دلیل و نابجا هم نیست. این روزها مردم بیشتر از آن که نگران بنیادگرایانی مانند طالبان باشند ،نگران احزاب و افرادی هستند که زمانی از سوی کرزی کنار گذاشته شده بودند.
قبل از اعلام نتایج انتخابات دور دوم انتظار می رفت که تنش ها و ناآرامی ها در این شهر بالا بگیرد و البته جرقه اولین ناآرامی ها در روزهای گذشته و با طرح مساله تقلب زده شد و پس از اعلام رسمی نتایج بود که طرفداران عبداله علیه کاندیدای ظاهرا پیروز به خیابان ها ریختند. شخص عبداله نیز با سخنان خود بر خشم طرفدارانش می افزود. هر دو کاندیدای فعلی در میان یاران نزدیک خود بسیاری از جنگ سالاران خشونت طلب را نیز دارند و این خطر وجود دارد که شبه نظامیان دو طرف ناگهان علیه یکدیگر دست به کار شده و حتی خیابان های کابل را نیز صحنه جنگ و خونریزی کنند.
البته در حال حاضر و پس از سفر شخصی جان کری وزیر خارجه آمریکا به کابل ظاهرا هر دو کاندیدا “آشتی” کرده اند اما مشخص نیست که این به اصطلاح آشتی تا چه زمانی دوام بیاورد. در این میان گروه طالبان از اختلاف های امروز بیشترین بهره را می برد و چه بسا آرزو دارد که عبداله و احمد زی و طرفدارانشان علیه یکدیگر وارد جنگ شوند.
هنوز هم در خیابان های کابل پلاکاردهای انتخاباتی دیده می شود اما در کنار این پلاکاردها تصاویری از چهره های مردان گذشته افغانستان بیشتر به چشم می آید. هنوز هم مردم برای رئیس جمهور سابق افغانستان یعنی “محمد نجیب اله احمدزی” و رهبر ائتلاف شمال یعنی احمد شاه مسعود احترام فوق العاده ای قایلند و این دو نفر را قهرمانان ملی خود می دانند و به راحتی خطاها و احتمالا جرم های این دو نفر را به فراموشی سپرده اند. این روزها ظاهرا این دو نفر که هر دو نیز به قتل رسیدند، در گوشه گوشه کابل و به ویژه در تاکسی ها و روی دیوار خانه ها حضور دارند.
و ماه های آینده نشان خواهد داد که آیا چهره سومی نیز به این قهرمانان ملی افزوده خواهد شد یا نه. در قندهار یعنی زادگاه کرزی از همین حالا پوسترهای وی در همه جا دیده می شود و همه مردم آن مرد با آن کلاه و ردای معروف را می ستایند.