شفقنا افغانستان-کیفیت و برخی احکام اذان و اقامه به فتوای حضرت آیت الله العظمی سیستانی به این شرح است:
برای مرد و زن مستحب است پیش از نمازهای واجب شبانه روزی (نمازهای یومیه) اذان و سپس اقامه بگویند و گفتن اذان و اقامه برای نماز ادایی خصوصاً نماز صبح و مغرب بیشتر تأکید شده است همچنین گفتن اذان و اقامه برای مردان تأکید بیشتری شده؛ بلکه احتیاط مستحب است مردان اقامه را ترک نکنند.
گفتن اذان و اقامه برای نمازهای واجبِ غیر یومیه مثل نماز آیات و نیز برای نمازهای مستحب، شرعی نیست؛ ولی قبل از نماز عید فطر و قربان در صورتی که به جماعت خوانده شود، گفتن سه مرتبه «الصلوه» مستحب است.
گفتن اذان برای اینکه به دیگران اعلام شود که وقت نماز داخل شده، جایز است و آن را اذان اعلام مینامند. اذان اعلام لازم است در اوّل وقت گفته شود و مؤذّن آن مرد باشد ولی قصد قربت در آن لازم نیست.
کیفیت گفتن اذان و اقامه
اذان هیجده جمله است: «اللهُ أَکْبَرُ» چهار مرتبه، «أَشْهَدُ أَنْ لا إِلٰهَ إلّا اللهُ»، «أَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللهَِ»، «حَیَّ عَلَی الصَّلاهِ»، «حَیَّ عَلی الفَلٰاحِ»، «حَیَّ عَلیٰ خَیرِ الْعَمَلِ»، «اللهُُ أَکْبَرُ»، «لا إِلٰهَ إلَّا اللهُ ُ» هر یک دو مرتبه و اقامه هفده جمله است، یعنی دو مرتبه «اَللهُ أَکْبَرُ» از اول اذان و یک مرتبه «لا إِلٰهَ إلَّا اللهُ» از آخر آن کم میشود و بعد از گفتن «حَیَّ عَلیٰخَیرِ الْعَمَلِ» باید دو مرتبه «قَدْ قٰامَتِ الصَّلاَهُ» اضافه نمود.
عبارتهای «أَشْهَدُ أَنَّ عَلیّاً وَلِیُّ اللهِ» یا «أَشْهَدُ أنَّ عَلیّاً أمیرُ الْمُؤْمِنیٖنَ» یا «أَشْهَدُ أنَّ عَلیّاً أمیرُ الْمُؤْمِنیٖنَ وَوَلیُّ اللهِ» یا «أَشْهَدُ أنَّ عَلیّاً أمیرَ الْمُؤْمِنیٖنَ وَلیُّ اللهِ» جزء اذان و اقامه نیست هرچند شهادت و گواهی به ولایت و إمارت (امیر المؤمنین بودن) حضرت علی بن ابی طالب(علیهما السلام) به خودی خود مستحب است و کامل کننده شهادت به رسالت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) میباشد بنابر این خوب است بدون قصد جزئیت، بعد از «أَشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللهَِ» به نیّت قربت گفته شود.
برای فرد مسافر و کسی که عجله دارد جایز است هر کدام از جملههای اذان و اقامه را یک مرتبه بگوید.
ترجمه اذان و اقامه
«اَللهُ أَکْبَرُ»: یعنی خدای متعال بزرگتر از آن است که او را وصف کنند.
«أَشْهَدُ أَنْ لٰا إِلهَ إلّا اللهُ» ُ: یعنی شهادت میدهم که خدایی سزاوار پرستش نیست مگر خدایی که یگانه است و شریک ندارد.
«أَشْهَدُ أَنّ مُحَمَّداً رَسُوْلُ اللهِِ»: یعنی شهادت میدهم که حضرت محمّد بن عبدالله(صلى الله علیه و آله) پیغمبر و فرستاده خداست.
«أَشْهَدُ أنَّ عَلیّاً أمیرُ الْمُؤْمِنیٖنَ وَوَلیٖ اللهِ»: یعنی شهادت میدهم که حضرت علی(علیهالسلام) امیر مؤمنان و ولی خدا بر همه خلق است.
«حَی عَلیٰ الصَّلاهِ»: یعنی بشتاب برای نماز.
«حَیّ عَلیٰ الْفَلاحِ»: یعنی بشتاب برای رستگاری.
«حَیَّ عَلیٰ خَیرِ الْعَمَلِ»: یعنی بشتاب برای بهترین کارها که نماز است.
«قَدْ قٰامَتِ الصَّلاهُ»: یعنی به تحقیق نماز برپا شد.
«لٰا إِلهَ إلّا اللهُ»: یعنی خدایی سزاوار پرستش نیست مگر خدایی که یگانه است و شریک ندارد.
