چگونه کاری که انجام میدهیم خالصانه و بی ریا باشد؟

خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)

سئوال:چگونه کاری را که می خواهیم انجام دهیم خالصانه انجام دهیم و از روی ریا نباشد؟

پاسخ
ریا این است كه شخص عملی را برای خوش آمد دیگران و یا نشان دادن به دیگران انجام دهد، هر چند در كنار آن رضای خدا هم مد نظرش باشد. اما اگر برای كسب رضایت خداوند عالم كاری را انجام داد، به گونه ای كه دیدن یا اطلاع دیگران تأثیری در انگیزه ی او ندارد، ریا نیست هر چند در حضور دیگران باشد، و چه بسا در مواردی باعث تشویق دیگران به عمل خیر میشود مثل این كه در برخی احادیث توصیه شده به صدقه دادن آشكارا.

در ضمن باید توجه داشت كه گاهی شیطان با وسوسه اینكه عملت ریا خواهد بود مانع از برخی اعمال نیك میشود لذا نباید در این دام شیطان نیز گرفتار شد.

تذکر مهم : باید توجه داشت که ضمن اینکه برای اخلاص بیشتر تلاش می کنیم گرفتار دام شیطان هم نشویم گاهی شیطان با تلقین یاس و ناامیدی از رسیدن به اخلاص می گوید پس این کارها را ترک کن و سبب ترک کارهای نیک و خیر به بهانه ی ریایی بودن می شود لذا در هیچ حالی اعمال نیک را ترک نکنید حتی اگر احساس ریایی بودن می کنید بلکه به جای ترک کار خیر و اعمال صالح سعی در بالا بردن درجات اخلاص کنید که نیاز به تمرین دارد.

برای رسیدن به مقام اخلاص در دو مرحله باید به تلاش و كوشش پرداخت‌، یكی از نظر فكر و اندیشه‌، دیگر در مقام عمل‌. ریشة “ریا” حب‌ّ دنیا و فراموشی آخرت است و اندیشه نكردن در پاداش‌های الهی و تأمّل نكردن در آفت‌های دنیاپرستی است‌. بنابر این ابتدا باید در پاداش‌های الهی و آفت‌های دنیاپرستی اندیشه كرد; زیرا یكی از منشأهای اصلی ریا، حب دنیا و به دست آوردن منافع دنیوی است‌، اگر آدمی در كوتاهی دنیا، گذرا بودن آن‌، پل بودن برای جهان باقی و آفت‌های فراوانی كه حب دنیا در پی دارد، تفكّر نماید. برای رسیدن به منافع دنیوی‌، كارهایی را كه باید فقط برای خدا انجام دهد، برای غیر خدا انجام نمی‌ دهد یا غیر خدا را در آن شریك نمی‌كند.

پس از تفكر در فواید و آثار و بركات اخلاص و كارهایی كه از روی خلوص نیت انجام می‌گیرد، باید در مقام عمل به تمرین پرداخت و با سعی و تلاش‌، از كارهایی كه به اخلاص نیت صدمه می‌ زند، پرهیز نمود و كارهایی را كه در خلوص نیت نقش دارند، انجام داد.(عدة الداعی‌، ابن فهد حامی‌، ص 226، دارالكتب الاسلامی / جامع السعادات‌، محمد مهدی نراقی‌، ج 3، ص 413، مطعبة الادب فی نجف الاشرف‌.)

از سوی دیگر آبشخورِ صفت‌ِ رذیلة “ریا” نفاق و دو رویی است‌. امام صادق فرمود:
الریأ شجرة لاتثمر إلاّالشرك الخفی و أصلها النفاق‌; ریا و ظاهرسازی درختی است كه میوه‌ای جز شرك خفی ندارد و اصل و ریشة آن نفاق است‌.

بنابراین علاج ریا بی‌ارتباط با علاج نفاق نیست‌. یكی از راه‌های علاج ریا، توجه به آثار و عقوبات آن است كه می‌تواند مانع از به وجود آمدن و رشد این صفت زشت شود. قرآن در آیات متعددی به نكوهش ریاكار می‌پردازد و او را بی‌بهره و خاسر معرفی می‌كند:
(بقره‌، 264; نسأ، 38 و 142; انفال‌، 47 و ماعون‌، 6و7). در روایات نیز چهره‌ای زشت از ریاكار ترسیم شده و او به شدت مورد مذمت قرار گرفته است‌.

پیامبراكرم(صلوات الله علیه و آله وسلم) فرمود:
“شخص ریاكار در روز قیامت با 4 نام صدا زده می‌شود:
ای فاجر! ای حیله‌گر! ای زیانكار! عملت نابود شد و اجرت باطل گشت‌! پاداش خود را از كسی بخواه كه عملت را برای او انجام دادی‌!”(میزان‌الحكمه‌، ری شهری‌، ح 6783، ص 1017.) از رسول خدا(صلوات الله علیه و آله وسلم) سؤال می‌ شود:
نجات در چیست‌؟ آن حضرت فرمود:
در این است كه شخص از عملی كه برای عبادت‌ِ خدا انجام می‌دهد، مردم را در نظر نگیرد.(میزان‌الحكمه‌، ح 6790، ص 1018.) توجّه به اسباب و انگیزه‌های ریا می‌ تواند در دفع صفت ناپسند ریا مؤثر باشد.

عامل اصلی ریا دوست داشتن ستایش و گریز از نكوهش مردم و طمع به مال و منافع آنان است‌. اگر كسی بداند كه چیزی زیان‌ آور است‌، هیچ‌گاه آن را دوست نخواهد داشت‌. توجه به این كه ریا چه زیان‌ هایی برای انسان به دنبال خواهد داشت و چگونه صفا و پاكی او را از بین خواهد برد و او را از توفیق در این دنیا و قرب و منزلت در پیشگاه خدا محروم خواهد ساخت‌، نیز توجه به اندك بودن متاع دنیا و زوال پذیر بودن آن‌، و دائمی بودن پاداش الهی و نعمت‌های اخروی و همچنین توجه به این كه انسان ریاكار همیشه در حال اضطراب و تشویش است (چون به دست آوردن رضایت و خشنودی مردم بسیار دشوار است ـ اگر نگوییم غیرممكن است ـ و نیز ترس و واهمة ریاكار از فاش شدن اسرار و برملا شدن نیات‌) می‌ تواند در نجات انسان ریاكار از بلای “ریا” مؤثر باشد.

بنابراین باید توجه کرد که انجام کار برای مردمی که خود محتاج و نیازمند هستند و نمی توانند هیچ نفعی به ما برسانند ما را به این سو سوق می دهد که فقط برای خدایی که هم میبیند و هم در دنیا و آخرت پاداش می دهد، بسیار ارزش دارد. در آخر این حکایت را متذکر می شویم که شبی مردی در مسجد مشغول عبادت بود، زمانی که احساس کرد فرد دیگری هم در مسجد حضور دارد، در عبادت او تأثیر گذاشت و مثلا رکوع و سجودش را طولانی کرد و … و وقتی کارش تمام شد و خواست از مسجد خارج شود، متوجه شد که کسی در مسجد نیست بلکه سگی است که از سرما به مسجد پناه آورده و او تمام عبادتش را به خاطر یک سگ تباه کرده است. بنابراین باید طوری اعمال را انجام دهیم که حسرت و پشیمانی به دنبال نداشته باشد.

منبع تبیان

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com