شفقناافغانستان – در دین مبین اسلام هیچ زمانی برای عبادت معبود به مانند شب های قدر پر فضیلت و اعظم محسوب نمی شود، زمانی که بندگی در آن هزار بار پر فضیلت تر از شب های دیگر است، شکوه بندگی در این شب ها به اوج تجلی می رسد، هیچ زبانی نمی تواند فضیلت این شب ها را تکلم کند، هیچ چشمی توان جذب انوار این شب را ندارد و هیچ ذهنی قادر به تصور شکوه و عظمت این شب ها نیست و نخواهد بود، شاید این شب فقط مثال یک شب را دارد اما در حقیقت خورشیدی در دل آن نهفته که دل اهل ایمان را از تاریکی های زمان می زداید.
حجت الاسلام و المسلمین حسین رحیمی حافظ و قاری قرآن کریم و مسول دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی فیاض در شهر ری در گفت و گو با خبرگزاری شفقناافغانستان پیرامون اهمیت شب های قدر و جایگاه آن در دین مبین اسلام و ویژه گی های این شب پر فضیلت اشاره کرد.
ویژه گی هایی که ارزش این شب را هزار برابر افضل تر بر شب های دیگر کرده است. در این گفتگو بر اساس آیات و روایات شب های قدر زمان نزول قرآن بر پیامبر اسلام و زمانی که مقدرات الهی در آن تعیین می شود نام برده شده است.
شب قدر و مفهوم واژهی قدر:
«قدر» در لغت به معنای اندازه و اندازه گیری است تقدیر که مصدر باب تفعیل است نیز به معنای اندازه و تعیین است.
این معنا از روایات هم استفاده می شود؛ چنان که در روایتی از امام رضا (ع) پرسیده شد: معنای قدر چیست؟ امام (ع) فرمود: «تقدیر الشیء، طوله و عرضه»؛ «اندازه گیری هر چیز اعم از طول و عرض آن است» و در روایت دیگر، از این امام بزرگوار نقل شده که در معنای قدر فرمود: «اندازه هر چیز اعم از طول وعرض و بقای آن است»
قرآن کریم در سوره مبارکه بقره … و سوره مبارکه دخان و بطور مفصل در سوره مبارکه قدر (انا انز لناه في ليلة القدر وما ادراك ما ليلة القدر ليلة القدر خير من الف شهر….) این حقیقت را بیان کرده بااین روی کرد که شب قدر آنقدرعظیم است که درک کامل آن حتی برای خاتم انبیاء هم ممکن نیست؛ لذا از مجموع آیات قرآن استفاده میشود که قرآن در ماه مبارک رمضان نازل شده است.
(شهر رمضان الذی ا نزل فیه القرآن)
ابتدای نزول قرآن به صورت دفعی در شب قدر بوده است
( انا انزلناه فی لیلة مبارکة) سوره دخان ایه ۳
تمام امور دنیا در این شب مهم یعنی شب قدر، رقم میخورد، تعیین و تقدیر می گردد
( فیها یفرق کل امر حکیم ) سوره دخان ایه ۴
يفرق اشاره به اين مطلب است که همه ی امور و مسائل سرنوشت ساز در آن شب مقدر می شود تعبیر به حکیم بیانگر استحکام این تقدیر الهی است که تغیرنا پذیر و حکیمانه است این مطلب هماهنگ با روایات بسیاری است که بیان می کند در شب قدر مقدرات یکسال همه ی انسانها تعیین میگردد مانند ارزاق، سرآمد عمرها و اموری دیگری در آن شب تفریق و تبیین میشود.
حال سوال که مطرح است این است که آیا این تفریق و تعیین امور سرنوشت ساز موجب جبر و عدم اختیار انسان نمی شوند؟ زیرا از یک طرف انسان مختار و دارای اراده خود است که هر کاری را انجام دهد و از طرف دیگر سرنوشت او در شب قدر رقم خورده و تعیین شده که مجبور است باید انجام دهد و تغییر نا پذیر و مستحکم هست؟
در جواب این سوال عرض می کنیم که این مسئله هیچگونه منافات و تضاد با اختیار، آزادی و اراده ی انسان ندارد زیرا تقدیر انسان به وسیله فرشتگان الهی بر اساس لیاقت و شایستگی های افراد ، میزان ایمان ، تقوای، پاکی نیت و زمینه های وجودی و هدایت انسان صورت میگیرد، به عبارت دیگر برای هر کس آن مقدر میگردد که لایق آن است و زمینه های این لیاقت از ناحیه خود او فراهم شده است و این نه تنها منافات با اختیار انسان ندارد بلکه تأکید برآن است. البته هر عقل سلیمی این مطلب را می پذیرد، چرا شبی که از هزار ماه ارزش آن بالا تر است.
این هم در صورت است که قائل به تعدد بشویم اگر قائل به کثرت باشیم شب که از هزاران ماه افضل است و تمام فرشتگان و روح در آن شب به زمین فرود می آیند و این فیض تا طلوع فجر جریان دارد تعجب ندارد که همهی امور تعیین گردد زیرا عقل پسند است که این چنین شب، سرنوشت ساز برای انسان باشد حال میطلبد که بهترین استفاده را از این شب نورانی داشته باشیم .
احیای لیلة القدر:
شب های قدر هر کدام دارای اعمال مشترک و مخصوص است اما آنچه که خیلی مهم است «احیاء و شب زنده داری» است شاید این پرسش مطرح شود که امسال در شرایط به به وجود آمده ی مریضی واگیر دار کرونا که خود امتحان الهی است درب های اما کن مقدسه هم بسته شد، پس چگونه احیاء بگیریم؟ عزیزان توجه داشته باشند که در اعمال شب های قدر قید نشده که حتما در اماکن مقدسه احیاء بگیرید، بلکه دستورالعمل برای فرد فرد داده شده است.
اما ترویج و تشویق برگذاری احیای شب های قدر در مساجد و حرم های معصومین و امام زادگان به دلایل ذیل صورت گرفته است.
۱- از آن جا که خدای متعال کارهای دسته جمعی را دوست دارد و در خواست های جمع را زود اجابت میکند لذا در دهه های اخیر مؤمنین به اعمال شب های قدر به صورت دسته جمعی روی آورده اند البته توجه داریم که منحصر به همین روش نیست بلکه دسته جمعی بهتر است.
۲- بر گذاری مراسم احیاء در مساجد و حرم های متبرکة از نورانیت و اهمیت خواصی برخوردار است که علاوه بر تأثیرات معنوی تربیت اخلاقی و موجب پایه گذاری سنت های حسنه نیز میگردد که شاهد فرهنگ سازی آن در عصر کنونی هستیم.
بنا بر مطالب فوق دستورات احیاء در کلام ائمه هدا(ع)، برای افراد بوده است پس امسال در شرایط به وجود آمده که از فیض احیاء به صورت دسته جمعی محروم هستیم، مواظب باشیم که شب زنده داری فردی خانوادگی را از دست ندهیم، پیشنهاد می کنیم امسال میلیون ها مراسم احیاء بر گذار کنیم و تمام اعضای خانواده را در این مراسم شریک دهیم.
