شفقنا افغانستان-
این روزها «دولت اسلامی عراق و شام» (داعش) در منطقه ای مالامال از سیاست های غیرشفاف و مبهم و بازیگرانی با عناوین غریب، به حیات خود ادامه می دهد. این گروه که ابتدا کار خود را به عنوان یکی از شاخه های القاعده در عراق آغاز کرد، پس از خروج آمریکا در سال 2011 توانست با تسلط بر بخش های زیادی از مناطق روستایی و سنی نشین در شمال کشور و پیاده سازی یک مقابله تروریستی و تهاجمی علیه شیعیان عراق، به سرعت پیشرفت کند. داعش در آوریل سال گذشته دامنه کار خود را به داخل خاک سوریه گسترش داد. (کلمه شام که به انتهای عنوان گروه اضافه شده، به سرزمینی باستانی اشاره دارد که در برگیرنده هلال حاصلخیز سوریه، لبنان، فلسطین و اردن بوده است.) داعش با برخورداری از منابع مالی و تسلیحاتی مساعد، توانسته است طی یک حرکت تدریجی و یکنواخت، به مناطقی که شورشیان سوری از کنترل نیروهای دولتی خارج کرده اند، نفوذ کند و نوعی شبه حکومت را در امتداد دره فرات و بخش های وسیعی از شمال سوریه به راه بیندازد اما به نظر می رسد دوران رشد و خیزش سریع داعش، اکنون به سر رسیده است.
امروز پیکارجویان داعش با سه جبهه نبرد روبرو هستند. در سوریه، به دنبال یک سری حوادث تلخ، موج ناخشنودی از داعش تبدیل به یک سونامی شد: در 31 دسامبر، افراد داعش جسد یکی از فرماندهان احرار الشام – از گروه های سلفی شورشی در سوریه که پیش از این متحد داعش بود- را در حالی بازگرداندند که آثار شکنجه روی او آشکار بود. آنها سپس 5 نفر از کارکنان موسسه “مدیسین سن فرونتیر” (پزشکان پیشتاز، یک موسسه خیریه فرانسوی که به ارائه کمک های پزشکی در مناطق بحران زده می پردازد) را ربودند. پزشکان پیشتاز، جزو معدود گروه هایی است که هنوز در سوریه باقی مانده و به امدادرسانی مشغول است.
پس از این وقایع بود که تمام گروه های شورشی، “از جبهه النصرت” که جزو زیر مجموعه های اندک ملایم تر القاعده است گرفته تا دیگر گروه های مسلح مورد حمایت غرب از جمله “ارتش آزاد سوریه” علیه داعش متحد شدند و تلاش کردند پیکارجویان این گروه را از مخفی گاه های خود در شمال سوریه بیرون برانند.
در رقعا، بزرگترین شهری که کاملا در کنترل نیروهای مخالف قرار دارد، گفته می شود پیکارجویان داعش فقط یک ساختمان را در اختیار دارند. همچنین گفته می شود از تمام گذرگاه های مرزی با ترکیه که داعش در اختیار داشت، فقط یک گذرگاه باقی مانده و تمام مقرهای داعش در نیمه تحت کنترل شورشی ها در شهر حلب نیز از دست آنها رفته است.
در عین حال، داعش در کشور همسایه یعنی عراق نیز زیر آتش قرار دارد. با استفاده از نارضایتی سنی های شمال و غرب عراق از دولت شیعی بغداد، داعش در سوم ژانویه توانست بخش هایی از فلوجه و رمادی، دو شهر اصلی استان انبار را که با مرز سوریه فاصله ای ندارند، تصرف کند. اما به نظر می رسد این حرکت جسورانه داعش، اکنون دارد به نفع نوری مالکی نخست وزیر عراق تمام می شود.
به رغم یک سال ناآرامی در مناطق سنی نشین و تشدید بمب گذاری های القاعده، نوری مالکی هیچگاه ارتش خود را به مصاف همه جانبه با آنها اعزام نکرد. اکنون اما او عذر مناسب برای یک نبرد تمام عیار را پیدا کرده است؛ ضمن آنکه آمریکا نیز وعده داده که با ارسال تسلیحات از او حمایت کند. مالکی همچنین از حمایت باقیمانده نیروهای “الصحوه” (شوراهای بیداری) – جنبشی متشکل از قبایل سنی مذهب که در سال 2008 دوشادوش نیروهای آمریکایی علیه القاعده جنگیدند- برخوردار است.
داعش اکنون تعداد زیادی از پیکارجویان خود را از سوریه به عراق منتقل کرده است. با این حال، بر اساس بعضی گزارش ها، این گروه جبهه سومی را نیز در لبنان ایجاد کرده است. طبق پیام های صوتی که البته ماهیت آنها قابل تایید نیست، داعش مسوولیت انفجار خودروی بمب گذاری شده در روز دوم ژانویه در بیروت را بر عهده گرفته است. این انفجار، نیروهای وفادار به حزب الله – جنبش شیعی که از رژیم بشار اسد حمایت می کند- را هدف قرار داد.
تضعیف حکومت مرکزی در سوریه و عراق، فضا را برای افزایش افراط گرایی داعش بازتر کرده و سیاست های فرقه ای مالکی و بشار اسد نیز بعضی از سنی های ناراضی را به حمایت از این گروه ترغیب ساخته است. با این حال، هنوز تعداد حامیان واقعی ایده های رادیکالی داعش، بسیار اندک است. بر خلاف شورشیان سوریه، هدف داعش نه تصرف دمشق، بلکه تاسیس یک حکومت اسلامی در منطقه ای بین شرق سوریه و شمال و غرب عراق بوده است.
علاوه بر این، متدهای داعش نیز محبوبیت چندانی ندارد. حتی ایمن ظواهری رییس القاعده هم حملات داعش علیه شیعیان و سنی های میانه رو را به باد انتقاد گرفته است. ربایش و به اسارت گرفتن ده ها امدادگر و روزنامه نگار خارجی و همچنین شماری از فعالان سوری و حتی اقلیت های کرد، مسیحی و علوی به دست پیکارجویان داعش، وجهه کل شورشیان سوریه را مخدوش ساخته و مطبوعات خارجی و تامین کنندگان کمک های انسان دوستانه را به شدت ترسانده است. ممکن است داعش از این گروگان ها فقط به عنوان یک ابزار پیش گیرانه علیه حملات احتمالی پهپادهای غربی و دیگر اقدامات نظامی محتمل استفاده کند. اما بسیاری از سوری ها بر این عقیده اند که عملکرد داعش در نهایت، به نفع رژیم بشار اسد تمام شده است.
داعش نقش به سزایی در تشدید درگیری های فرقه ای بین شیعیان و سنی های منطقه داشته است. در سوریه، بشار اسد با تاکید بر جنایات داعش بر آن بوده تا غرب را به پذیرش این نظر متقاعد کند که او، در حال حاضر یگانه گزینه موجود برای سوریه است. در عراق نیز داعش در خونبار ساختن سال 2013 تاثیر زیادی داشته است.
شکست شبه نظامیان داعش در عراق و سوریه، مستلزم یک اقدام هماهنگ و مشترک است. اما در حال حاضر نشانی از این هماهنگی و اتحاد به چشم نمی خورد. تنها وجه مشترک گروه های مختلف شورشی در سوریه، انزجار از داعش است که این، کافی نیست. از سوی دیگر، غرب نسبت به مداخله و ورود در مساله سوریه، روز به روز محافظه کار تر می شود. چنانچه جنگ فرانسه در مالی نشان داد، به نظر می رسد اقدام نظامی، بیش از آنکه گروه های منتفع از خلاء قدرت در منطقه را ریشه کن کند، آنها را فقط متوقف می کند.
منبع: اکونومیست
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com