در حالیکه دولت افغانستان گسترش فعالیت رسانهها و آزادی بیان را یکی از دستآوردهای مهم خود طی بیش از یک دهه اخیر توصیف میکند، اما گزارش موسسه «نی»، حمایتکننده رسانههای آزاد افغانستان نشان میدهد که طی یک سال اخیر بیشترین موارد خشونت علیه خبرنگاران از سوی دولت اعمال شده است.
به گزارش خبرگزاری شیعیان افغانستان به نقل از روزنامه هشت صبح، براساس گزارش «نی»، در جریان سال ۲۰۱۳ میلادی هفتادوشش مورد خشونت علیه خبرنگاران توسط این نهاد ثبت شده که پنجاه مورد آن توسط مسوولان و نهادهای دولتی اعمال شده است. امسال، شش مورد خشونت علیه خبرنگاران توسط گروه طالبان، دو مورد توسط نیروهای ناتو و هشت مورد هم توسط افراد ناشناس اعمال شده است.
صدیقالله توحیدی، مسوول دیدهبان رسانهها در موسسه «نی»، با ارایه گزارشی در مورد خشونت علیه خبرنگاران در جریان سال ۲۰۱۳، روز دوشنبه، ۹ جدی، در یک نشست خبری گفت که افغانستان هنوزهم یک کشور ناامن برای خبرنگاران بهشمار میرود. آقای توحیدی افزود: «افغانستان تاهنوزهم کشوری ناامن برای خبرنگاران و کشوری فاقد قانون حق دسترسی به اطلاعات است.» وی همچنین گفت: «در سال ۲۰۱۳ میلادی، سه مورد قتل به ثبت رسید که پنجاه درصد افزایش را نسبت به سال ۲۰۱۲ نشان میدهد. زخمی شدن خبرنگاران هفت مورد است که بیستودو درصد را احتوا میکند و کاهشی را نسبت به تعداد زخمیان در سال گذشتهی میلادی نشان میدهد. بازداشت خبرنگاران شش مورد است که متاسفانه نسبت به سال ۲۰۱۲ میلادی صد درصد افزایش را نشان میدهد. لتوکوب خبرنگاران ۳۴ مورد ثبت شده که هفتادونه درصد را احتوا میکند. تهدید و توهین خبرنگاران ۲۶ مورد است که بیستوهفت درصد خشونتها را احتوا میکند.»
از جمله هفتادوشش مورد خشونت علیه خبرنگاران، سه مورد آن شامل قتل سه خبرنگار میشود. سمانی دنیا ذاکری یکی از کارمندان یک رسانه محلی در ولایت پروان، محسن هاشمی کارمند یک رادیو محلی در ولایت کاپیسا و مزمل خبرنگار یک رادیوی محلی در ولایت ننگرهار، خبرنگارانی هستند که در جریان سال ۲۰۱۳ به قتل رسیدهاند. بهگفتهی دیدهبان رسانهها، خانم سمانی دنیا ذاکری و محسن هاشمی بهدلیل کار در رسانه توسط اعضای خانوادهشان به قتل رسیدهاند. همچنین مزمل خبرنگار یک رادیوی محلی در ولایت ننگرهار، ابتدا ربوده شده و بیست روز بعد، به قتل رسیده است.
با اینحال، دیدهبان رسانهها در موسسه «نی» میگوید که در جریان سال ۲۰۱۳، کار رسانهها در زمینه آوردن اصلاحات در نهادهای دولتی نیز تاثیر چندانی نداشته است. بهگفتهی این نهاد مدافع حقوق رسانهها و خبرنگاران، هرچند گزارشهای تحقیقی و انتقادی زیادی در مورد فساد اداری منتشر شده، اما این گزارشها باعث دردسر برای رسانهها و خبرنگاران شده است. این نهاد ارجاع شکایات «اربابان قدرت» به لویسارنوالی و دادگاهها را از مشکلات عمدهی خبرنگاران و رسانهها در سال ۲۰۱۳ توصیف کرده است. دیدهبان رسانهها میگوید: «کمیسیون غیرقانونی بررسی تخطیهای رسانهای وزارت اطلاعات و فرهنگ در این زمینه به عنوان نهاد کمککننده به مقامات دولتی و زورمند عمل کرده است.»
مشکلات رسانهها
دیدهبان رسانهها در موسسه «نی» بر مشکلات و نارساییهای رسانهها نیز تمرکز کرده است. این نهاد در گزارش خود میگوید که مشکلات درونسازمانی در سال ۲۰۱۳ به شدت ادامه داشته و قرارداد رسانهها بهویژه رسانههای تصویری در مغایرت با قانون کار عقد گردیده است. دیدهبان رسانهها در گزارش خود میگوید: «مالکان رسانههای خصوصی عمدتا در برابر خبرنگاران مانند کارفرمای مطلق عمل کرده و هرگاه میخواستند خبرنگاران و کارمندان رسانه را برکنار میکردند. در این زمینه وزارت اطلاعات و فرهنگ هیچ اقدام قانونی انجام نداد. شماری از خبرنگاران بدون درنظر داشت حقوقشان برکنار شدند و همچنان برخی از رسانهها علیه خبرنگارانی که کارشان را ترک کرده بودند، شکایت کرده و قراردادهای غیرقانونی خویش را سند قرار دادند.»
دیدهبان رسانهها تاکید کرده که اعمال نفوذ صاحبان رسانهها کار معیاری را در برخی از رسانهها بهشدت آسیب رسانده و همچنین استفادهی ابزاری از رسانهها بهخاطر اهداف سیاسی- قومی به شدت ادامه داشته که این مساله مشکلات و تنازعات قومی را نیز بهدنبال داشته است.
با اینحال، دیدهبان رسانهها در اخیر گزارش خود از شورای ملی خواسته تا قبل از آغاز مبارزات انتخاباتی، قانون حق دسترسی به معلومات را تایید کند. بهگفتهی مسوولان این نهاد، تصویب قانون حق دسترسی به معلومات به خبرنگاران کمک میکند تا از روند انتخابات گزارشهای موثقتر و کاملتری تهیه و منتشر کنند. همچنین این نهاد از دولت خواسته که به پروندههای خبرنگاران رسیدگی کند و عاملان قتل خبرنگاران را به کیفر اعمالشان برساند.
هرچند طی سالهای اخیر میزان خشونتها و محدودیتها علیه خبرنگاران و رسانهها بیشتر شده، اما آن طوریکه دیدهبان رسانهها میگوید با آنهم رسانهها در حال توسعه میباشند. بهگفتهی این نهاد، در حال حاضر صد شبکه تلویزیونی، دوصد شبکه رادیویی، دو صد رسانه چاپی و دوازده خبرگزاری در افغانستان فعالیت دارند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com