شفقنا افغانستان-شب ها و آن هنگام که باد با زوزه در این کلبه می وزد و بوی آب شور دریا به درون کلبه نفوذ می کند، نورالام غالبا و برای ساعت ها بیدار است. او به خواهرش که در کنار او روی تشک خوابیده است نگاه می کند. برادرش را و مادرش را که پایین پای او خوابیده اند می بیند. با خودش فکر می کند که اگر همین حالا بتواند به دریا زده و از این جا بگریزد و به مالزی برود، همان طور که قبلا هم یک بار این کار را کرده بود، باز هم مجبور است خانواده اش را در این جا تنها بگذارد.
طبیعتا آنها دلشان برای او تنگ می شود. اما آیا خواهر و برادرش نیاز به جای بیشتری در این کلبه محقر ندارند؟ و چه می شد اگر او یعنی نورآلام 23 ساله کوچک اندام با صدایی ریز و چشمانی سیاه می توانست در خارج از کشور یک انسان واقعی باشد؟ او می گوید:” یک انسان واقعی و درست و حسابی با شغل و حق و حقوق مشخص؟”.
از آن جایی که نورآلام به اقلیت مسلمان روهینگیا تعلق دارد، کشورش او را به عنوان شهروند به رسمیت نمی شناسد. بودایی های متعصب علیه مذهب و اعتقادات او آتش افروزی کرده و حاکمان کشور از او با عنوان “بنگال” یاد کرده و با این عنوان او را فردی که از بنگلادش به این جا آمده است خطاب می کنند. اما نورآلام در همین سرزمین یعنی در برمه به دنیا آمده است. این در حالی است که نورآلام انسانی بدون سرزمین محسوب شده و اصولا شهروند هیچ کشوری به شمار نمی آید؟ پس به چه دلیل باید در این جا بماند؟
او بارها در این اردوگاه در مورد این پرسش فکر کرده است زیرا کار دیگری به غیر از نمی تواند انجام دهد. او بارها و بارها در خیابان ها و کوچه ها راه رفته و کودکانی را دیده که در فاضلاب ها بازی می کنند. طی سال جاری 25 هزار مسلمان روهینگیا با کشتی و از طریق خلیج بنگال فرار کرده اند و با دیدن تصاویر موجود می توان به اصطلاح اودیسه های ناامیدی را دید که در سواحل تایلند، مالزی و اندونزی سرگردانند. با این حال نورالام می گوید:” دلم می خواست من هم یکی از آنها بودم”.
شب 14 آوریل و زمانی که همه خواب بودند، نورآلام از روی تشک برخاست و بدون صدا از در بیرون رفت و خود را به ساحل رساند. در آن جا منتظر قاچاقچی هایی بود که با وی قرار گذاشته بودند. اما نورآلام نمی دانست که به اصطلاح این ره به ترکستان می رود. او فقط می خواست که از جنون و بدبختی های سرزمینش که به صورت رسمی به آن تعلق ندارد دور شده و آن را فراموش کند.
نورآلام به همراه مادر و سه خواهر و برادرش از سه سال پیش در اردوگاه باودوپا واقع در ایالت راخینه در غرب برمه زندگی می کند. راخینه یکی از فقیرترین ایالت های برمه محسوب می شود و به عبارت بهتر ناکجاآبادی است که بیش از سه میلیون نفری را در خود جای داده که یک سوم از آنان را مسلمانان روهینگیا تشکیل می دهند. 140 هزار نفر از این مسلمانان در دهکده هایی شبیه به گتو زندگی می کنند و حق ترک کردن آن جا را ندارند.
نورآلام از یک هفته پیش بار دیگر به این اردوگاه بازگشته است زیرا نقشه او برای فرار از راه دریا پس از هفته ها در نهایت شکست خورد. حالا و در یک صبح بهاری ماه مه در کلبه چوبی خود نشسته است. مادرش می خواهد از میهمانان پذیرایی کند اما چیزی در این کلبه وجود ندارد. نورالام می گوید:” ما این جا در یک زندان زندگی می کنیم”. نورآلام می خواهد از زندگی اش و از فرار ناکامش برای ما بگوید.
داستان نورالام سه سال پیش و با رویدادی آغاز شد که زندگی مردمان روهینگیا را به قبل و پس از آن تقسیم کرد. در ماه مه 2012 ظاهرا چند مرد روهینگیا در راخینه به یک زن بودایی تجاوز کردند. متعاقب آن گروهی از بودایی ها نیز دهکده های مسلمان نشین را به آتش کشیدند و پیامد آن کشته شدن صدها انسان و فرار هزاران انسان دیگر بود، همان مردمی که از آن زمان تا به حال در اردوگاه ها زندگی می کنند.
نورآلام که هرگز به مدرسه نرفته است و سوادی ندارد در آن زمان راننده ریکشا در شهر سیتوه بود. هنگامی که روز 8 جولای 2012 از کار به خانه بازگشت در کمال شگفتی دید که زن همسایه جلوی در خانه خوابیده و سر بریده شده اش در کنارش قرار دارد. نورآلام شاهد بود که چگونه بودایی ها مسلمانان روهینگیا را از خانه های خود بیرون می کردند و سپس خانه هایشان را به آتش می کشیدند. نورآلام خود را میان بوته ها مخفی کرد و با تاریکی شب از شهرش سیتوه پا به فرار گذاشت و خود را به ماموران دولت معرفی کرد و آنها هم جایی برای او در این اردوگاه در نظر گرفتند.
ایالت راخینه منطقه ای است که می توان گسستگی ها در کشور برمه را در آن مشاهده کرد. از یک سو با روی کار آمدن پرزیدنت تاین ساین در مارس 2012 به پنجاه سال دیکتاتوری نظامی پایان داده شد و حزب “اتحاد ملی برای دمکراسی” به رهبری خانم آنگ سان سوچی به عنوان حزب اپوزیسیون به رسمیت شناخته شد و زندانیان سیاسی آزاد و کشورهای غربی غالب تحریم ها علیه برمه را لغو کردند. برای مدتی کوتاه چنین به نظر می رسید که برمه به الگویی کوچک در جهان بدل می شود اما اصلاحات به زودی متوقف و خشونت ها علیه مسلمانان روهینگیا آغاز شد.
دولت برمه در همان دوران گذار شکننده سیاسی بار دیگر مناقشات کهنه را علم کرد. برمه کشوری است که بخش بزرگی از هویت آن با مذهب تعریف می شود و به همین خاطر بسیاری از بودایی ها بر این باورند که مسلمانان روهینگیا توسط قدرت استعماری بریتانیا به این کشور آورده شدند و احساس می کنند که از ناحیه این مردم مسلمان تهدید می شوند.
این در حالی است که یک جامعه کوچک مسلمان در قرن شانزدهم در این منطقه وجود داشته است. در خلال دوران استعمار بریتانیا، مسلمانان به عنوان کارگر به این سرزمین آمدند و هنگامی که برمه در سال 1948 استقلال خود را کسب کرد ، اکثریت جمعیت استان راخینه را مسلمانان تشکیل می دادند. بودایی ها مسلمانان را متهم می کنند که به بریتانیایی ها کمک می کردند. در سال 1982 اعلام شد که شهروندی برمه به مسلمانان روهینگیا تعلق نمی گیرد و تا به امروز این تبعیض همچنان ادامه دارد.
سازمان ملل متحد مردم روهینگیا را یکی از اقلیت هایی می داند که اکثریت آنان تحت تعقیب و آزار قرار دارند. حتی آنگ سان سوچی قهرمان ملی برمه و برنده جایزه صلح نوبل که سال ها از سوی نظامیان در حصر خانگی قرار داشت جرات نمی کند که در مورد این اقلیت مظلوم صحبت کند زیرا در این صورت بلافاصله لقب نجس به وی داده شده و حزبش در انتخابات پارلمانی پاییز امسال از راه یافتن به مجلس برمه محروم خواهد شد. آن سازمان های حقوق بشری که زمانی برای آزادی خانم سوچی فعالیت می کردند از وی به شدت انتقاد می کنند و در همان حال سخنگوی مطبوعاتی سوچی در مورد روهینگیاها می گوید:” آنها مهاجرین بنگال هستند”.
در اردوگاهی که امروز نورآلان در آن زندگی می کند اثری از فعالیت های این سازمان های حقوق بشری مشاهده نمی شود. زیرا بودایی ها در سال 2014 بارها به دفاتر سازمان پزشکان بدون مرز حمله برده و میز و تخت و وسایل آنان را شکستند و اعلام کردند که نیمی از خدمات این سازمان ها باید به بودایی ها اختصاص پیدا کند. در حال حاضر هم کمیته ای متشکل از بودایی ها امورات این اردوگاه را در دست دارد. و از آن زمان است که مدارس اردوگاه معلمی ندارند و مراکز درمانی آن به دلیل نبود پزشک بلا استفاده مانده است. نورآلام می گوید:” هیچ کس نمی تواند زندگی در این جا را تحمل کند”.
نورآلام از چهار طرح نژادی که اخیرا در پارلمان برمه مطرح شده است به خوبی خبر دارد. این چهار طرح عبارتند از : اگر یک زن بودایی بخواهد با یک مرد مسلمان ازدواج کند باید مجوز بگیرد. تعدد زوجات ممنوع است. زنان در برخی مناطق تنها هر سه سال یک بار حق به دنیا آوردن فرزند دارند. هر کس خواهان تغییر مذهبش باشد باید برای این کار از دولت اجازه بگیرد. جالب آن که طرح مربوط به به دنیا آوردن فرزند اخیرا توسط رئیس جمهور به قانون بدل شد زیرا این قانون در عمل در مناطق زندگی مسلمانان روهینگیا اجرا می شود و به همین خاطر فعالان حقوق بشر را به شدت نگران کرده است.
آن قاچاقچی هایی که نورآلام با آنها قرار داشت او را به ساحل و به داخل یک کشتی که از تایلند می آمد بردند. 400 روهینگیا از برمه و بنگلادش در آن کشتی بودند زیرا در بنگلادش نیز 200 هزار مسلمان روهینگیا زندگی می کنند و آنها هم از فقر موجود در آن کشور گریزانند. نورآلام به گفته خودش هنگامی که به آب دریا نگاه کرد و یاد مادرش افتاد که هنوز در خواب است به شدت گریست اما در عین حال احساس خوبی داشت.
رئیس قاچاقچی ها به نورآلام قول یک شغل در کارخانه ای واقع در مالزی را داده بودند و در وهله نخست از وی پولی درخواست نکردند. بر روی عرشه کشتی برنج و یک فنجان آب و کمی نمک به مسافران داده شد. اما جناب رئیس دستور داد که همه ساکت در همان جای خود بنشینند. هنگامی که نورآلام برای دومین بار در عرض یک روز نیاز به توالت پیدا کرد از سوی همان رئیس با زنجیر فلزی کتک مفصلی خورد. نورالام چهار هفته تمام در مساحتی یک متر مربعی چمباتمه زده و دست ها و پاهایش در حال فلج شدن بود. انسانی که این مدت مانند یک گوی درهم می پیچد هر لحظه این آمادگی را دارد که در دریا غرق شود.
به گفته نورآلام پناهجویان اهل سیتوه در صورت تمایل به پیاده شدن از کشتی باید پیش از آن پول پرداخت می کردند. سفر به مالزی از طریق سواحل تایلند به طور معمول 2000 دلار هزینه دارد.هر کس که توان پرداخت این پول را نداشته باشد یا باید به قاچاقچی ها کمک کند و یا در جنگل حبس می شود. سپس با خانواده پناهجویان تماس می گیرند و طلب پول می کنند و به عنوان نشانه یکی از انگشت های دست یا پای آنان را برای خانواده هایشان می فرستند. شکنجه با آب داغ و کشیدن ناخن ها هم از جمله این شکنجه ها است. کشتی نورآلام در سواحل تایلند توقف کرد. او می گوید:” می توانستم آن کشور را ببینم اما اجازه پیاده شدن نداشتم”. و بدین ترتیب باز هم نورآلام به یک بی وطن و این بار بی وطنی روی آب های دریا بدل شد.
بر اساس برآوردهای فعالان حقوق بشر در حدود 4000 مسلمان روهینگیا همچنان بر روی آب ها سرگردانند. بسیاری از کشورهای جنوب شرق آسیا کنوانسیون 1951 مربوط به پناهجویان را امضا نکرده اند و تازه همین چند روز پیش بود که مالزی و اندونزی اعلام کردند که به عنوان یک راه حل اضطراری برای یک سال این پناهجویان را در کشورهای خود بپذیرند.
از آغاز ماه مه بود که آن گورهای دستجمعی که احتمالا بقایای اجساد مسلمانان روهینگیا را در خود دارد کشف و همزمان اقدامات امنیتی نیروهای تایلندی در کنار مرزها تقویت شد. و باز هم در روزهای گذشته تعدادی از این گورها در جنگل های مالزی کشف شد و از قرار معلوم قاچاقچیان بابت همین افراد کشته شده تا لحظه آخر خانواده های آنان را تحت فشار گذاشته و از آنها پول می گرفته اند.
خواهر بزرگتر نورآلام وارد آن کلبه در آن اردوگاه می شود. و هنگامی که برادر تعریف می کند که چگونه ده روز در سواحل تایلند سرگردان بوده نگاهی پر از نکوهش به او می اندازد. نورآلام از گرسنگی ها و تشنگی های مرگبار خود و از اقدام نیروی دریایی تایلند برای خارج ساختن آن کشتی از مرزهای آن کشور می گوید. و تعریف می کند که به همین خاطر یک هفته پیش به سیتوه بازگشته است. سپس به نشانه ندامت و خجالت سر به زیر می اندازد. زیرا می داند که خانواده اش به خاطر آزادی آدم شکست خورده ای به نام نورآلام یکصد دلار مقروض شده اند. خواهر نورآلام می گوید:” من برای نورآلام زن می گیرم زیرا ما متعلق به این سرزمین هستیم”. البته او می داند که یک خانواده روهینگیا در صورتی که بتواند ثابت کند از شصت سال پیش در برمه سکونت داشته است ، از سوی دولت به عنوان شهروند درجه دوم پذیرفته خواهد شد و باید نام فامیل “بنگالا” را قبول کند. البته این یک دست و دلبازی از سوی دولت محسوب شده و به هیچ عنوان به معنای این نیست که اوراق هویت و شناسایی به یک روهینگیا داده می شود.
اکثریت بودایی برمه و به ویژه سازمان های ناسیونالیستی مانند “جنبش 969” از نفوذ زیادی در این کشور برخوردارند. از نظر آنان هرکس که تراوادا-بودیست نباشد یک برمه ای محسوب نمی شود.
در شهر ماندالای واقع در مرکز برمه یک ب.دایی کوچک اندام و 46 ساله در حالی که لبخندی بر لب و صدایی نرم دارد از ما در صومعه خود استقبال می کند. او که “آشین ویراتو” نام دارد به “بن لادن برمه” معروف است و مجله تایم از وی به عنوان “چهره تروریسم بودایی” یاد می کند. ویراتو هفت سال از زندگی خود را به جرم آشوب در زندان های برمه سپری کرد و چند سال پیش مورد عفو قرار گرفته و آزاد شد. اکنون مدیریت آن 2500 راهب ماندالای را بر عهده دارد و البته بسیاری از وی به عنوان عامل و عروسک خیمه شب بازی رژیم سابق یاد می کنند.
ویراتو امروز صبح در حالی که ردایی قرمز و بی آستین به تن دارد در نمازخانه نشسته است. راهب ها در سکوت به وی تعظیم می کنند. بر روی دیوارهای نمازخانه تصاویر بودایی هایی دیده می شود که ظاهرا به دست مسلمانان کشته شده اند.
وقتی از ویراتو در مورد مهم ترین فعالیت هایش می پرسیم در پاسخ می گوید:” فیسبوک”. ادعا می کند که به تازگی عکس دختری بودایی را در صفحه اش گذاشته است که از سوی یک مسلمان مورد تجاوز قرار گرفته است. حنی اپلیکیشن ویراتو نیز وجود دارد و سخنرانی های وی در یوتیوب موجود و در سراسر کشور قابل دسترس است. در همه این سخنرانی ها از روهینگیاهایی می گوید که قصد اشغال برمه را دارند. ویراتو اجازه می دهد که در حین مصاحبه از وی فیلمبرداری شود. او می گوید که حرف هایش را وارونه جلوه داده اند:” طبیعتا من نمی خواهم کسی بمیرد”.
پس جنبش 969 چه خواسته ای دارد؟ و ویراتو که از 14 سالگی در این صومعه زندگی می کند می گوید:” این ما هستیم که هویت و مذهب را در برمه تضمین می کنیم”. از او می پرسیم که در مورد روهینگیا چه نظری دارد؟ و پاسخ:” مسلمانان در این جا در اقلیت هستند اما ما را تهدید می کنند. خودتان به رویدادهای شارلی ابدو، یازدهم سپتامبر، آن رستوران در استرالیا، سوریه، نیجریه، کنیا، بوکوحرام و داعش نگاهی بیاندازید. آنها می خواهند در راخینه یک جمهوری بنگال تاسیس کنند”.
هنگامی که از وی می پرسیم پس چرا مسلمانان روهینگیا از این کشور فرار می کند پاسخی نمی دهد و سکوت می کند. و چرا برمه به پناهجویان کمکی نمی کند؟ پاسخ:” برمه مسئولیتی در قبال آنان ندارد. افرادی که شهروند کشوری محسوب نمی شوند پناهجو به شمار نمی آیند”. سپس بابت پاسخی که داده خوشحال نشان می دهد و اداعا می کند که روهینگیاها از سوی عربستان سعودی تامین مالی می شوند.
در آن اردوگاه سیتوه روز دیگری آغاز می شود. نورآلام ساعت پنج صبح از خواب بیدار شده و از چشمه آب آورده و بسته کمک های غذایی را باز کرده است:” از باد و سکوت خوشم می آید”. برای آینده خود تصمیم هایی دارد و می خواهد همراه با شوهرخواهرش در بازار مرغ بفروشد تا برای مادرش کمی پول جمع کند. نورآلام البته می گوید که برای کسی مانند او که هیچ چیز ندارد این کار ساده ای نیست. او می داند که در این کشور شانسی برایش وجود ندارد. می خواهد آزاد و بدون وابستگی بماند. به این صورت راحت تر می تواند فرار کند.
منبع: اشپیگل
ترجمه:محمدعلی فیروزآبادی
انتهای پیام