شفقنا افغانستان – «در امتداد فصلهای پرخموپیچ زندهگی، جوانی درخشندهترین و ارزندهترین دوران زندهگی انسانها است.» این را غلاممحمد، پیرمرد پینهدوز میگوید که در زیر یک درخت بیبرگوبار، مشغول پینهدوزی است.
این پیرمرد سالخورده که سالها است در این مکان پینهدوزی میکند، اکنون ملودی خاطرات جوانیاش به سوی آشفتهبازاری سوق داده شده و او از رادیوی کهنهاش به عوض شنیدن آهنگهای ساربان، احمد ظاهر و ناشناس، خبرهای سهمناک جنگ را تعقیب میکند.
این روزها که در غبار بلاتکلیفی مطلق زندهگی غلاممحمد به یک صندوقچه کوچک چرمی خلاصه میشود، من از دوره جوانیاش میپرسم. با دریغ و درد کفشی کهنه را سوزن میزند و این شعر را دکلمه میکند: «دریغا از جوانی صد دریغا/ که آن هم روزگاری بود و بگذشت». در ادامه میگوید که من در دنیای فقر، به امید فردا و پسفردا، هر بار که سوزن برداشتم، جوانیام به سرعت برق پایان یافت.
این پیرمرد موچی که فقط دو فرزند دختر دارد، یکی از دخترانش معلم است و در یک مکتب خصوصی تدریس میکند.
با آنکه فقر روی گونههای خاکخوردهاش سُر میخورد، او بیش از غذا به آزادی فرزندانش میاندیشد و میگوید که اکنون مملکت شدیداً به بازو و اراده جوانان احتیاج دارد.
به باور این پیرمرد پینهدوز، اگر جوانان به این مملکت بیتوجه باشند و یا بهنحوی این مملکت را ترک کنند، آنگاه کشور به عجوزه زخمی مبدل خواهد شد که زخمهای بدخیمش شبیه بیماری واگیر، روح مردم فرسوده را مبتلا به بیماری لاعلاج خواهد کرد.
در این حال مجتبی آخوندزاده، جوانی ۲۵ ساله که اکنون در اترش به سر میبرد و شدیداً از اوضاع کشور نگران است، میگوید که متاسفانه جوانان افغانستان سالها است که به واسطه رهبران سیاسی به حایشه رانده شده و برای جوانان جز راه فرار باقی نمانده است.
به باور مجتبی، افغانستان برای بیرون شدن از این وضعیت اسفناک، به رهبران واقعی نیاز دارد؛ رهبرانی که دلسوزانه روی علم و دانش جوانان فکر کنند و به منافع ملی بیندیشند. مجتبی با تاثر میگوید که همیشه برعکس این قضیه جریان داشته و جوانان قربانی منافع شخصی رهبران سیاسی شدهاند.
روحینا روحش، جوان ۲۳ ساله دیگر که در یکی از رسانههای خصوصی بهحیث گرداننده کار میکرد، اکنون به دلیل ناامنی وظیفهاش را از دست داده است. به باور روحینا، جنگ یک پدیده زشت و ناپسند است که رفاه و آسایش جوانان را به چالش میکشد.
او که این روزها در صدد بیرون شدن از این وضعیت نابههنجار سیاسی است، میگوید که اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد، افغانستان جوانان موفقی نخواهد داشت.
در شرایط کنونی که شمار زیادی از جوانان از وضعیت ناگوار کشور به ستوه آمدهاند، برای اینکه قربانی ناخواسته این وضعیت نشوند، میخواهند به یکی از کشورهای امن پناهنده شوند.
احمدجاوید که کارشناسی ارشد ادبیات دارد، میگوید که او بهحیث یک جوان تحصیلکرده هیچ آرزویی در دل ندارد. او که تمام علایقش به ادبیات گره خورده و اکنون حتا اجازه نشر اشعارش را در شبکههای اجتماعی ندارد، میگوید که وقتی اراده هیچ کار در دستش نیست، چطور و چگونه به این سرزمین دل خوش کند. او که به دلیل اوضاع جنگ شدیداً تحت قیود خانواده قرار گرفته و از این وضعیت به ستوه آمده است، برای بیرون شدن از این وضعیت به آزادی فردی خود میاندیشد و در تلاش است که به یک کشور امن پناهنده شود.
جوانان بهمثابه سرمایه ملی کشورها مورد توجه بوده و در ۱۷ دسامبر ۱۹۹۹ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد ۱۲ آگست بهعنوان روز ملی جوانان اعلام و این روز در تقویم کشورهای مختلف درج شد. این روز با اندیشه ساختن یک دنیای بهتر توسط جوانان شکل گرفت، به همین بهانه، سازمان ملل از تمام کشورهای دنیا خواست تا عملاً در راستای توسعه امکانات و منابع به کمک جوانان و برای جوانان تلاش کنند. این روز در اوضاع کنونی اما برای جوانان افغانستان کاملاً معنا و مفهوم خودش را از دست داده است. این روز در حالی فرا میرسد که تمام جوانان در بلاتکیفی محض به سر میبرند.
به گفته ادریس الکوزی، معین جوانان وزارت اطلاعات و فرهنگ، تا هنوز ۲۵۰ نهاد ثبت معینیت امور جوانان شده است که این نهادها برای ارتقای ظرفیت، آگاهیدهی، اشتغالزایی و آموزشهای حرفهای جوانان زیر چتر معینیت و یا بهشکل مستقل کار میکنند و این نهادها ثبت معینیت جوانان بوده و جواز فعالیت از وزارت عدلیه اخذ کردهاند.
آقای الکوزی نیز نگران اوضاع کنونی است و میگوید که خواسته و یا ناخواسته این نوع شرایط، تاثیرات عمیق روحی و روانی خود را بالای جوانان میگذارد، خصوصاً بالای جوانانی که در ولسوالیها و ولایات به سر میبرند.
آقای الکوزی میگوید برای اینکه جوانان راه فرار را انتخاب نکنند، ما اوضاع کنونی را بررسی کرده روی یک روایت کار میکنیم تا بهنحوی در بین جوانان یک دیدگاه ملی خلق شود و آنها برای بهتر شدن اوضاع کشور، در همینجا بمانند.
به گفته آقای الکوزی، عمدهترین بخش استراتژی ملی جوانان که شامل اشتغالزایی، محیط زیست، دوری از مواد مخدر و تصاویر جندر است، در چند سال پیش هیچ فعالیت در این ارتباط انجام نشد؛ اما معینیت جوانان در سال جاری کار روی این استراتژی را آغاز کرده و اکنون این استراتژی نهایی شده و در ۱۲ آگست که روز بینالمللی جوانان است، توسط رییس جمهور به امضا میرسد. او افزود که بعداً این پلان پنجساله مشخصاً به اداراتی که دخیلاند، راجع میشود و معینیت جوانان بر تطبیق این استراتژی ملی با همکاری دیگر ادارات نظارت میکند.
به گفته آقای الکوزی این استراتژی در شرایط کنونی میتواند یک گام عمده برای جوانان باشد و زمینه پیشرفت را برای آنها مساعد سازد.
آقای الکوزی میگوید که با این کار علاوه بر اینکه سطح آگاهی جوانان بالا میرود، یک هماهنگی خیلی خوب بین آنها و سکتورهای دولتی و غیردولتی نیز ایجاد میشود و همینگونه جوانان در یک جهت مشخص مسیر خود را دنبال میکنند.
