شفقناافغانستان – نشریه اروپایی یوراکتیو که بیشتر در زمینه تحلیل سیاستها و مسایل سیاسی اتحادیه اروپا فعالیت میکند، در گزارشی به هراس عمومی موجود در اروپا درباره احتمال حرکت سیل جدیدی از مهاجران از افغانستان به سوی مرزهای اتحادیه اروپا پرداخته است.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، نویسنده این گزارش با اشاره به این که «پیروزی طالبان در افغانستان و تسلط این گروه بر این کشور باعث ترس از سیل مهاجرت افغانها و تکرار بحران مهاجرت سال ۲۰۱۶ اروپا شده- که با مهاجرت و سکونت بیش از یک میلیون نفر از جنگزدگان خاورمیانه ایجاد شد»؛ نوشته: «حالا در شرایطی که هزاران افغان با سوار شدن به هواپیماهای آمریکاییها از کابل خارج شدهاند و دهها هزار نفر هم از هراس بازگشت تفسیرهای سختگیرانه طالبان از قوانین شریعت تصمیم به خروج از افغانستان دارند؛ به نظر میرسد احتمال تکرار بحران مهاجرت در اروپا زیاد است».
آیا احتمال مهاجرت دستهجمعی از افغانستان وجود دارد؟
هراس عمومی از بازگشت قوانین و تفسیرهای سختگیرانه طالبان از شریعت تنها دلیل فرار افغانها از سرزمین مادریشان نیست. خشونت، خشکسالی و کووید ۱۹ میلیونها افغان را به کمکهای بشردوستانه نیازمند کرده و بیتردید بسیاری از آنها در ماههای آتی به فهرست مهاجران اقتصادی اضافه خواهند شد.
با این حال در شرایطی که طالبان مرزهای کلیدی خود را بسته و گفته که فعلا مهاجرت از افغانستان ممنوع است و پرونده کسانی نیز که قصد خروج از کشور را دارند، در ماههای آینده و بعد از استقرار دولت مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت، اما اتحادیه اروپا نسبت به روند رخدادها خوشبین نیست و میگوید که به دلیل بیثباتی افغانستان تحت حاکمیت طالبان، انتظار میرود در بلندمدت شاهد افزایش سیل مهاجرت و بیشتر شدن فشار بر کشورهای مهاجرپذیر اروپا خواهیم بود».
آژانس پناهندگان سازمان ملل در این زمینه میگوید که بیش از ۵۵۰ هزار افغان از ماه ژانویه به بعد به دلیل بدتر شدن اوضاع امنیتی افغانستان از خاک این کشور خارج شدهاند. همزمان، اتحادیه اروپا هم از کشورهای عضو خواسته تا سهمیه پذیرش افغانهایی را که نیاز به حمایت دارند- به ویژه برای زنان و دختران- مورد بازنگری و در صورت امکان افزایش قرار دهند.
بریتانیا در این زمینه اعلام کرده که در اولین سال برنامه جدید اسکان مجدد، از ۵،۰۰۰ افغان استقبال میکند- و در این بین تاکید کرده که زنان، دختران و اقلیتها را در اولویت قرار میدهد. بریتانیا در این زمینه افزوده که این تعداد در یک بازه زمانی طولانیمدتتر تا ۲۰،۰۰۰ نفر نیز قابل افزایش خواهد بود.
آیا درهای اروپا مانند سال ۲۰۱۵ به روی پناهندگان باز خواهند بود؟
اگر بخواهیم پاسخی کوتاه به این پرسش بدهیم؛ چارهای جز گفتن کلمه ناراحتکننده نه نداریم!
آلمان در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ مرزهای خود را بر روی سوریها و دیگر جنگزدگانی که از مرگ و جنگ و فقر فرار میکردند، باز کرد. اقدامی که اگر چه باعث تحسین آنگلا مرکل صدراعظم در خارج از مرزهای این کشور شد، اما از نظر سیاسی آسیبهای زیادی به او در آلمان وارد آورد. اما حالا در شرایطی که به آخرین روزهای مسئولیت مرکل رسیدهایم و او دیگر توان تصمیمگیری و اجرایی نخواهد داشت؛ ولی به هر حال دستکم در مرحله حرف زدن صحبتهای مرکل با تصمیمات قبلی او تفاوتهای زیادی دارد و مثلا این بار صحبت از تضمین امنیت پناهندگان در کشورهای همسایه افغانستان میکند، نه پذیرش پناهندگی آنها از سوی دولتها و مردم اتحادیه اروپا.
به گزارش آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد در اوایل سال ۲۰۲۱؛ پاکستان در حال حاضر میزبان ۱.۴ میلیون مهاجر افغان است و این در حالی است که ایران نیز از نزدیک به یک میلیون پناهنده افغان میزبانی میکند. البته گفته میشود که چند برابر این ارقام نیز افغانهای غیر مجاز در این دو کشور زندگی میکنند.
در ادامه میتوان گفت که مخالفت با تکرار روند بحرانی سال ۲۰۱۵ منحصر به آلمان نمیشود و کشورهای دیگری نیز در اتحادیه اروپا تصمیم گرفتهاند از تکرار اتفاقات سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۱۵ جلوگیری کنند- که عمدهترین و مهمترین دلیل این ناخرسندی، میتواند ترس این دولتها از واکنشهای رایدهندگان باشد. چیزی که احتمالا آنگلا مرکل به خوبی آن را درک میکند.
احتمالا در همین راستا هم بوده که اتریش پیشنهاد ایجاد «مراکز اخراج» برای مهاجرانی را داد که کیشهای پناهندگیشان مورد پذیرش قرار نگرفته است. این کشور یکی از شش کشور اتحادیه اروپا بود که نسبت به توقف اخراج افغانهایی که درخواست پناهندگیشان رد شده بود، هشدار داد.
در این میان نیروهای مرزی یونان نیز برای جلوگیری از تکرارماجراهای سال ۲۰۱۵ و ورود گسترده مهاجران سوری از طریق ترکیه در حال آمادهباش کامل هستند. مرزبانان این کشور اخیرا مهاجران بسیاری را از محدوده آبهای خود بازگرداندهاند- گرچه اعمال فشار و زور برای بازگرداندن مهاجرین را رد میکنند.
در کل؛ درباره تلاش اتحادیه اروپا برای جلوگیری از ورود سیل جدیدی از آوارگان باید گفت که این اتحادیه از بحران گذشته به این سو آژانس مرزی و گارد ساحلی خود به نام «آژانس فرانتکس» را تقویت کرده است. این آژانس در حال حاضر از ظرفیت بیشتری برای بازداشت و بازگرداندن مهاجران غیرقانونی برخوردار است.
آیا افغانها به آسانی به اروپا راه خواهند یافت؟
پاسخ این سوال هم منفی است. این یعنی رسیدن به اروپا برای افغانها اینبار سختتر از قبل خواهد بود.
ایران که اقتصادش در سالهای اخیر تحت فشار تحریمهای آمریکا قرار داشته، شمار زیادی از ۲ میلیون پناهنده بدون مجوز و البته هشتصدهزار پناهنده افغان ثبتشده را تشویق به بازگشت به کشور خودشان کرده است.
ترکیه که با بیش از ۴ میلیون نفر پناهنده مجاز و غیرمجاز- که بیشترشان سوری هستند- در حال حاضر بزرگترین میزبان پناهندگان و پناهجویان در جهان است؛ برای جلوگیری از ورود موج تازه پناهندگان به مرزهای کشورش در حال ساخت دیواری بلند و طولانی در امتداد مرز خود با ایران است.
اتحادیه اروپا همچنین در جریان آخرین بحران مهاجرتی در سال ۲۰۱۵ قراردادی با ترکیه منعقد کرده که بر اساس آن آنکارا در ازای دریافت پول نقد و مزایای دیگر باید جریان ورود مهاجرین را به اروپا متوقف کند. رئیس جمهور این کشور، رجب طیب اردوغان، چند روز پیش از کشورهای اروپایی خواست مسئولیت مهاجران افغانستان را بر عهده بگیرند و افزود که ترکیه در شرایط آشفتگی پس از تسلط طالبان بر این کشور قصد ندارد به «واحد ذخیره مهاجران اروپا» تبدیل شود.
در این زمینه باید به این موضوع نیز اشاره کرد که اتحادیه اروپا اخیرا نظارت مسیرهای ترانزیتی از طریق بالکان غربی به داخل مرزهای اتحادیه اروپا را نیز در قیاس با گذشته افزایش داده است.
اهرمهای فشار اروپا بر طالبان
کشورهای غربی با این که هنوز به طور رسمی طالبان را به عنوان دولت حاکم بر افغانستان به رسمیت نشناختهاند؛ با این حال بارها بر این امر اذعان کردهاند که اعطای کمکهای مالی و جنسی به این کشور فقیر مورد نیاز است و این کمکها میتواند انگیزهای برای طالبان برای جلوگیری از خروج سیل مهاجرین افغان به صورت همگانی باشد.
آنگلا مرکل نیز در طی هفته گذشته گفت که کمکهای بشردوستانه میتواند ابزاری کلیدی برای جلوگیری از تکرار بحران مهاجرتی سال ۲۰۱۵ باشد.
در این میان بریتانیا هم اعلام کرده است که امسال کمکهای بشردوستانه و توسعهای خود به افغانستان را به ۴۰۰ میلیون دلار افزایش میدهد. کمکهایی که اتحادیه اروپا امیدوار است تا حد زیادی از ورود سیل جدید مهاجران افغان داخل مرزهای این اتحادیه جلوگیری کند.
FACTBOX: WILL THE AFGHAN CRISIS TRIGGER A NEW REFUGEE CRISIS FOR EUROPE?
