شفقناافغانستان – بازگشت به افغانستان برای مهاجرانی که در ایران زندگی میکنند همواره یکی از دغدغههای مهمشان شمرده میشد. در ۲۰ سال اخیر و پس از ورود آمریکا به افغانستان، مهاجران افغانستانی زیادی به وطن بازگشتند. مهاجرانی که رویای ساخت وطن را در سر داشتند. مهاجرانی که برای پیشرفت کشور در هر رشته و هر حوزهای که فعالیت داشتند، تلاش کردند. «عالیه یوسفی» از ورزشکاران رشته جوجیستو یکی از آنهاست. او که حدود ۳ سال پیش با رویای فعالیت ورزشی در سطح کشوری به افغانستان آمد اما حالا با بازگشت طالبان آیندهاش در هالهای از ابهام قرار دارد.
عالیه یوسفی از اعضای تیم ملی بانوان در رشته جوجیتسو، فعال فرهنگی و مدنی است. او به همراه خانواده در دوران حکومت کمونیست شوروی به ایران مهاجر شد. در ایران حائز مقام قهرمانی در رشته دفاع شخصی شد و بعد از سالها زندگی و پایان رساندن تحصیلات دانشگاهی و انجام فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و ورزشی در ایران به افغانستان بازگشت تا فعالیتهای خود را در کشورش ادامه دهد. مشروح گفتوگوی خبرگزاری شفقنا افغانستان را با عالیه یوسفی در ادامه بخوانید.
بعد از سالها مهاجرت به افغانستان بازگشتی و حالا وضعیت افغانستان دوباره متزلزل هست. چه احساسی داری؟
در نخستین روزهای بازگشت طالبان همه اقشار جامعه به ویژه زنان در یک شوک، نگرانی و اضطراب عمیقی قرار داشتیم. چرا که در یک حالت بلاتکلیفی با آیندهای نامعلوم و تاریک قرار گرفته بودیم. هم اکنون نیز بسیاری از زنان در چنین حالتی به سر میبرند. چرا که در دوران حکومت دموکراسی نوپا زنان کم کم در اجتماع ظاهر شده بودند و در تمامی عرصههای علمی، فرهنگی، سیاسی، هنری و ورزشی خوش درخشیدند و دستاوردهای قابل ملاحظهای را به دست آوردند. حالا با آمدن طالبان تمام این دستاوردها و آرزوهای زنان یکباره به ناامیدی و نگرانی تبدیل شده است. زنان نسبت به آینده خود نگرانند چرا که طالبان هیچ تغییری در مقایسه با ۲۰ سال پیش نکردهاند و در عمل نیز چنین ادعایی که طالبان تغییر کرده باشد، دیده نشده است. گفتههای طالبان با عملکردشان کاملا متناقض است. ما نمونههای زیادی از محدودیتها و وحشیگریها و اجازه ندادن به زنان برای رفتن به دانشگاه و محل کار را از سوی طالبان مشاهده کردهایم. لذا هیج اعتمادی به این گروه نیست که آیا بتوانند خودشان را با نیازهای جامعه امروزی عیار بسازند یا خیر. زنان افغانستان در ۲۰ سال اخیر همواره تلاش کردند تا هویت خود را بسازند حال با بازگشت طالبان تمام این تلاشها از بین خواهد رفت.
طالبان گفتهاند که زنان فقط میتوانند فرزند آوری کنند و حق مشارکت سیاسی و کار ندارند نظرتان در این باره چیست؟
در نگاه طالبانی زن محدود و محصور در خانه است و تنها وظیفه فرزندپروری را پیشه خود کند. طالبان نمیخواهند که حضور فعال زنان را بپذیرند چرا که چنین چیزی از دیدگاه آنها پذیرفتنی نیست. زنان افغانستان طی سالیان گذشته متحمل انواع شکنجه و خشونت شدند تا بتوانند به حقوق برابر با مردان سمت و سو پیدا کنند و در ساختن افغانستانی آباد و آزاد نقش داشته باشند. حق کار، حق تحصیل و انتخاب نوع پوشش از حقوق اولیه هر شهروند است. لذا زنان افغانستان قاطعانه و شجاعانه با تظاهرات اخیر در میدان عمل به جهانیان ثابت کردند که هرگز از حق خود نمیگذرند و تا پای جان ایستادهاند.
طالبان اعلام کرده که زنان نباید ورزش کنند. آینده زنان ورزشکار در افغانستان چه خواهد شد ؟
ورزش زنان در افغانستان از سوی برخی خانوادههای سنتی افغانستان بیگانه شمرده میشود و زنان در خانوادههای سنتی، اجازه ورزش در بیرون از خانه را ندارند. ما تلاش کردیم ذهنیت این خانوادهها را نسبت به ورزش زنان و اهمیت ورزش زنان تغییر دهیم و خوشبختانه فرهنگ ورزش زنان در سالهای اخیر تازه جای خود را پیدا کرده بود و هر روز به جمعیت زنان ورزشکار در رشتههای مختلف افزوده میشد. اما با بازگشت طالبان و ادعای این گروه مبنی بر اینکه ورزش جزو ضروریات نیست، بسیاری از زنان ورزشکار با تهدید طالبان مجبور به ترک کشور شدهاند و تعداد زیادی نیز خانهنشین شدهاند. زنان افغانستان در عرصه ورزش تلاشهای زیادی کردند و حالا برنامههای آیندهشان در جهت رشد و پیشرفت، در هالهای از ابهام فرو رفته است.
اعتراضات اخیر در افغانستان و حضور گسترده زنان چه پیامی برای جامعه جهانی دارد؟
اعتراضات زنان افغانستان نشان از شجاعت، دلیری و روحیه شکستناپذیر زنان افغانستان بود. بر همگان ثابت شد که زنان برای مطالبه ابتداییترین حقشان میایستند و در این راه از هیچ تلاشی فروگذاری نکردند. با توجه به سیاست زن ستیزانه طالبان، زنان معترض به جهانیان ثابت کردند که زنان افغان بدون هیچ ترس و واهمهای همواره در میدان دادخواهی برای حقوقشان شعار عدالتخواهی سر میدهند. هر چند این تظاهرات با خشونت و سرکوب طالبان مواجه شد و جهان نیز با بیرحمی هرچه تمامتر شاهد این رویدادها بود. زنان شجاع افغانستان ثابت کردند که آنها دیگر زنان ۲۰ سال پیش نیستند که در پستو خانه فکری مردان افغانستان باشند و اجازه هیچگونه فعالیت به آنها داده نشود.
آیا خشونتهای طالبان باعث خاموش شدن صدای زنان افغانستان میشود؟ زنان تا چه زمانی به مبارزهشان علیه طالبان و دسترسی به حقوقشان ادامه خواهند داد؟
خشونتهای طالبان هرگز مانع صدای زنان نمیشود. زنان افغانستان تا زمانی که به حقوق خود دست پیدا نکنند دست از مبارزه بر نخواهند داشت و باید جامعه جهانی صدای زنان افغانستان را بشنوند. زنانی که سالهای سال با انواع سختیها و محدودیتها دست و پنجه نرم کردند و حالا که در تمام عرصهها توانستند استعدادهای خود را نشان دهند از سوی طالبان سرکوب میشوند. زنان افغانستان باید رهبر، وکیل، استاد دانشگاه و هر آنچه که میخواهند باشند.
آینده زنان افغانستان را چطور تصور میکنید؟ آیا خودت تصمیم به ماندن و مبارزه داری یا افغانستان را ترک خواهی کرد؟
زنان افغانستان همواره در طول تاریخ در سختترین شرایط با انواع و اقسام ناملایمات و محدودیتها دست و پنجه نرم کرده و جنگیدند. آنها در این راه توانستند به دستاوردهای خوبی نیز برسند. اما تا زمانی که به حقوق برابر نرسیدند به مبارزات مدنی خودشان چه در فضای واقعی و چه در فضای مجازی ادامه خواهند داد. اگر خواستههای زنان افغانستان از سوی امارت اسلامی و جامعه جهانی نادیده گرفته شود، بدون شک عدهای از فعالان مدنی، حقوق بشری، اساتید، هنرمندان و ورزشکاران مجبور به ترک وطن خواهند شد. من نیز شخصا اگر به خواسته مطلوب خود نرسم مجبور به ترک وطن خواهم شد.
خبرنگار : فریبا قلی زاده
