شفقنا افغانستان- یک کارشناس در یادداشتی می نویسد: گروه تروریستی داعش که اکنون اسناد آمریکایی فاش کرده اند که آمریکا و برخی از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در شکلگیری آن نقش داشتهاند و البته حمایت خاندان آل سعود نیز در ظهور این گروه دیگر بر همگام مبرهن و واضح است، هدفی مهم در شبه جزیره عربستان را دنبال می کند و آن فروپاشی خاندان سعودی در عربستان است.
اقدامات تروریستی داعش در عربستان یادآور اقدامات مشابه از سوی القاعده در 12 سال پیش است که در آن زمان خاندان سعودی با تمامی قوا توانست مقاومت این گروه را درهم شکند اما در دوره کنونی دشمن بیش از پیش مصمم و تا دندان مسلح است تا ضربه نهایی را به شاهزادگان سعودی وارد کنند و به نظر می رسد شرایط منطقه نیز به ضرر دربار سعودی است.
گرچه بن لادن رهبر متوفی القاعده هدف اصلی خود را بر آمریکا متمرکز کرده بود اما عربستان نیز گوشه ای از ذهن وی را نیز اشغال کرده بود.«سعودیها باید سرنگون شوند» تکیه کلامی بود که بن لادن بارها تکرار کرده بود چرا که به باور بن لادن «آنها در را بر سلطه صلیبی و صهیونیستی بر جهان اسلام گشوده و آرمان فلسطینیها را به یهودیان و آمریکاییها فروختند و به آن خیانت کردند.» با این حال ورای این دیدگاه بن لادن وی به این درک رسیده بود که در نهایت باید برای دسترسی به بزرگترین امتیازات ممکن یعنی کنترل شهرهای مقدس مسلمانان و ثروت عظیم نفت وارد جنگ با عربستان شود.
بن لادن با توجه به حمایت آمریکا از دربار سعودی نسبت به دشواری های ماموریت خود آگاه بود. با این حال وی مصمم بود که ماموریت خود را به پیش برد. هنگامی که قندهار در پی تهاجم نیروهای آمریکایی به افغانستان در سال 2002 سقوط کرد، صدها عضو سعودی القاعده با این کشور بازگشته و به گروههای کوچک مخفیای پیوستند که به طور پنهانی به دستور بن لادن دست به عملیات می زدند.
در اوایل سال 2003 این گروههای کوچک به یک زیرساخت گسترده تروریستی بدل شدند که عمدتا از سعودیها تشکیل شده بودند و این امر بن لادن را بر آن داشت که به شورش 13 فوریه 2003 دستور دهد که به آغاز تهاجم آمریکا به عراق مصادف شد. در واقع حمله آمریکا به عراق این فرصت منحصر به فرد را در اختیار القاعده گذاشت که با بهرهگیری از احساسات ضدآمریکایی که این حمله در میان مردم عربستان ایجاد کرده بود، درباره سعودی را هدف قرار دهند.
نخستین اقدام تروریستی در عربستان در کمتر از سه ماه در 12 ماه می روی داد که طی آن دو بمبگذار انتحاری خودروهای بمبگذاری شده را در چندین مجتمع مسکونی در ریاض منفجر کردند که از سوی پیمانکاران آمریکایی و دیگر پیمانکاران غربی مورد استفاده قرار می گرفت. هفت آمریکایی از جمله 34 کشته شده حادثه قرار داشتند و بیش از 200 نفر نیز مجروح شدند. آنچه که پس از این اتفاق روی داد طولانیترین و خشنترین نزاع داخلی در تاریخ نوین عربستان را رقم زد و حتی شورش سال 1979 در مسجد اعظم مکه به جدیت تهدیدی که خونریزیها و کشتارهای القاعده علیه خاندان سعودی به دنبال داشت، نبود.
نزاع مسلحانه کاملا سازماندهی شده، مرگبار و گسترده بود و درگیری مسلحانه بین نیروهای امنیتی سعودی و عمال القاعده به حوادث تقریبا روزانه در نواحی شهری تبدیل شد. درگیری هایی در جده، خبر، مکه، ریاض، طائف و ینبو و دیگر شهرهای کوچک و بزرگ در سراسر کشور روی داد. القاعده از خودروهای بمبگذاری شده برای هدف قرار دادن تاسیسات غربی بهره گرفت و در عین حال به ربودن و قتل اتباع غربی پرداخت. در مقاطعی که به نظر رسید حملات نیروهای نظامی سعودی باعث تضعیف القاعده شده و آرامش نسبی به دنبال داشت، ناگهان خشونتهای جدیدی بروز می کرد. تروریستها شماری از افسران ارشد وزارت دفاع عربستان را ترور کردند و حتی ساختمان اصلی وزارت کشور عربستان که به طور تحریک برانگیزی به نحوی ساخته شده بود که شبیه هرم وارونه به نظر برسد هدف حملات قرار گرفت. یکی از خشنترین حملات علیه کنسولگری آمریکا در جده در 6 دسامبر 2004 صورت گرفت که طی آن تعدادی از عوامل القاعده به ساختمان کنسولگری نفوذ کرده و حتی در دستگیری زنی موفق شدند که یکی از دیپلماتهای آمریکایی بود و در این حمله 9 نفر کشته شدند.
به هر حال ریاض توانست طی تلاشهای گسترده خود فعالیت مسلحانه القاعده را در سال 2006 به طور موثری سرکوب کند و گرچه تروریستهای القاعده تا سال بعد نیز دست به عملیاتهای خود به طور پراکنده ادامه می دادند اکثر این تلاشها از سوی نیروهای امنیتی سعودی خنثی شد.
در واقع وزارت کشور و دیگر سازمانهای دولتی سعودی تحت حمایت تشکیلات مذهبی که ایدئولوژی القاعده را تحریف اسلام تشریح کردند، با بهرهگیری از طرحهای ضدتروریستی موثر شامل انتشار نام تروریستهای کشته یا دستگیر شده، نفوذ به گروهها، جنگ سایبری و جلوگیری یا اخلال در تامین مالی تروریستها به دستاوردهای خوبی در مبارزه با القاعده دست یافت.
داعش القاعده نیست
ابوبکر البغدادی رهبر داعش نه از کاریزما و نه از شبکه منسجمی که بن لادن طی سالهای 2002-2006 در داخل خاک عربستان در اختیار داشت، برخوردار نیست با این حال پیام وی خطاب به درباره سعودی «سر مار و قلمروی بیماری» آنگونه که وی توصیف کرده، مشابه پیام بن لادن است. اما طرح بغدادی که وی از ابو مصعب الزرقاوی رییس پیشین القاعده در عراق به عاریت گرفته، هوشمندانهتر، خصمانه تر و خطرناکتر است: هدف وی ایجاد جنگ داخلی فرقهای است.
شماری از شیعیان سعودی دست به تشکیل گروههای دفاعی غیرنظامی برای حفاظت بهتر و بیشتر از خود در برابر حملات داعش یا دیگر تهدیدات هستند که نتیجه این اقدامات باعث ناراحتی مقامات سعودی شده است. گروه بغدادی از نوامبر سال 2014 در سه مقطع حملاتی را علیه جامعه شیعیان عربستان صورت داده اما موفقترین حملات گروه وی درجریان نماز جمعه ماه گذشته میلادی در مسجد شیعیان در “دمام” و نزدیک قطیف صورت گرفت( که بزرگترین تجمع شیعیان در آن است) و طی آن 25 نفر کشته شده و دستکم 120 تن دیگر مجروح شدند.
راهبرد داعش این است که حملاتش را از سوی عمال تنها موسوم به “گرگ تنها” یا از سوی تعدادی از گروههای کوچک هماهنگ شده ترتیب دهد. با این حال با وجود ماهیت حضور داعش در عربستان(بغدادی در حال حاضر به آن استان “نجد” می گوید؛ منطقه ای در مرکز صحرای عربستان که برای نخستین بار در قرن نوزدهم شکل گرفت)، شماری از اعضای داعش که دستگیر شده اند-بیش از 400 نفر تا به حال-باعث نگرانی شدید مقامات سعودی شده است. آنچه که باعث نگرانی جدیتر است این امر است که اکثر کسانی که دستگیر شده اند اتباع سعودی هستند که از آنها شماری از اهداف سعودی یا آمریکایی که هدف حملات تروریستی بعدی هستند، به دست آمده است. هنگامی که سرویسهای امنیتی سعودی 93 نفر را در ماه آوریل دستگیر کردند، متوجه شدند که این افراد در حال برنامه ریزی برای حمله به سفارت آمریکا در ریاض هستند.
متوقف کردن بغدادی کار سهلی برای مقامات سعودی محسوب نمی شود و به رغم تجربیات گرانبهایی که ریاض در اقدامات تروریستی برای سرکوب فعالیتهای مسلحانه القاعده به دست آورده، شماری از عوامل به نفع عربستان عمل نمی کنند. جنگ خونینی که دربار سعودی علیه مردم یمن به راه انداخته، در کنار گسترده شدن و افزایش قدرت داعش از جمله چالشهای مهمی هستند که تلاشهای ریاض برای متوقف ساختن البغدادی را پیچیده می کند. ضمن آنکه دربار سعودی با مداخله در امور دیگر کشورها از طریق به کارگیری دلارهای نقتی به منظور پیشبرد اهداف خود، معطوف شدن توجه و منابع به ریاض به آنچه که تهدیدات بیرونی می داند، باعث کاسته شدن از تمرکز و آمادگی آن برای مقابله با داعشی شده که کمر همت به سرنگونی دربار سعودی بسته است.
داعش القاعده نیست چرا که داعش در حال گسترده شده و کنترل سرزمینهای وسیع و منابع مالی و انسانی گستردهای در منطقه است که القاعده در آرزوی داشتن آنهاست و از همه بدتر آنکه به رغم تبلیغات گسترده و سروصدایی که درباره شکل گیری ائتلافی برای مقابله با داعش به راه افتاد، تا به حال اقدامات غرب و همتاهای عربی آن برای جلوگیری از تحرکات و نمایش قدرت داعش کارگر نیفتاده است.
عربستان به منظور آنکه مانع پذیرش ایدئولوژی و پیوستن اتباعش به داعش شود باید نسبت به ایجاد اصلاحات در ساختار سیاسی، اجتماعی خود و در عین حال رفع تبعیض دینی که در قبال جمعیت شیعه این کشور درجریان است اقدام عاجل نماید ضمن آنکه دور شدن هر چه بیشتر نسل جوان سعودی از دیدگاهها و باورهای متعصبانه خاندان سعودی به ویژه دیدگاه وهابی که دربار سعودی با هزینههای هنگفت درصدد قبولاندن به جامعه درباره اسلام است، زمینه را برای مبلیغین داعش فراهم می کند که با انگیزههای مالی و مذهبی شماری از جوانان مستعد را به خود جذب کرده و از آنها علیه دولت مرکزی ریاض بهره گیرد.
در عین حال تبعیضی که علیه شیعیان در عربستان روا داشته می شود و آنها با فقر و محرومیت از حقوق اساسی خود دست و پنجه نرم می کند، زمینه جذب شدن آنها از سوی داعش را فراهم می کند اما به رغم حرکتهای نمادینی که از سوی ریاض در قبال بهبود وضعیت شیعیان در عربستان صورت می گیرد، مطبوعات و رسانه های سعودی پر است از مطالبی که با طراحی و هدفمندی علیه شیعیان نوشته می شود و روحانیون تندروی سعودی آزادانه نفرت علیه شیعیان را در عربستان و سراسر خاورمیانه تبلیغ می کنند.
آل سعود با مواضع و اقداماتی که تا به حال صورت داده به ویژه کمک و زمینه سازی شکل گیری گروههایی که به زعم آن می تواند باعث تحکیم سلطه و اقتدار آن در منطقه در رویارویی با قدرت عظیم و بلامنازع جمهوری اسلامی ایران شود، در کنار افزایش نفرت و انزجار داخلی و منطقهای به دلیل تجاوز خونین به یمن و مداخله در امورداخلی کشورهای نظیر آنچه که در بحرین و مصر صورت گرفت، با چالشهای جدی روبروست و داعش نیز به عنوان دشمن قسم خورده دربار سعودی، دست به هر تلاشی برای فروپاشی خاندان سعودی می زند. باید دید دربار سعودی از حملات داعش جان به در می برد یا خیر.
انتهای پیام