شفقنا افغانستان – حکومت سرپرست طالبان در افغانستان نشست سه روزهای را زیر عنوان «گردهمایی بزرگ علما» از پنجشنبه هفته گذشته تا شنبه هفته جاری در کابل برگزار کرد.
در پایان این نشست، اشتراک کنندگان با صدور یک قطعنامه یازده مادهای، اعلام کردند که با رهبر طالبان تجدید بیعت کردهاند و از کشورهای جهان خواستند تا حکومت طالبان را به عنوان «حکومت مشروع» افغانستان، به رسمیت بشناسند. اشتراک کنندگان این نشست همچنین فیصله کردند که جنگ علیه حکومت طالبان «بغاوت» است و دفع کردن آن بر امارت اسلامی طالبان و ملت، واجب است.
اما بازتاب این نشست در افکار عمومی افغانستان چگونه بود؟ آیا طالبان به اهدافی که از برگزاری این نشست داشتند، رسیدند؟
خبرگزاری شفقنا افغانستان، اهداف و پیامهای این نشست را در گفتگو با تحلیلگران مسائل سیاسی افغانستان بررسی کرده است و دیدگاه آنها را در مورد آنچه که در این نشست گذشت، پرسیده است.
تلاش ناکام برای کسب مشروعیت
به باور تحلیلگران مسائل سیاسی افغانستان، یکی از اهداف برگزاری این نشست تلاش طالبان برای کسب مشروعیت داخلی و تحکیم پایگاه اجتماعی شان بود.
اما با توجه به آنچه که در این نشست گذشت و با توجه به فیصلههای که در قطعنامه این نشست آمده است، این تلاش ناکام بود و طالبان نتوانستند افکار عامه را جلب بکنند و به آنچه که میخواستند برسند.
ضیا دانش، استاد دانشگاه و نویسنده میگوید که :«یکی از اهداف این نشست یک مانور سیاسی و اجتماعی برای افکار عمومی داخلی و بینالمللی بود. طالبان میخواستند که این پیام را القا بکنند که حکومت شان را تحکیم کردهاند و گامهای بیشتری برای گسترش نفوذ اجتماعی و سیاسی شان در افغانستان بر میدارند.»
او میافزاید: «طالبان از طریق دعوت هواداران شان و کسانی که با آنها گرایش فکری مشابه دارند، میخواستند وسعت نفوذ شان را در جامعه افغانستان و برای کشورهای جهان نشان بدهند و میخواستند بگویند که مورد حمایت جامعه افغانستان هستند.»
به باور این نویسنده، هدف دیگر این نشست، تلاش طالبان برای توجیه اجتماعی رفتارها و تصمیمگیریهای شان بود. طالبان میخواهند با سوء استفاده از این نشست و یا نشستهای مشابه در آینده، برای تصمیمهای که میگیرند توجیه اجتماعی پیدا کنند.
او اما می گوید که با توجه به قطعنامه این نشست و سخنانی که از سوی مقامات طالبان و هواداران شان در این نشست ارائه شد، طالبان نتوانستند به اهداف شان برسند و این نشست نشان داد که طالبان آمادگی مشارکت با سایر اقشار جامعه افغانستان را ندارند و به صورت تک بعدی و تک روانه، در حرکت هستند.
به باور آقای دانش، اینگونه نشستها هیچگونه مشروعیتی نمیتواند برای طالبان به وجود بیاورد؛ زیرا در این نشست معیارهای مشروعیت چه از لحاظ سیاسی، چه از لحاظ اجتماعی و دینی، وجود نداشت و زمینه حضور تمام اقشار جامعه از طیفهای گوناگون و ارائه نظرات شان بدون بیم و هراس، وجود نداشت.
اسدالله ندیم، تحلیلگر مسائل سیاسی نیز به این باور است که این نشست ناکام بود و طالبان نتوانستند از طریق آن به اهداف شان دست پیدا کنند؛ زیرا یک نشست درون امارتی بود؛ نه یک نشست ملی و سراسری.
او میگوید که چنین نشستهای نمیتواند برای طالبان مشروعیت بیاورد و مشروعیت حکومت آنها، بستگی به اعمال و رفتار شان دارد که باید بر بنیاد یک قانون قابل قبول برای همه مردم افغانستان و اصول تعریف شده باشد.
برخورد سیاسی و بدوی با حقوق زنان
در نشست سه روزه طالبان، هیچ زنی دعوت نشده بود و عبدالسلام حنفی، معاون رئیسالوزرای طالبان در پاسخ به سئوالی در مورد عدم حضور زنان در این نشست گفت که بجای آنها، فرزندان و برادران شان حضور دارند.
آسیه حمزهای، روزنامهنگار و فعال حقوق زنان میگوید که این اظهارات وحشتناکتر از یک چیز مضحک و خندهدار است و نگاه متحجرانه، رادیکال و بدوی طالبان را نسبت به زنان نشان میدهد.
او میگوید که برخورد طالبان با حقوق زنان، پوشش زنان و آموزش زنان، یک برخورد دینی و یک برخورد اجتماعی نیست، بلکه یک برخورد سیاسی است.
به گفته این فعال حقوق زنان، ما شاهد بودیم که بعد از محدودیتهای شدید طالبان بر پوشش زنان، بسیاری از اسلام شناسان و پژوهشگران دینی، مصرانه تأکید داشتند که طالبان در مسئله حجاب زنان پای خود را فراتر از اسلام گذاشتهاند و در حقیقت چنین قوانین و محدودیتها سنخیتی با اسلام ندارد و ما چنین چیزهای افراطگرایانه را در مورد زنان در اسلام، نداریم.
اسدالله ندیم نیز با اشاره ممنوعیت رفتن دختران بالاتر از صنف ششم به مکتب از سوی طالبان، میگوید که این مسئله «ناآگاهی طالبان از دین» را نشان میدهد. او میافزاید که افغانستان تنها کشور مسلمان دنیا نیست، بلکه بیش از هفتاد کشور اسلامی در دنیا وجود دارد و در بسیاری از کشورهای بزرگ نیز مسلمانان حضور پررنگ دارند و مسلمانان در تمام این کشورها مطابق دین اسلام عمل و رفتار میکنند؛ اما در هیچ کدام از این کشورها، رفتن دختران به مکتب ممنوع نیست.
نشست علمای طالبان چه پیامی داشت؟
یکی از مهمترین پرسشها این است که نشست علمای طالبان چه پیامی برای جامعه افغانستان و جامعه جهانی داشت؟ چه چیزی از است نشست به مردم افغانستان و جهان مخابره شد که باید جدی گرفت و توجه کرد به آن؟
به باور ضیا دانش، یکی از اولین پیامهای که از این نشست به مردم افغانستان و جهان ارائه شد، فتوا دادن به «سربریدن مردم» بود؛ به این معنا که اولین نکته در ذهن طالبان این است که چگونه مردم را سرکوب کنیم و چگونه با خشونت حکومت کنیم.
او میگوید که صحبتهای مجیبالرحمان انصاری به صورت واضح این مسئله را بیان میکند که «طالبان بر دل مردم نه، بلکه سعی میکنند با خشونت، تحکم و زورگویی بر مردم حکومت کنند.»
آقای دانش با اشاره به سخنان منسوب به رهبر طالبان در این نشست میگوید که اعلام جنگ با دنیا و تقسیم دنیا به کفر و اسلام، این پیام را ارائه میکند که ایدئولوژی حاکم بر افغانستان، یک ایدئولوژی خطرناک است که هم امنیت افغانستان، هم امنیت جهان و منطقه را با تهدید مواجه میکند و میتواند یک چتر باشد برای گروههای مختلف تروریستی و جهادیستی با افکار تندروانه.
آسیه حمزهای نیز به این باور است که عدم حضور زنان در این نشست، این پیام را ارائه کرد که طالبان، تقابل جدی با زنان و کرامت انسانی دارند و این یک مسئله جدی است که نباید مردم افغانستان و جامعه جهانی به راحتی از کنار آن عبورکنند.
به باور این کارشناسان، این نشست باعث شد که جامعه افغانستان از طرز تفکر طالبان برای حکومتداری، برای تعامل با جهان و برای بهبود وضعیت زندگی شان در این کشور، بیشتر ناامید و مأیوس شوند.
