شفقنا افغانستان – علی امیری، استاد دانشگاه در پیوند 25 سپتامبر که به عنوان روز نسل کشی هزارهها توسط عبدالرحمن خان یادبود میشود، در صفحه فیسبوک یادداشتی ذیل را منتشر کرده است:
چند سالی است که از روز ۲۵ سپتامبر به عنوان روز نسلکشی هزارهها توسط امیر عبدالرحمن خان، در گوشه و کنار دنیا یادمان به عمل میاید. اما من نمیدانم که مبنای تعیین این روز چیست؟ چند نکته در ذهن قاصر من رسیده که اینجا شریک میکنم و توضیحات اهل فضل را چشم به راه هستم.
۱. شروع جنگ را کاتب سال نهم سلطنت امیر عبدالرحمن دانسته و گفته که دقیقا نه سال و چهار روز از حکومت او گذشته بود که عزم تسخیر هزارهجات را جزم کرد. قهراً روز شروع جنگ نمیتواند روز نسل کشی باشد.
۲. در دوماه آخر جنگ هر روز قتل عام بوده است. گزارش اوارهسازی و فروش اسرا و برپا کردن کلهمنار در توپخانه قندهار را در سال ۱۳۰۹ داریم. تعیین یک روز خاص از این میان کار ساده نیست.
۳. لابد باید روز فتح ارزگان را که تمامی سنگرها فتح میشود، روز قتل عام بدانیم. البته این روز روز قتل عام است ولی با ۲۵ سپتامبر برابر نیست. کاتب این روز را با دقت تمام ثبت کرده است. برابر گزارش او ساعت هفت صبح روز بیست و هفتم ماه صفر ۱۳۱۰ جنگ شروع و تا سه بعد از ظهر دوام پیدا میکند. بیست و هفتم ماه صفر سال ۱۳۱۰ قمری برابر با بیست سپتامبر ۱۸۹۲ میلادی است.
بنابراین محاسبه ۲۵ سپتامبر به عنوان روز نسل کشی برای من معلوم نیست
ضمن تشکر از عزیزانی که این مراسم را بر پای میدارند، خوب است که روی روز و معیار انتخاب روز دقت بیشتری صورت گیرد.
