شفقنا افغانستان – امسال روز جهانی آزادی مطبوعات در افغانستان با سکوت مطلق، گذشت و نهادهای خبرنگاری تنها با نشر اعلامیه، از این روز یاد آوری کردند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، پیش از تسلط گروه طالبان بر افغانستان، دولت این کشور همه ساله به صورت با شکوه از روز جهانی آزادی مطبوعات تجلیل می کرد و معمولا هر سال وضعیت آزادی بیان و رسانه در این کشور رو به بهبود بود.
امسال اما گروه طالبان هیچ برنامه ای برای تجلیل از روز جهانی آزادی مطبوعات برگزار نکرد و سخنگویان این گروه نیز در شبکه های اجتماعی، هیچ پیامی به این مناسبت منتشر نکردند.
نهادهای حامی رسانه های افغانستان در اعلامیه های که به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات منتشر نکردند، به جای اینکه در مورد آزادی مطبوعات بنویسند و حرف بزنند، از وضعیت رسانه ها در زیر سلطه گروه طالبان ابراز نگرانی کردند.
در این اعلامیه ها، نگرانی در مورد سرنوشت رسانه های افغانستان، بیشتر ناشی از محدودیت های گروه طالبان و وضعیت بد اقتصادی افغانستان است که رسانه ها از آن به شدت متأثر شده است و بر فعالیت آنها تأثیرات ناگوار گذاشته است.
افزایش ترس و ارعاب
مرکز خبرنگاران افغانستان در اعلامیه ای که به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات منتشر کرد، از افزایش خشونت علیه خبرنگاران افغانستان در 12 ماه گذشته خبر داد.
در اعلامیه این مرکز آمده است که »در جریان ۱۲ ماه گذشته(ماه می سال ۲۰۲۲ تا می ۲۰۲۳)، دست کم ۲۱۳ مورد رویداد خشونت و تهدید و بازداشت خبرنگاران در کشور به ثبت رسیده است که در مقایسه با حدود ۱۳۰ رویداد ثبت شده در جریان دوره یکساله قبل از آن، ( می ۲۰۲۱- می ۲۰۲۲)، حدود ۶۴ درصد افزایش را نشان میدهد.»
مرکز خبرنگاران افغانستان در اعلامیه خود گفته است که «بجز حمله منتسب به گروه داعش در مزار شریف که باعث جان باختن نادری]حسین نادری، خبرنگار خبرگزاری آوا[ و زخم برداشتن دست کم ۱۹ خبرنگار دیگر شد، اکثریت رویدادهای دیگر(تهدید و بازداشت) از سوی ادارههای امارت اسلامی]گروه طالبان[ و یا افراد منسوب به آن صورت گرفته است.»
این نهاد همچنین گفته است که پس سقوط نظام جمهوری، بیش از نیمی از رسانه های فعال افغانستان به دلیل محدودیت های وضع شده از سوی گروه طالبان و مشکلات اقتصادی، از فعالیت بازمانده اند.
سازمان بین المللی خبرنگاران بدون مرز نیز در گزارشی به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات منتشر کرد، گفت که از زمان تسلط گروه طالبان تا کنون، وضعیت رسانه های افغانستان رو به وخامت است و 84 درصد خبرنگاران زن و 52 درصد خبرنگاران مرد، کار خود را از دست داده اند.
تلاش برای حاکمیت سانسور
گروه طالبان از زمان تسلط بر افغانستان، دستورات زیادی را صادر کرده است که آزادی و استقلال رسانه ها را از بین می برد و سانسور بر آنها تحمیل می کند.
بر اساس گزارش خبرنگاران بدون مرز، ادارات مختلف گروه طالبان از جمله وزارت اطلاعات و فرهنگ، ریاست عمومی استخبارات، وزارت امر به معروف و نهی از منکر و مرکز رسانه های این گروه به خبرنگاران و رسانه های افغانستان «پیام های دستوری» می فرستند.
این نهاد همچنین گفته است که اکنون پرداختن به بسیاری موضوعات در افغانستان برای رسانه ها و خبرنگاران «دشوار و یا غیرممکن» شده است؛ از جمله پرداختن به موضوعات دینی و مذهبی، وضعیت زنان و حقوق بشر.
گروه طالبان پیش از این با صدور دستوراتی، رسانه ها را از پخش شماری از برنامه های تفریحی، فرهنگی و مذهبی منع کرده اند؛ از جمله پخش سریال های در باره زندگی پیشوایان مذهب شیعه را ممنوع کرده اند.
تلاش گروه طالبان برای حاکمیت سانسور در رسانه های این کشور باعث شده است که شماری از رسانه های تجاری، به اوامر و دستورات این گروه تن دهند و رسانه های آزاد ناچار به تعطیلی و دست کشیدن از کار شوند.
در روز جهانی آزادی مطبوعات، سازمان ملل و گزارشگر ویژه حقوق بشر این سازمان از گروه طالبان خواست که به آزادی و استقلال رسانه ها احترام بگذارد، اما از سیاست های طالبان در قبال رسانه ها چنین بر می آید که این گروه هیچ باوری به آزادی بیان، آزادی رسانه و دسترسی آزاد به اطلاعات ندارند و تلاش ایدئولوژیک سازی تمام رسانه های و نهادهای رسانه ای هستند.
