شفقنا افغانستان – مهلت دولت پاکستان به مهاجران و پناهجویان «غیرقانونی» افغانستان از بامداد امروز به پایان رسید و بر اساس هشدار مقام های پاکستان، پولیس از فردا برای اخراج مهاجران و پناهجویان در سراسر شهرهای آن کشور، وارد عمل خواهند شد.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، پاکستان به 1.73 میلیون مهاجر و پناهجوی «غیرقانونی» افغانستان تا اول نوامبر مهلت داده بود که آن کشور را داوطلبانه ترک کنند، در غیر آن، صورت اجباری اخراج می شوند.
دیروز پولیس در شماری از مناطق آن کشور از طریق بلندگوهای مساجد، به پناهجویان هشدار دادند که این کشور را ترک کنند و به ساکنان پاکستانی نیز هشدار دادند که مهاجران و پناهجویان بدون اسناد را در خانه های خود جای ندهند.
سرفراز بوگتی، وزیر داخله موقت پاکستان دیروز اعلام کرد که عملیات برای اخراج پناهجویان از سوی پولیس این کشور با یک روز تأخیر، از روز دوم نوامبر آغاز می شود.
پس از تعیین ضرب الاجل از سوی پاکستان به مهاجران و پناهجویان، هزاران نفر در روزهای گذشته به افغانستان بازگشته اند.
بر اساس گزارش منابع مرزی، تنها دیروز حدود بیست هزار نفر از پاکستان به سمت مرزهای افغانستان هجوم آوردند تا وارد افغانستان شوند.
اما چرا مسئله اخراج مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان از پاکستان نگران کننده است و با واکنش های گسترده مواجه شده است؟
«بی سرپناهی در وطن»
بیش از یک میلیون هفت صد هزار مهاجر و پناهجو از پاکستان زمانی اخراج می شود که افغانستان گرفتار یک بحران بشردوستانه بی سابقه از زمان تسلط دوباره طالبان است.
حتی پیش از وقوع زمین لرزه مرگبار هرات و تعیین ضرب الاجل پاکستان برای مهاجران و پناهجویان، سازمان ملل متحد اعلام کرده بود که در این کشور 29.2 میلیون نفر نیازمند کمک های بشردوستانه است و 15 میلیون نفر نمی دانند که وعده بعدی غذایی آنها از کجا می آید.
اکنون نهادهای حقوق بشری و امداد رسان بین المللی می گویند که با وقوع زمین لرزه در هرات بحران بشری در این کشور گسترده شده و اخراج مهاجران و پناهجویان از پاکستان، باعث خواهد شد که این بحران تبدیل به «فاجعه بشری» شود.
علاوه بر این، بسیاری از مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان، سالها در پاکستان زندگی کرده اند و در داخل افغانستان نه خانه و سرپناهی دارند و نه دوست و آشنایی و اخراج آنان از پاکستان، باعث خواهد شد که داخل افغانستان «بی سرپناه» شوند.
سازمان عفو بین الملل می گوید که اکنون جان، مال و حقوق بسیاری از مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان در پاکستان در خطر است و آنها از جایی که «پناه گرفته اند» اخراج می شوند.
کمیساری عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد پیش از این و با اشاره به بحران بشری و نزدیک شدن به فصل سرما در افغانستان، از پاکستان خواسته بود که برای جلوگیری از یک «فاجعه بشری» از اخراج مهاجران و پناهجویان اهل افغانستان خودداری کند.
اما مقام های پاکستان تا اکنون از این تصمیم صرف نظر نکرده اند و همچنان بر اخراج مهاجران و پناهجویان «غیرقانونی» تأکید می کند.
«خطر گرفتاری از سوی طالبان»
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، بسیاری از روزنامه نگاران، فعالان مدنی و فعالان حقوق بشر برای حفاظت از جان شان، مجبور به فرار از این کشور شدند.
بسیاری از آنان از ترس طالبان، به کشور پاکستان پناه بردند و در بیش از دو سال گذشته در تلاش بوده اند که به کشورهای سوم منتقل شوند.
با تصمیم جدید دولت پاکستان، بسیاری از این افراد نیز در معرض خطر اخراج اجباری از آن کشور قرار گرفته است و این مسئله نگرانی های گسترده را برانگیخته است.
سازمان عفو بین الملل شب گذشته و در آخرین بیانیه خود در این مورد نوشت که «تعداد قابل توجهی از پناهجویان افغانستان از جمله روزنامه نگاران، مدافعان حقوق بشر، زنان معترض، هنرمندان و مقامات سابق دولتی و پرسنل امنیتی نیز در صورت اجبار به بازگشت به افغانستان در معرض خطر آزار و اذیت و سرکوب توسط طالبان قرار خواهند گرفت.»
این نهاد افزوده که «جان و حقوق پناهندگان افغانستان به دلیل شکست دسته جمعی دولت پاکستان و جامعه بین المللی در سهیم شدن مسئولیت حمایت از آنها در خطر است. این به سادگی غیرقابل قبول است.»
مونسه مبارز، از زنان معترض افغانستان که به پاکستان پناه گرفته نیز می گوید که «در یک شرایط اضطراری به این کشور پناه گرفته اند و در شرایط اضطراری امکان تطبیق پرنسیپ های قانونی برای آنان وجود نداشت.»
خانم مبارز می گوید که در شرایطی که مهاجران و پناهجویان برای حفظ جان شان به سمت پاکستان فرار کردند، امکان دریافت اسناد قانونی برای آنها وجود نداشت و آن شرایط یک «شرایط استثنایی» بود.
صنم کبیری، از فعالان زن دیگر اهل افغانستان می گوید که چهار ماه تحت پیگرد طالبان قرار داشت و پس از آن مجبور شد که افغانستان را ترک کند و به پاکستان پناه بگیرد.
آنان می گویند که بسیاری از فعالان زن، هنرمندان، روزنامه نگاران و مقام های سابق افغانستان اگر به آن کشور بازگردانده شوند، بار دیگر در معرض بازداشت، شکنجه، زندانی شدن و حتی کشته شدن از سوی طالبان قرار خواهند گرفت.
هرچند که سازمان های بین المللی هنوز در تلاش هستند که پاکستان را وادار کند تا مکانیسمی برای شناسایی افراد در معرض خطر روی دست کرد و از اخراج همه مهاجران و پناهجویان بدون اسناد، خود داری کند، اما تا اکنون توافقی در این زمینه حاصل نشده است.
طالبان هرچند ادعا می کنند که آمادگی های لازم را برای پناهجویانی که اخراج خواهند شد روی دست گرفته اند، اما عملا امکانات رسیدگی به بیش از یک میلیون و هفت صد هزار مهاجر و پناهجو را در اختیار ندارند و آوارگی و بی پناهی در وطن در انتظار آنها خواهد بود.
