شفقنا افغانستان – روزنامه استرالیایی “اینترپریتر” در گزارشی تحلیلی، مشاجره تند میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، را یادآور رفتار ترامپ با اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، دانسته است. به گفته این رسانه، سیاستهای ترامپ در قبال افغانستان منجر به فروپاشی دموکراسی این کشور و تسلط دوباره طالبان شد و اکنون، رویکرد مشابهی را در قبال اوکراین در پیش گرفته است.
فشار ترامپ بر اشرف غنی و توافق دوحه
به گزارش “اینترپریتر”، در واپسین روزهای جمهوری افغانستان، مذاکرهکنندگان ارشد ترامپ پیامی صریح به اشرف غنی رساندند: «کنارهگیری کنید و با طالبان کنار بیایید، زیرا آمریکا قصد دارد بهسرعت از منطقه خارج شود.» شادیخان، نویسنده این مقاله، تأکید دارد که این فشارها بخشی از یک استراتژی گستردهتر بود که در نهایت به امضای “توافق بدنام دوحه” در سال ۲۰۲۰ منجر شد؛ توافقی که راه را برای ورود طالبان به کابل در سال ۲۰۲۱ هموار کرد.
شباهتهای سیاست خارجی ترامپ در افغانستان و اوکراین
نویسنده گزارش به تشابهات میان سیاستهای ترامپ در مدیریت جنگ افغانستان و بحران اوکراین اشاره کرده و مینویسد که همانطور که واشنگتن دولت افغانستان را از مذاکرات صلح کنار گذاشت، اکنون نیز آمریکا و روسیه بدون حضور اوکراین در حال مذاکره در عربستان سعودی هستند.
وی تصریح میکند که ترامپ با نادیده گرفتن هشدارها درباره بازگشت طالبان، سیاست خارجی خود را بر اصولی چون غیرقابلپیشبینی بودن، تعامل مستقیم با دشمنان و بیاعتنایی به متحدان بنا کرده است. همچنین، دولت ترامپ اشرف غنی را تحت فشار گذاشت تا صدها جنگجوی خطرناک طالبان را آزاد کند؛ اقدامی که طالبان را از تعامل جدی با دولت افغانستان در مذاکرات دوحه بینیاز کرد.
دیپلماسی شخصی ترامپ؛ از طالبان تا پوتین
این گزارش تأکید میکند که ترامپ در تعامل با طالبان و روسیه از یک استراتژی مشترک پیروی کرده است: تمرکز بر دیپلماسی شخصی و تعامل مستقیم با دشمنان، صرفنظر از سوابق سرکوبگرانه آنها. در همین راستا، نویسنده یادآور میشود که مایک پمپئو، وزیر خارجه وقت آمریکا، در دوحه با رهبران طالبان دیدار کرد و مدعی شد که طالبان آماده قطع رابطه با القاعده است؛ ادعایی که بعدها نادرست بودن آن آشکار شد.
به گفته اینترپریتر، ترامپ در بحران اوکراین نیز رویکرد مشابهی را در پیش گرفته است. وی بهرغم حملات روسیه، اقدامات پوتین را کماهمیت جلوه داده و از اعمال تحریمهای سختگیرانه علیه مسکو خودداری کرده است.
پیامدهای سیاستهای ترامپ برای افغانستان و اوکراین
گزارش “اینترپریتر” تصریح میکند که تمرکز ترامپ در افغانستان صرفاً بر خروج نیروهای آمریکایی بود، بدون در نظر گرفتن عواقب آن برای دموکراسی، حقوق بشر و آینده زنان افغان که اکنون تحت سیطره طالبان قرار دارند. در مورد اوکراین نیز این نگرانی وجود دارد که ترامپ در صورت بازگشت به قدرت، تحریمهای اعمالشده علیه روسیه را لغو کند و سیاستهایش را صرفاً بر مبنای منافع اقتصادی آمریکا تنظیم نماید.
در پایان، نویسنده گزارش هشدار میدهد که سیاست خارجی ترامپ، بیش از آنکه به منافع درازمدت و حمایت از دموکراسی متکی باشد، مبتنی بر منافع شخصی و روابط فردی اوست؛ مسئلهای که افغانها آن را بهخوبی درک کردهاند.
سیاست خارجی ترامپ نشان میدهد که او بیش از هر چیز به تعامل مستقیم با دشمنان، بدون در نظر گرفتن تبعات استراتژیک آن، تمایل دارد. این رویکرد که در افغانستان به فروپاشی دولت و تسلط طالبان منجر شد، اکنون در قبال اوکراین نیز بهگونهای مشابه در حال تکرار است و میتواند پیامدهای خطرناکی برای ثبات جهانی داشته باشد.
