شفقنا افغانستان- در شرق افغانستان، میان ویرانههای کنر و ننگرهار هنوز صدای گریه کودکان زیر آوار خاموش نشده است. خانوادههایی که در زلزله ویرانگر همه چیزشان را از دست دادهاند اکنون در سرمای بیرحم کوهستان شبها را زیر آسمان سرد میگذرانند. با آغاز زمستان بیم آن میرود که این فاجعه طبیعی به فصل مرگ برای هزاران انسان بیدفاع بدل شود، فاجعهای که میشد با اندکی سرعت و همدلی جهانی از آن پیشگیری کرد.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ در حالیکه برف نخستین بر قلههای کنر نشسته و بادهای سرد ننگرهار از میان چادرهای پاره میوزد، مادران با دستان لرزان کودکان بیمارشان را در آغوش گرفتهاند و امیدشان به کمکهایی است که هنوز نرسیدهاند.
سکوت جامعه جهانی در برابر این رنج انسانی آهستهآهسته به همان اندازه سنگین میشود که آوار خانههایی که بر سر مردم فرود آمد.
نیم میلیون نفر به کمک فوری نیاز دارند، اما جهان در سکوت
در پی زلزله مرگبار اخیر در ولایتهای کنر و ننگرهار، شرق افغانستان بار دیگر صحنه فاجعهای انسانی است. نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر اکنون به کمکهای بهداشتی و پزشکی نیاز فوری دارند. هزاران خانواده که خانههایشان در این زمینلرزه ویران شده هنوز در پناهگاههای موقت و فضای باز روز و شب را میگذرانند. اکنون با نزدیکشدن زمستان سرد و کوهستانی خطر مرگ بر اثر سرما و بیماریهای ناشی از آن زندگی هزاران نفر را تهدید میکند.
هشدار سازمان جهانی بهداشت: ۵۰۰ هزار نفر در معرض بحران بهداشتی
سازمان جهانی بهداشت (WHO) در تازهترین ارزیابی خود هشدار داده که زلزلههای اخیر صدها هزار نفر را بیجا کرده و نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر به خدمات فوری بهداشتی و پزشکی نیاز دارند. این سازمان اعلام کرده است که در ولایت کنر تاکنون شش اردوگاه اضطراری برای پناه دادن به بیجاشدگان ایجاد شده اما هزاران خانواده هنوز به خانههای ویرانشدهشان بازنگشتهاند.
WHO میگوید دسترسی بازماندگان به آب آشامیدنی سالم، خدمات درمانی و حضور کادر بهداشتی بهویژه کارکنان زن بسیار محدود است. ازدحام در اردوگاهها و کمبود آب پاک خطر شیوع بیماریهایی مانند مالاریا و سرخک را افزایش داده است.
به گفته این نهاد در مناطق کوهستانی که ساکنان از وسایل گرمایشی محروماند زمستان پیشرو میتواند برای هزاران خانواده مرگبار باشد. سازمان جهانی بهداشت برای ادامه ارائه مراقبتهای تخصصی و خدمات روانی–اجتماعی در شش ماه آینده به بیش از شش میلیون دالر کمک فوری نیاز دارد.
۹۰ درصد بازماندگان هنوز سرپناه ندارند
در کنار بحران بهداشتی، وضعیت سرپناه بازماندگان نیز بحرانی است. سازمان امداد اسلامی اعلام کرده که بیش از یک ماه پس از زلزله، حدود ۹۰ درصد از خانوادههای آسیبدیده هنوز پناهگاه مناسبی ندارند. بسیاری از آنان در فضای باز یا در خیمههایی زندگی میکنند که برای سرمای شدید زمستانی قابل استفاده نیستند.
در ارزیابیهای این سازمان آمده است که دمای هوا در مناطق کوهستانی شرق افغانستان در زمستان به منفی ۲۰ درجه سانتیگراد میرسد و در صورت تأخیر در انتقال بازماندگان به سرپناههای امن، احتمال مرگ ناشی از سرمازدگی و بیماری بسیار بالاست.
سازمان امداد اسلامی تاکنون ۲۰۰ خیمه، ۹۵۰ بسته بهداشتی و چندین تشناب میان آسیبدیدگان توزیع کرده است اما روند کمکرسانی بهدلیل کمبود منابع و بودجه بسیار کند پیش میرود. ابراهیم الحمادی، رئیس برنامههای این سازمان در افغانستان هشدار داده است:
«اگر بازماندگان بهسرعت به پناهگاههای امن منتقل نشوند، خطر مرگ ناشی از سرما و بیماری در کمین آنان است.»
واکنش سازمان ملل: کمک دانمارک و شکاف عظیم در منابع
در همین حال کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرده که با پشتیبانی مالی فوری دولت دانمارک توانسته ۳۰۰۰ پتو، ۵۰۰۰ خیمه خانوادگی، ۵۰۰۰ خیمه پلاستیکی و ۱۰۰۰ دبه آب میان آسیبدیدگان زلزله توزیع کند.
این نهاد بینالمللی گفته است که تیمهایش همچنان در مناطق آسیبدیده حضور دارند تا مطمئن شوند کمکها به نیازمندان واقعی میرسد. با این حال شکاف بین نیازهای فعلی و منابع موجود بسیار گسترده است و در صورت تأخیر در ادامه حمایت جهانی، فاجعه طبیعی اخیر بهسرعت به بحران انسانی پایدار تبدیل خواهد شد.
زمستان سخت؛ تهدیدی برای کودکان و سالخوردگان
کارشناسان بشردوستانه میگویند خطر سرمازدگی و بیماریهای تنفسی در میان کودکان، سالخوردگان و به ویژه زنان باردار بالاست. کمبود پتو، لباس گرم و سوخت بسیاری از خانوادهها را مجبور کرده شبها آتشهای ناایمن روشن کنند؛ اقدامی که خطر گازگرفتگی و آتشسوزی را افزایش داده است.
در برخی اردوگاهها خانوادهها با کمبود غذا و وسایل اولیه گرمایشی مواجهاند و نهادهای امدادی هشدار میدهند که بدون اقدام فوری شمار تلفات انسانی در هفتههای آینده افزایش خواهد یافت.
بحران فراتر از فاجعه طبیعی؛ مسئولیت جامعه جهانی در قبال افغانستان
ناظران میگویند بحران فعلی تنها نتیجه یک زلزله نیست بلکه بازتاب فروپاشی زیرساختهای انسانی و کاهش توجه جامعه جهانی به افغانستان است.
طرح انسانی سازمان ملل برای سال ۲۰۲۵ تاکنون تنها ۳۰ درصد بودجه مورد نیاز را جذب کرده و برای تکمیل عملیات امدادی، ۱۳۹ میلیون دالر دیگر فوراً نیاز است.
کارشناسان هشدار میدهند که بیتفاوتی جامعه جهانی در برابر این وضعیت یک فاجعه طبیعی را به فاجعه انسانی قابل پیشگیری تبدیل میکند؛ بحرانی که نهتنها جان هزاران شهروند افغان را تهدید میکند بلکه تبعات انسانی و اخلاقی آن دامن جامعه بینالمللی را نیز خواهد گرفت.
و در آخر، اگر زمستان برسد و جهان نرسد…
زلزله شرق افغانستان تنها یادآور لرزش زمین نیست؛ نشانهای است از لرزش وجدان جهانی در برابر رنج انسانی. اکنون در کنر و ننگرهار مردمی که پیشتر قربانی فقر و بیثباتی بودند در برابر سرمای مرگبار بدون پناه ماندهاند. آنچه امروز افغانستان را تهدید میکند نه فقط فقدان پتو و خیمه بلکه فقدان توجه و اراده جهانی است.
اگر جامعه جهانی امروز از این آزمون همدلی سربلند بیرون نیاید، زمستان پیشرو نهتنها قربانیان زلزله، که امید به انسانیت را نیز در خاک سرد شرق افغانستان دفن خواهد کرد.
