شفقنا افغانستان- افغانستان امروز در آستانهٔ یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ انسانی خود قرار دارد. از هر پنج نفر از جمعیت کشور یکی در معرض خطر مرگ از گرسنگی است. این رقم ترسناک بازتابی از فروپاشی تدریجی امنیت غذایی است که ریشه در دههها جنگ، فروپاشی اقتصادی پس از ۲۰۲۱، خشکسالیهای مکرر و کاهش شدید کمکهای بینالمللی دارد.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ برنامه جهانی غذا (WFP) هشدار میدهد که بدون تأمین فوری ۵۵۵ میلیون دالر بودجه میلیونها نفر بهویژه کودکان زیر پنج سال نه بهخاطر جنگ بلکه بهخاطر نبود یک لقمه نان جان خود را از دست خواهند داد. این بحران دیگر فقط یک چالش انسانی نیست بلکه نشانهای از شکست سیستمی در تأمین حداقل حق زندگی برای یک ملت است که برای شش دهه تحت سایه جنگ و بیتوجهی جهانی قرار داشته است.
یک افغان از هر پنج نفر در معرض گرسنگی شدید
بر اساس آخرین ارزیابی برنامه جهانی غذا (WFP) بیش از ۸ میلیون نفر در افغانستان معادل یکپنجم جمعیت کشور در سطحی از گرسنگی قرار دارند که زندگی آنها بهطور مستقیم در خطر است. این رقم در حالی اعلام شده که کمکهای بینالمللی به شدت کاهش یافته و ظرفیت پاسخگویی سازمانهای انسانی در حال فروپاشی است.
هشدار WFP: «شریان حیات در خطر قطعی است»
در پیامی به مناسبت هشتادمین سالگرد سازمان ملل، WFP از اهداکنندگان جهانی خواست تا «شریان حیات» کمکهای غذایی به افغانستان را حفظ کنند. سازمان هشدار داد که بدون تأمین فوری منابع، میلیونها نفر بهویژه زنان و کودکان با خطر مرگ از گرسنگی مواجه خواهند شد.
ریشههای بحران: ترکیبی از فروپاشی اقتصادی، اقلیم و سیاست
گرسنگی در افغانستان نتیجهٔ یک بحران تکعاملی نیست بلکه حاصل تلاقی چند بحران همزمان است:
فروپاشی اقتصادی پس از ۲۰۲۱: تجمید داراییهای خارجی، کاهش کمکهای مستقیم و تورم شدید، قیمت آرد و روغن را در برخی مناطق تا ۳۰۰ درصد افزایش داده است.
خشکسالیهای مکرر: تغییرات اقلیمی تولیدات کشاورزی را در ولایات جنوبی و غربی تا ۴۰ درصد کاهش داده است.
ضعف در هماهنگی اداری: گزارشهای چندین سازمان بینالمللی حاکی از آن است که محدودیتهای اعمالشده توسط مقامات محلی از جمله ممنوعیت استخدام زنان در پروژههای انسانی دسترسی به جمعیتهای آسیبپذیر را با چالش مواجه کرده است.
کاهش کمکهای جهانی: از ۵۵۵ میلیون دالر مورد نیاز WFP برای سال ۲۰۲۵، تاکنون کمتر از ۲۵ درصد تأمین شده است.
طالبان فاقد ظرفیت یا اراده؟
در حالی که طالبان امنیت نسبی را در بسیاری از مناطق برقرار کرده، سیاستهای اقتصادی و اجتماعی آن هنوز نتوانستهاند بحران گرسنگی را تعدیل کنند. نبود برنامه ملی جامع برای خودکفایی غذایی، عدم شفافیت در مدیریت منابع داخلی و محدودیتهای جنسیتی در دسترسی به خدمات از جمله عواملی هستند که پاسخ مؤثر به بحران را دشوار ساختهاند.
کودکان: قربانیان اصلی سکوت جهانی
بیش از یک میلیون کودک زیر پنج سال در افغانستان مبتلا به سوءتغذیه حاد هستند. با این حال به دلیل کمبود بودجه تنها ۳۰ درصد از آنها به درمان دسترسی دارند. WFP هشدار داده که بدون مداخله فوری هزاران کودک در ماههای آینده جان خود را از دست خواهند داد.
شش دهه همراهی، اما اکنون در آستانه شکست
WFP از سال ۱۹۶۳ در افغانستان فعالیت داشته و در طول جنگها و بلایای طبیعی، ستون اصلی کمکهای غذایی بوده است. اما امروز برای اولین بار سازمان اعلام کرده که ظرفیت عملیاتی آن در حال فروپاشی است نه به دلیل ناتوانی فنی بلکه به دلیل فقدان منابع و هماهنگی کافی.
و در آخر
بحران گرسنگی در افغانستان دیگر یک پدیدهٔ انسانی موقت نیست بلکه نمایانگر فروپاشی سیستمیک امنیت غذایی در کشوری است که همزمان با ناتوانی داخلی در ایجاد راهکارهای پایدار با کاهش شدید حمایتهای بینالمللی مواجه شده است.
در این شرایط مسئولیت مشترکی بین حکومت محلی و جامعه جهانی وجود دارد: اولی برای ایجاد فضای شفاف، فراگیر و بدون محدودیت برای کمکرسانی و دومی برای جلوگیری از تبدیل سکوت به همکاری در فاجعه.
