شفقنا افغانستان-داعش در عراق در حال شکست است اما در نبود یک توافق سیاسی جامع بین گروه های سیاسی، این دستاورد نظامی می تواند نتایج مصیبت باری داشته باشد.
کنت ام. پولاک در نیویورک تایمز نوشت: در عراق، گویا قرار است خبرهای خوب، همیشه همراه با خبرهای بد از راه برسد.
در حال حاضر، خبرهای خوب عراق را می توان از خط مقدم جنگ شنید. به نظر می رسد نیروهای کرد و آمریکایی توانسته اند موقعیت جنگ علیه داعش را تغییر دهند. عملیات های هوایی آمریکا خسارات سنگینی را به این گروه وارد کرده است: این حملات علاوه بر تحمیل تلفات انسانی به داعش، تجهیزات این گروه را نابود، فرماندهی گروه را مختل و تحرکات آن را متوقف کرده است.
در نتیجه، داعش بیشتر و بیشتر در موضع دفاعی قرار گرفته است. این گروه از تابستان به این سو، نتوانسته هیچ تصرف و پیروزی چشمگیری داشته باشد. طی ماه گذشته، داعش یک حمله گسترده را در استان غربی الانبار به اجرا گذاشت اما فقط چند دستاورد کوچک را به چنگ آورد.
مقامات نظامی آمریکایی در عراق می گویند اطمینان دارند که طی 4 تا 8 ماه آتی، ارتش احیا شده و آماده عراق آماده خواهد بود تا عملیات های بزرگی را برای بازپس گیری مناطق تحت تصرف داعش آغاز کند. نیروهای عراقی و کرد، تا حد زیادی توانسته اند بغداد و نواحی اطراف آن را ایمن سازند. این نیروها همچنین در شهرهای بیجی و سامرا دستاوردهای بزرگی داشته اند. جاده ای که داعش از طریق آن تجهیزات و تدارکات مورد نیاز نیروهای خود در موصل را از پایگاه های گروه در سوریه تامین و منتقل می کرد، مسدود شده است. پیشروی نیروهای عراقی و کرد به سمت موصل ادامه دارد. احتمال می رود بین 6 تا 18 ماه آینده، گروه داعش به طور کامل از عراق بیرون رانده شود.
اینها همگی اخبار خوبی هستند که کاملا با آنچه 6 ماه پیش شنیده می شد (وقتی داعش با یک تهاجم غافلگیرکننده و انفجاری بخش های وسیعی از شمال عراق را تصرف کرد) متفاوت است.
مساله این است که پیشرفت سیاسی در عراق، همگام با موفقیت های نظامی جلو نرفته است. در واقع، آشتی سیاسی بین گروههای شیعه و سنی عراق هنوز در سکون و توقف کامل است. در چنین شرایطی، حتی پیروزی نظامی می تواند به یک فاجعه منجر شود.
گروه های سنی و شیعه عراق متعاقب جنگ داخلی 2006 تا 2008 و رفتار خشونت بار نوری مالکی نخست وزیر سابق علیه سنی ها در سالهای 2010 تا 2014، به شدت درگیر نوعی بی اعتمادی نسبت به یکدیگر هستند.
نیروهای امنیتی دولت، چه در ارتش و چه در پلیس، عمدتا شیعه هستند. حیدر العبادی نخست وزیر جدید عراق بسیاری از نیروهای وفادار و شیعه در راس هرم فرماندهی ارتش را کنار گذاشته و به جای آنها افسران کارآمدتر، از جمله تعداد زیادی از سنی ها را روی کار آورده است. اما سربازهای داوطلب خدمت و افسران رده پایین ارتش، کماکان به نسبت غیر متوازنی شیعه هستند.
بخش عمده ای از پیروزی های نظامی اخیر، توسط شبه نظامیان شیعه ای حاصل شده که از پشتیبانی و حمایت ایران برخوردارند. دولت عراق اگرچه تمایلی به تایید صریح این موضوع ندارد، اما این شبه نظامیان شیعه در اغلب موارد، رهبری حملات اخیر ارتش علیه مواضع داعش را در دست داشته و در عین حال ستون فقرات دفاعی نیروهای عراقی را تشکیل داده اند.
در چنین شرایطی، عملیات های تهاجمی علیه مواضع داعش در قلب مناطق سنی نشین – انبار، نینوا و صلاح الدین- می تواند نتایج فاجعه باری داشته باشد.
گزارش های تایید نشده از رفتار خشونت بار نیروها و شبه نظامیان شیعه در جریان عملیات ها، سنی ها را دچار وحشت کرده است. بدون یک توافق جدید تقسیم قدرت، در غیاب یک برنامه جامع برای بازسازی و در نبود تضمین دولت برای توقف این سوء رفتارها، سنی ها قطعا نه تنها نیروهای دولت عراق (و حتی کردها) را به عنوان نیروهای آزادیبخش تلقی نمی کنند، بلکه آنها را فاتحان انحصاری ارتش خواهند دید.
در این صورت، سنی ها دست به دفاع و حمایت از داعش خواهند زد و حتی اگر داعش شکست بخورد، سنی ها به مقاومت علیه نیروهای شیعه ادامه خواهند داد. صرف پیروزی نظامی علیه داعش، قطعا به جنگ داخلی عراق که آرام آرام این کشور می سوزاند، پایان نخواهد داد و حتی آن را شعله ور تر خواهد ساخت.
متاسفانه، در حال حاضر چشم انداز چندان روشنی پیش روی روند آشتی ملی و رفع خطرات ناشی از موفقیت نظامی علیه داعش، قرار ندارد.
حیدر العبادی، مرد موقعیت های دشوار است. او اهمیت آشتی سیاسی را درک می کند، اما توانمندی وی برای نجات کشور و برون رفت از بحران، گرفتار قیود و محدودیت های زیادی است.
بسیاری از مهم ترین رهبران شیعه با آشتی سیاسی مخالف اند زیرا به سنی ها اعتمادی ندارند. شماری دیگر، با هر آنچه العبادی انجام می دهد مخالفت می کنند، با این هدف که موقعیت نخست وزیر را تضعیف کرده و جای او را بگیرند. طرف دیگری که سیاست های العبادی را تحت تاثیر قرار می دهد، ایران است؛ به نظر می رسد ایران مایل به پیشبرد طرح آشتی سیاسی در عراق است، مشروط به آن که منافع این کشور در عراق حفظ شود.
از سوی دیگر، رهبری سنی های عراق، در نتیجه سیاست های نوری مالکی، چند پاره شده است. بسیاری از رهبران شیعه به فراخوان نخست وزیر برای آشتی و مصالحه با سنی ها بی اعتنا مانده اند، با این ادعا که یک طرف و شریک قدرتمند و مشروع سنی برای چانه زنی و مذاکره پیدا نمی کنند.
در عین حال، دولت نیز تلاش چندانی برای متحد ساختن سنی ها انجام نداده است. به رغم ادعاهای بغداد، کمک و مساعدت چندانی در اختیار قبایل سنی نشین عراق قرار نگرفته است.
عراقی ها قادر نیستند این مشکلات را به تنهایی حل کنند. آنها به کمک احتیاج دارند.
منبع: نیویورک تایمز
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com