شفقناافغانستان– جزء هفدهم قرآن کریم، با تأکید بر اخلاص در عمل و خودسازی برای جامعهسازی، راهکارهای کلیدی برای رسیدن به سعادت فردی و اجتماعی را ارائه میدهد. این بخش از کلام وحی، با تشبیه شرک به سقوط از آسمان و طعمه شدن برای پرندگان، اهمیت اخلاص را در اعمال عبادی و اجتماعی گوشزد میکند . همچنین، با بیان ویژگیهای حکومت صالحان، به نقش خودسازی در جامعهسازی اشاره کرده است.
اخلاص، شرط قبولی مقدّسترین اعمال
مقدّس ترین کارها(طواف)،در مقدّس ترین مکان ها(مسجدالحرام)و در مقدّس ترین ایّام(عید قربان)،اگر با اخلاص همراه نباشد،عاقبتش سقوط است نه رشد
حُنَفاءَ لِلّهِ غَیْرَ مُشْرِکِینَ بِهِ وَ مَنْ یُشْرِکْ بِاللّهِ فَکَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّیْرُ أَوْ تَهْوِی بِهِ الرِّیحُ فِی مَکانٍ سَحِیقٍ«۳۱»
(مراسم حج را انجام دهید)در حالی که همگی خالص برای خدا باشید و هیچ گونه شرکی به خداوند نورزید،و هر کس به خدا شرک ورزد،گویی از آسمان سقوط کرده و پرنده ای در فضا او را می رباید،یا باد او را به مکانی دور پرتاب می کند.
نکته ها:
*«حُنَفاءَ» جمع حنیف،به معنای کسی است که پیرو دین حقّ باشد.
*«خطف»به معنای ربودن سریع و «سَحِیقٍ» به معنای دور است.
*توحید،به همه چیز ارزش می دهد و شرک،ارزش را از بهترین موجودات سلب می کند.
هُدهُد-که به پروردگار جهان،ایمان داشت-به خاطر سوز و علاقه ای که برای هدایت مردم مشرک داشت،به جایی رسید که واسطه هدایت یک منطقه شد ولی انسان به خاطر شرک، طوری سقوط می کند که خوراک پرنده می شود.
*مثال های قرآن،در هیچ زمان و مکانی کهنه نمی شود،هم طبیعی است و هم قابل فهم.
«فَکَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ»
پیام ها:
۱- قربانی،طواف،وفای به نذر وهمه ی اعمال تنها برای خدا باشد. «حُنَفاءَ لِلّهِ»
۲- جز خدا به هر قدرتی وصل شویم،پایانش سقوط است،حتّی ابرقدرت ها.
وَ مَنْ یُشْرِکْ … خَرَّ مِنَ السَّماءِ
۳- شرک،از هیچ کس بخشوده نیست. «وَ مَنْ یُشْرِکْ»
۴- توحید و اخلاص،مانند حضور در آسمان است و شرک،همچون سقوط از آسمان و طعمه پرندگان شدن. «خَرَّ مِنَ السَّماءِ»
۵-میان جدا شدن از خدا و سقوط کردن و طعمه صیّادان شدن،لحظه ای فاصله نیست. «فَتَخْطَفُهُ» (حرف فاء و کلمه ی«خطف»)
۶- مقدّس ترین کارها(طواف)،در مقدّس ترین مکان ها(مسجدالحرام)و در مقدّس ترین ایّام(عید قربان)،اگر با اخلاص همراه نباشد،عاقبتش سقوط است نه رشد. وَ مَنْ یُشْرِکْ … خَرَّ مِنَ السَّماءِ
۷- اخلاص،انسان را در برابر بادها و طوفان ها بیمه ونداشتن اخلاص انسان را در مسیر طوفان ها قرار می دهد. «أَوْ تَهْوِی بِهِ الرِّیحُ»
۸-شرک،گرچه کم یا در یک لحظه باشد،هیچ سرمایه ای را باقی نمی گذارد. «خَرَّ مِنَ السَّماءِ – فِی مَکانٍ سَحِیقٍ»
____________
سوره حج
با افراد لجوج و اهل جدل درگیر نشوید
وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ اللّهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ«۶۸»
و اگر(کفّار)با توبه جدال برخاستند،پس به آنان بگو:خداوند به آنچه شما عمل می کنید آگاه تر است.
اَللّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَهِ فِیما کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ«۶۹»
خداوند در روز قیامت،میان شما در مورد آنچه اختلاف می کردید داوری خواهد کرد.
پیام ها:
۱- خداوند پیامبرش را دلداری و آموزش می دهد. «وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ»
۲- انبیا با آن همه معجزه ومنطق،باز گرفتار افراد لجوج بودند. «وَ إِنْ جادَلُوکَ»
۳- یاد خدا و واگذاری امور به او،بهترین وسیله ی آرامش است. وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ اللّهُ أَعْلَمُ …
۴- با افراد لجوج و اهل جدل درگیر نشوید. «وَ إِنْ جادَلُوکَ فَقُلِ اللّهُ أَعْلَمُ»
۵-در قیامت،داور و حاکم همان خدای متعال است که شاهد و آگاه است. «اللّهُ
أَعْلَمُ – اَللّهُ یَحْکُمُ» (قضاوت کامل در سایه علم کامل است)
۶- ایمان به علم و داوری خداوند،آرامبخش مؤمنان و تهدید کننده ی کافران است. «اللّهُ أَعْلَمُ – اَللّهُ یَحْکُمُ»
۷- ایمان به قیامت بهترین اهرم برای مهار کردن اختلاف ها و مجادله هاست. «اللّهُ یَحْکُمُ بَیْنَکُمْ یَوْمَ الْقِیامَهِ
۸-درگیری جبهه حقّ با باطل سابقه ای بس طولانی دارد. «کُنْتُمْ فِیهِ تَخْتَلِفُونَ» (کلمه ی «کُنْتُمْ» همراه با فعل مضارع،نشانه ی سابقه طولانی است)
____________
با خودسازی به جامعهسازی برسیم
اَلَّذِینَ إِنْ مَکَّنّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّکاهَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ وَ لِلّهِ عاقِبَهُ الْأُمُورِ«۴۱»
کسانی که اگر آنان را در زمین به قدرت رسانیم،نماز بر پا می دارند و زکات می دهند و(دیگران را)به خوبی ها دعوت می کنند و از بدی ها باز می دارند؛و پایان همه ی امور برای خداست.
نکته ها:
*اگر قدرت و امکانات،در دست افراد صالح باشد،بهره برداری صحیح می کنند و اگر در اختیار نااهلان قرار گیرد سوء استفاده می کنند.بنابراین دنیا و قدرت،برای گروهی نعمت و برای گروهی وسیله ی بدبختی است و قرآن از هر دو نمونه یاد کرده است:اگر مؤمنان به قدرت برسند،به سراغ نماز و زکات و امر به معروف می روند ولی انسان های منحرف و نااهل،اگر قدرتمند شوند کارشان طغیان است، «إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی» و در راه نابودی منابع اقتصادی و نسل بشر گام بر می دارند، «وَ إِذا تَوَلّی سَعی فِی الْأَرْضِ لِیُفْسِدَ فِیها وَ یُهْلِکَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ» و عاقبت،مردم را به دوزخ می کشانند. «أَئِمَّهً یَدْعُونَ إِلَی النّارِ»
پیام ها:
۱- یاری خداوند از طریق احیای دین اوست. «وَ لَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ» ، اَلَّذِینَ إِنْ مَکَّنّاهُمْ …
۲- امر به معروف و نهی از منکر،به قدرت نیاز دارد. «مَکَّنّاهُمْ»
۳- پیروزی مؤمنان،زمینه ی بندگی و تعاون مالی و فرهنگی را فراهم می کند و غفلت و غرور را از بین می برد. إِنْ مَکَّنّاهُمْ …
۴- برای مؤمنان،تمام زمین یکسان است،آنان هر کجا که توان دارند هدف مقدّس خود را پیاده می کنند. «فِی الْأَرْضِ»
۵-همه ی قدرت ها را از خدا بدانیم.«مکنا»
۶- اوّلین ثمره ی حکومت صالحان،نماز و زکات و امر به معروف و نهی از منکر است. إِنْ مَکَّنّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاهَ …
۷- رابطه با خدا و دستگیری از محرومان و آگاهی دادن به جامعه و جلوگیری از مفاسد،از هم جدا نیست. أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّکاهَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ …
۸-اقامه ی نماز و ادای زکات و امر به معروف و نهی از منکر از وظایف و کارهای قطعی مسئولان حکومت اسلامی است. «أَقامُوا» نه«یقیمون»
۹- حاکمان مؤمن،هم در فکر ارتقای روحی و رشد امور معنوی هستند و هم به دنبال رفاه و حل مشکلات اقتصادی و فقرزدایی و اصلاح جامعه. أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّکاهَ …
۱۰- جامعه ای تحت حمایت خداوند است که این چهار ارزش محوری را داشته باشد:نماز،زکات،امر به معروف و نهی از منکر. «وَ لَیَنْصُرَنَّ اللّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ» ، «الَّذِینَ إِنْ مَکَّنّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاهَ»
۱۱- امر و نهی شما،زمانی در جامعه موثّر است که اوّل به وظایف فردی خود عمل کنید. أَقامُوا الصَّلاهَ … أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ
۱۲- اقامه ی نماز،به قدرت و امکانات نیاز دارد. إِنْ مَکَّنّاهُمْ … أَقامُوا الصَّلاهَ
۱۳- زکات،همتای ناگسستنی نماز است. «أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّکاهَ» (در ۲۸ آیه ی قرآن،زکات در کنار نماز آمده است).
۱۴- با انجام همه ی وظایف،باز هم به حسن عاقبت خود و نتیجه ی نهایی کارتان مطمئن نشوید و بر خداوند امید و توکل داشته باشید. «وَ لِلّهِ عاقِبَهُ الْأُمُورِ»
۱۵- امکانات،بیش از چند روزی در دست شما نیست. «وَ لِلّهِ عاقِبَهُ الْأُمُورِ»
