شفقناافغانستان – سید رضا محمدی یکی از شاعران برجسته و از چهره های ادبی سرشناس در افغانستان چند روز پس از در گذشت استاد رهنورد زریاب در مورد برخی از حاشیه هایی درگذشت وی چنین واکنش نشان داد:
پیرمرد، چشم و چراغ ما بود، هر شهری به برکت رندی، روح دارد که تکیه گاه معرفت و دانایی شهرست. تکیه گاه کابل،استاد رهنورد زریاب بود. نویسنده و شاعر و هنرمند و دانشمند، فراوان یافت می شود اما رند نه، ادبیات، برای نو قلمان، اسباب رعنایی ست، اما کم کم، خودش هدف می شود، خودش سلوک می شود وقتی، کلمات خرقه بسوزانند و نویسنده خودش، قصه یی شود، پر از کلمات چند ضلعی، زائری شود مقیم در کلمات، زندگی اش سراسر رندی و عیاری ست. از او سخن ناپسند نمی توان شنید، غیبت نمی توان یافت، قضاوت دیگران را نمی توان دید، چرا که ان طرف خوب و بد، قضاوتی در کار نیست.
من با استاد زریاب فقید، خیلی دوست نبودم، دنیاهای ما فرق داشت. خانه ما چندین شب بود، ما همیشه خانه اش می رفتیم، جوان تر که بودم البته بیشتر اما ذایقه اش در ادبیات، خیلی متفاوت بود، با این حال، همیشه دوستش می داشتم، همیشه ستایش بر انگیز بود. یک کلاس، یک ابهت ادبی بود، آبرو بود برای اهل فرهنگ و پاسبان فضایل فرهنگ بود، به آداب ادب پابند بود. یاد و نامش همیشه درخشان اَست.
اما چند نکته:
1. درباره فاتحه و مراسم تدفینش، واقعیت این که همه ما اهل ادبیات و در کل جامعه فرهنگ، مقصریم، ما بی نظم و ترتیب و بی مبالاتیم. مراسم تدفین او، مراسم بزرگداشت از فرهنگ بود. همان ها که علی رغم هشدار های طبی، برای رونق مجلسشان و با استفاده از فروتنی او، او را محفل به محفل می بردند که صحبت کند، ناگهان غیب شدند، من خودم بارها دیده ام با اکرام و اصرار آدم را می برند، کارشان که تمام شد در میدان رهایت می کنند، با مرده آدم خو، بدترش را هم می کنند، چون توان شکایت از او برداشته شده است…
2. قوم و مذهب انسانی چون زریاب خود انسان است. من در مطلبی که درسایت نوروز نوشته ام، شرح داده ام نظر خودم را که چگونه او همه زندگ اش در پی ترسیم کردن چهره یی از انسان بود. تقسیم کردن او به دعواهای حقیر نژادپرستانه و گروه گرایانه، کاری بسیار ناسزاست.
3. یکی از دوستان خیلی عزیز، نوشته بود او چون روح زمانه را می شناخت، شعر نمی گفت و رمان می نوشت. نه، چنین چیزی نیست. توانایی نوشتن شعر را نداشت، تلاش هایی کرده بود که موفق نبودند. برداشت آن فقید درباره شعر خوب و بد هم درست نبود. از همه تاریخ شعر فارسی، قاآنی را دوست داشت که شاعر درجه چندی ست، با این حال، با حرمت، می شنید و می خواند، سخت ترین تذکره های شعری را با دقت خوانده بود و می خواند.
4. یکی از هنرهای شرم آور افغانی، جوگیر شدن در ثانیه ست، یک خانم را در کابل، یک نفر آوازه کرد که قرآن سوزانده، در طرفه العینی زدند و سوزاندند، یک روز بعد، یک آوازه دیگر شد که قاری و حافظ قرآن بوده، باز همان آتش زن ها، او را زیارت می کردند. درباره استاد فقید، هم یک روز یکی از کراماتش می لافد، جماعت، وا اولیاء کرده می کشند خود را، روز بعد یکی ادعا می کند که فلان جا، فلان کار کرده، باز همان طرفدارها دو می زنند. استاد زریاب، یک انسان بود، بدی داشت، خوبی داشت، گاهی ناراحت، گاهی خوشحال بود، قدیسو فرشته نبود، آدم بود، اما واقعا آدم بود، فروتن و ادیب و مودب و نجیب.. برای بد گفتنش، باید ثبوت آورد بخصوص که مرده، توان دفاع از خود ندارد.. البته مرده مشهور، باعث شهرت زنده شهرت طلب می شود اما شهرت طلب، گناهی ندارد، علاقه مندان جوگیر، باید بشرمند. یکی که مخالف است، در هر صورت هست، یکی که با یک پست، خدا میسازد و با پستی شیطان، باید رسما خجالت بکشد از خودش..
5. زریاب دیگری وجود نخواهد داشت، نه برای داستان نوشتن و ادیب بودن که همین حالا هم نویسنده های خیلی خوب، زیادند، برای سلوک خاص و شخصیت بی مثالش. برای اینکه یکی از معناهای کابل بود، برای این که تکیه گاهی بود که دیگر نیست.
