شفقنا افغانستان- ارزيابي وضعيت زنان در جوامع مختلف نيازمند محاسبه شاخص هاي متفاوت در زمينه هاي علمي، اقتصادي اجتماعي و سياسي است كه محاسبه اين عوامل و مقايسه آن در مورد مشابه با مردان نشانگر سطح پيشرفت و توسعه يافتگي كشورها و تعيين جايگاه آنها نسبت به ساير كشورها در سطوح جهاني و منطقه اي است. در مورد میزان پیشرفت زنان خاورمیانه و آگاه شدن وضعیت زنان منطقه شفقنا گفت و گویی با اشرف گرامی زادگان، پژوهشگر امور زنان انجام داده که مشروح آن را در زیر می خوانید:
شفقنا افغانستان: آیا اعمال خشونت علیه زنان در کشورهای منطقه کاهش یافته و یا روند افزایشی داشته است؟
گرامی زادگان : خبرها و گزارشات نشان داده است که زنان در کشورهای عربی در شرایط بهتری قرار گرفته اند و در حال رسیدن به سطح ارتقا و پیشرفت هستند. از طرفی پیشرفت زنان در عرصه تجارت بیشتر از مسایل سیاسی و اجتماعی بوده است. زنان در عربستان فقط در شغل معلمی و پرستاری اجازه کار دارند و برای شغل های دیگر باید رانتی در کار باشد به همین دلیل است که ما، حضور زنان بزرگان در جامعه را مثبت می دانیم، چون راه دیگری در این کشورها وجود ندارد. در بیشتر کشورها به دلیل نادیده گرفتن حقوق زنان، اکثر آنها مهاجرت می کنند و در کشور خودشان این جایگاه به آنها داده نمی شود، بیشتر زنان عرب هم در کشورهای دیگر مشغول می شوند و به موفقیت می رسند.
شفقنا افغانستان: اگر زنان در یک جامعه در حال پیشرفت باشند می توان گفت که خشونت ها نسبت به آنها کاهش پیدا می کند؟
گرامی زادگان: بله حتما، در یک کشور باید قانونی تدوین شود که در آن صریحا به منع خشونت اشاره شود که هیچ زن و مردی در خانواده نسبت به هم حق خشونت ندارند که این هم شامل خشونت فیزیکی و هم خشونت روانی است. البته گاهی می بینیم خشونت فیزیکی نسبت به زن به مرور زمان از بین خواهد رفت اما خشونت روانی و توهین و تحقیرها همیشه ماندگار می مانند. زنی که تحصیل می کند و می داند که نباید از هیچ نظری به او خشونت شود پس زیر بار پذیرش آن نمی رود و خشونت وارد شده را به مجامع رسمی اعلام می کند و از حق خود دفاع می کند، ولی وقتی زن چنین آگاهی ندارد و امکان مالی برای ادامه زندگی ندارد، مجبور می شود به خشونت رضایت دهد.
علت اینکه افراد فعال حقوق زنان به دولت ها برای گرفتن امکانات حمله می کنند به این دلیل است که امکانات دولتها می تواند جلوی یاغیان خشونت را بگیرد. به طور مثال اگر در کشوری خانه امن باشد زن می تواند وقتی مورد خشونت قرار گرفت به آنجا برود و چون زیر نظر دولت قرار دارد دیگر کسی نمی تواند به او تعرض کند ولی وقتی چنین حمایتی از زنان دریغ شود، او مجبور به پذیرش خشونت است.
شفقنا افغانستان: آیا در حال حاضر این گونه حمایت ها از زنان در کشورهای عربی انجام می شود؟
گرامی زادگان: به مرور در حال انجام شدن است چون زنان در مسیر پیشرفت قرار گرفته اند، از طرفی بسیاری از رسانه ها در مورد نقش زنان عرب در حال فعالیت بوده و همین مساله آثار خود را بر وضعیت زنان گذاشته است. می توان گفت تونس یکی از کشورهایی است که توانست در این زمینه بسیار موفق عمل کند ولی ما باید کاری کنیم که تمام کشورها به این سمت و سو بروند. جامعه عربی این تغییر و تحولات را سخت می پذیرد ولی نسل جوانی که از خاندان های حکومتی می آیند تغییراتی را پذیرفته اند، وقتی بزرگان قومی تغییرات را بپذیرند باعث خواهد شد به مرور این تغییرات در مردم عادی ایجاد شود. به همین دلیل نمی توانیم انتظار داشته باشیم که تغییرات خیلی زود رخ دهد.
شفقنا افغانستان: در حال حاضر در برخی کشورهای عربی منطقه از زنان در تبلیغات تلویزیونی استفاده می شود، اما آزادی به آنها در حوزه کار داده نمی شود. آیا این امر استفاده ابزاری از زنان در جامعه نیست؟
گرامی زادگان: تبلیغات روشی جدید برای حضور در عرصه بازارهای جهانی است و ما نمی توانیم آن را منکر شویم اما باید با فرهنگ ما متناسب باشد مانند فیلم سازی. ما نمی توانیم ابزاهایی که در دست جهان قرار دارد را برای همیشه در انحصار آنها قرار دهیم و خودمان از آنها استفاده نکنیم، این نقطه ضعف ماست. آنها همیشه بهترین ابزارها را برای معرفی کالا در اختیار دارند هر چند به مخاطب نگاه می کنند اما در فرهنگ ما مخاطب متفاوت است و اشکالی هم ندارد زنان در این عرصه حضور داشته باشند اما نباید به شکل سوء استفاده از زنان باشد. مثلا اگر در مورد کالایی در ارتباط با کودک و یا مسایل خانوادگی تبلیغ می شود، حضور زن که تلطیف کننده موضوع است بد نیست اما از اینکه استفاده ابزاری شود، باید جلوگیری کرد چرا که در شان یک زن مسلمان نیست. من فکر می کنم در این بخش ها اگر نظارت کافی توسط وزارت های فرهنگ و ارشاد وجود داشته باشد، می تواند بسیار کمک کننده باشد. استفاده ابزاری از زنان را در عرصه سیاست هم می توان مشاهده کرد، چرا که در انقلاب های اخیر دیدیم زنان در کنار مردان قرار گرفتند و به پای صندوق های رای آمدند ولی نهایتا در این انقلاب ها آخرین کسانی که به آنها توجه شد زنان بودند. در واقع زنان آسیب های زیادی را در این راه تحمل می کنند ولی نهایتا در آخرین مرحله به آنها پرداخته می شود. حضور زنان در پای صندوق های رای و کنار گذاشتن آنها در مراحل بعدی نوعی استفاده ابزاری از زنان است.
بزرگترین آسیبی که متوجه زنان در کشورهای عربی است ناشی از تحجر و دیدگاه های افراطی است وگر نه کشورهای عربی می توانستند پیشرفت بسیار خوبی داشته باشند چون نعمت های خدادادی فراوانی دارند ولی برای افراد خاصی مورد استفاده قرار گرفته است. حاکمان باید به تمام معنا اسلامی باشند و فقیر و غنی را در کنار هم ببینند. در این کشورها دموکراسی به معنای واقعی حاکم باشد و عدالت و انصاف در جامعه وجود داشته باشد. اگر تمامی این فاکتورها در کنار هم قرار گیرد و با یک گروه نظارتی کار کنند این کشورها سریعا پیشرفت خواهند کرد. مشکلات اصلی در تصمیم گیران یک حکومت است که مردم را دچار ضعف می کند.
شفقنا افغانستان: یکی از مهمترین مسایل در مسایل زنان در کشورهای اسلامی مساله چند همسری است؛ آیا روند رو به رشدی در این زمینه بر کشورهای عربی حاکم است؟
گرامی زادگان: نمی توان گفت در حال رشد است چون مساله چند همسری به فاکتورهای زیادی ارتباط دارد فاکتورهایی مانند اقتصاد جهانی، خانواده، تورم جهانی. به همین دلیل باید مجموعه ای از عوامل گرد هم جمع شوند تا یک مرد بتواند دست به تعدد زوج بزند. در اکثر کشورهای عربی این اتفاق کم می افتد مگر اینکه طبق رسوم اتفاق بیافتد. چون مفهوم خانواده در جهان تغییر کرده است و در حال حاضر نمی توان در خانواده از تحصیل و یا بهداشت فرزند غافل بود و این اتفاق باعث می شود هزینه ها و حتی احساس مسئولیت افزیش یابد فقط در کشوری مانند عربستان است که مردان به شکل راحتی دست به این اقدام می زنند. البته آماری در دست ما نیست چون عموما کشورها در مورد مسایلی که نقض حقوق بشر است آمار دقیقی نمی دهند.
شفقنا افغانستان: آسیب هایی که در جوامع عربی در مورد زنان بیشتر رخ می دهد چیست؟ آیا آسیب های زنان در این جوامع حال کاهش است؟
گرامی زادگان: خیر، آسیب ها در هر کشوری در حال افزایش است. فشارهای اجتماعی، سیاسی هر کشوری باعث به وجود آمدن آسیب ها می شود. به طور مثال وقتی کشوری برای اوقات فراغت جوانانش ارزش و احترام قایل باشد جوان کمتر آسیب می بیند امکاناتی مانند پارک، باشگاه های ورزشی، می تواند جوان را از آسیب ها حفظ کند. وقتی به جوان به این شکل توجه نشود نهایتا جوان دچار افسردگی می شود. چون عواملی مانند کمبود پول، کمبود قدرت و علم در جوان ها منجر به ضعف عمومی می شود و نهایتا وقتی خلاقیت و کارآفرینی در کشور ایجاد نشود عارضه آن بیکاری در جوانان است که در همه کشورها جاری است.
شفقنا زندگی: در کدامیک از کشورهای عربی، امکان حضور زنان در فعالیت های سیاسی و اجتماعی بیشتر است؟
گرامی زادگان: اردن یکی از کشورهایی است که زنان در مسایل سیاسی حضور فعال تری دارند و آزادی بیشتری به آنها داده شده است ولی در اغلب کشورها از حضور زنان بدون رانت جلوگیری می شود. استفاده از رانت های دولتی در کشورهای عربی راه ناگزیری است تا بتوانند فرهنگ را تغییر دهند و این تغییرات باید از خانواده خودشان شروع شود.
انتهای پیام