شفقنا افغانستان – آلودگی هوا در کابل سالها است که به یکی از جدیترین بحرانهای زندگی شهری در پایتخت افغانستان تبدیل شده است؛ بحرانی که هر زمستان چهره خشنتر و سنگینتری به خود میگیرد.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، همزمان با فرارسیدن فصل سرما در افغانستان، هوا چنان تیره و سنگین میشود که گویی مه غلیظی بر شهر سایه انداخته است.
بیش از چهار ماه سال در پایتخت افغانستان، صبحگاه و دم غروب دود همانند یک شبه سیاه و وحشتناک بر شهر سایه میافکند انباشتی از ذرات سمی فضای شهر را در بر میگیرد و زندگی مردم را احاطه میکند.
خشکسالی های پیاپی وضعیت را بدتر کرده است و باعث شده است که آلودگی هوا و پخش ذرات سمی در هوا، افزایش یابد.
در فصل خزان امسال، افغانستان شاهد یکی از خشکترین فصلهای چند دهه اخیر بوده است. در این فصل، بارندگی در افغانستان بسیار کم و هوا اغلب سرد و خشک بوده است.
بارندگی کم و خشکی هوا باعث میشود که دودی که خانهها بلند میشود، گردوغبار نیز افزایش یابد و هوا آلودهتر شود.
«عوامل آلودگی هوا در کابل چیست؟»
یکی از مهمترین عوامل آلودگی هوا در کابل، استفاده گسترده از ذغال سنگ در فصل زمستان است.
برای بسیاری از خانوادهها، روشن کردن بخاریهای ذغالی تنها راه گرم کردن خانهها است. هرچند ذغال سنگ سوختی ارزانتر از گاز و برق بهنظر میرسد، اما دود حاصل از سوختن آن، ترکیبی خطرناک از مواد سمی را وارد هوای شهر میکند.
در کوچهها و پسکوچهها، بوی تند دود ذغال سنگ به بخشی ثابت از زندگی روزمره در کابل تبدیل شده است؛ بویی که با سوزش گلو، اشک چشم و سرفههای خشک همراه میشود.
با هر غروب آفتاب، هزاران دودکش خانهها و حمامها شروع به فعالیت میکنند و لایهای جدید از دود بر فراز شهر مینشیند.
در کنار ذغال سنگ، کمبود گاز و برق و قیمت سرسامآور آنها مردم را بیشتر به سمت سوختهای آلاینده سوق میدهد.
برق شهر کابل در زمستانها اغلب ناپایدار است؛ قطعیهای طولانیمدت باعث میشود حتی آنهایی که وسایل گرمایشی برقی دارند نیز نتوانند از آن استفاده کنند.
گاز مایع نیز به دلیل محدودیت واردات و تقاضای بالا، بسیار گران است و بسیاری از خانوادههای کمدرآمد توان خرید آن را ندارند.
در نتیجه، مردم ناچار میشوند به روشهای سنتی و ارزانتر روی بیاورند؛ روشهایی که شاید گرما و نور ایجاد کنند، اما بهای آن، آسیب جدی به هوای شهر و سلامتی ساکنان کابل است.
فقر گسترده مردم نیز یکی از دلایل اصلی تشدید آلودگی هوا در کابل محسوب میشود. بسیاری از خانوادهها حتی توان خرید ذغال سنگ با کیفیت را ندارند و مجبورند از مواد ارزانتر و بیکیفیتتری مانند پلاستیک، لاستیکهای کهنه، چوبهای پوسیده، زبالهها و حتی مواد شیمیایی سوخته استفاده کنند.
دود ناشی از سوختن این مواد نهتنها آلودهتر از دود ذغال سنگ است، بلکه حاوی ذرات بسیار خطرناکی است که وارد ریهها شده و میتواند بیماریهای شدید تنفسی، ناراحتیهای قلبی و مشکلات چشمی را بهوجود آورد. در محلات فقیرنشین کابل، این نوع سوختن مواد آلاینده بیشتر دیده میشود و میزان آلودگی هوا به مراتب بالاتر از مناطق دیگر است.
«ناکامی حاکمان در کنترل آلودگی هوا»
حاکمان افغانستان از جمله طالبان در سالهای اخیر نتوانستهاند راهکارهای مؤثر و پایدار برای کنترل آلودگی هوا اجرا کنند.
بسیاری از طرحهایی که برای کنترل دود، تنظیم استفاده از سوخت یا نظارت بر فعالیتهای صنعتی و ساختمانی اعلام شده، یا در حد شعار باقی مانده یا بهصورت محدود و ناپیوسته اجرا شده است.
نبود برنامه جامع، ضعف هماهنگی میان نهادهای مسئول، کمبود منابع، و تمرکز بر مسائل امنیتی و سیاسی باعث شده موضوع محیط زیست و کیفیت هوا در حاشیه قرار گیرد.
در برخی زمستانها اقداماتی مانند ممنوعیت استفاده از مواد آلاینده، مسدود کردن برخی حمامها و کارگاههایی که دود زیادی تولید میکنند، یا تعیین جریمه برای استفاده از سوختهای بیکیفیت مطرح شده، اما اجرای این تدابیر معمولاً کوتاهمدت و غیرسیستماتیک بوده است.
از سوی دیگر، نبود گزینههای واقعی برای گرمایش سبب شده حتی اگر مقررات سختگیرانه وضع شود، مردم نتوانند از آن پیروی کنند. در نتیجه، فشار بر مردم افزایش یافته اما مشکل اصلی همچنان پابرجاست.
عدم مشروعیت داخلی و بینالمللی طالبان نیز یکی از چالشها است. سازمان ملل متحد طالبان را در نشستهای اقلیمی خود دعوت نمیکند، در نتیجه مشکلات محیط زیستی و اقلیمی افغانستان از جمله آلودگی هوا و خشکسالی مورد توجه جدی قرار نمیگیرد.
ناکامی حاکمان در کنترل آلودگی هوا باعث شده است که همه ساله صدها نفر براثر بیماریهای ناشی از آلودگی هوا جان بدهند و زندگی میلیونها نفر همچنان در معرض خطر باشند.
